Mga legal na termino sa Pilipinas, ipinaliwanag
A hanggang Z ng mga legal na terminong ginagamit sa batas at korte ng Pilipinas, may simpleng kahulugan at mga article na gumagamit nito.
- Ano ang Absolute Community of Property?Absolute community of property ang default sa kasal na walang prenup mula August 3, 1988. Alamin kung ano ang nagiging shared at ano ang sa iyo lang.
- Ano ang Accessory sa Krimen?Ang accessory ay alam na may krimen at tumulong lang pagkatapos nito: nakinabang, nagtago ng ebidensya o nagkanlong sa salarin. Article 19 at 20.
- Ano ang Accomplice sa Krimen?Ang accomplice ay tumutulong sa krimen bago o habang ginagawa ito pero hindi principal. Ang Article 18 ng Revised Penal Code at ang mas mababang parusa.
- Ano ang Acts of Lasciviousness?Ang acts of lasciviousness ay malaswang gawain sa ibang tao gamit ang dahas o pananakot, o sa taong walang malay. Article 336 at kailan may RA 7610.
- Ano ang Adultery sa Batas ng Pilipinas?Ang adultery ay pakikipagtalik ng may-asawang babae sa lalaking hindi niya asawa; guilty din ang lalaki kung alam niya. Article 333 at sino ang magfa-file.
- Ano ang Affidavit of Desistance?Ang affidavit of desistance ay sinumpaang salaysay na ayaw nang ituloy ng complainant ang kaso. Bakit maliit ang bigat nito pagkatapos ng conviction.
- Ano ang Aggravating Circumstance?Ang aggravating circumstances ay mga sitwasyong nakalista sa Article 14 ng Revised Penal Code, gaya ng treachery o dwelling, na nagpapabigat sa parusa.
- Ano ang Arresto Mayor at Gaano Ito Katagal?Ang arresto mayor ay kulong na 1 buwan at 1 araw hanggang 6 na buwan sa Revised Penal Code. Correctional penalty ito: ang 3 period at mga krimeng sakop.
- Ano ang Arresto Menor at Ilang Araw Ito?Ang arresto menor ang pinakamagaang kulong sa Revised Penal Code: isa hanggang tatlumpung araw. Ang mga period nito, saan pinagsisilbihan at anong krimen.
- Ano ang Backwages sa Philippine Labor Law?Ang backwages ay sahod na nawala sa illegally dismissed na empleyado hanggang maibalik siya. Gaano katagal, at bakit hindi ibinabawas ang ibang kita.
- Ano ang Bail (Piyansa) sa Batas ng Pilipinas?Ang bail o piyansa ay garantiya para makalaya ang nakakulong habang tumatakbo ang kaso. Ang apat na uri nito sa Rule 114 at kailan ito karapatan mo.
- Ano ang Barangay Protection Order (BPO)?Ang Barangay Protection Order ay galing sa Punong Barangay sa araw ng pag-file at 15 araw ang bisa. Ano ang iniuutos nito at ang parusa kapag nilabag.
- Ano ang Bigamy sa Batas ng Pilipinas?Ang bigamy ay pagpapakasal ulit habang may bisa pa ang unang kasal. Krimen ito sa Article 349 ng Revised Penal Code, at void ang ikalawang kasal.
- Ano ang Builder in Good Faith?Ang builder in good faith ay nagtayo sa lupang akala niya ay kanya, nang di alam ang depekto sa titulo. May dalawang option ang may-ari sa Article 448.
- Ano ang Certificate to File Action sa Barangay?Ang certificate to file action ay papel mula sa barangay na nagsasabing walang naging areglo. Kailangan ito bago mag-file ng maraming kaso sa korte.
- Ano ang Complex Crime?Complex crime: isang gawa na bumubuo ng dalawa o higit pang grave o less grave felonies, o krimeng ginawa para magawa ang iba. Paliwanag ng Article 48.
- Sino ang Compulsory Heirs sa Batas ng Pilipinas?Ang compulsory heirs ay mga kamag-anak na may legitime na protektado ng batas: mga anak at apo, magulang, naiwang asawa at mga illegitimate na anak.
- Ano ang Concubinage sa Batas ng Pilipinas?Ang concubinage ay pangangaliwa ng may-asawang lalaki sa isa sa tatlong paraan ng Article 334 ng Revised Penal Code. Ang parusa at sino ang magfa-file.
- Ano ang Conjugal Partnership of Gains?Conjugal partnership of gains: sa bawat asawa ang pag-aari bago ikasal, at hati ang kita habang kasal. Kailan ito umiiral at ano ang sakop nito.
- Ano ang Conspiracy sa Criminal Law?May conspiracy kapag nagkasundo ang dalawa o higit pang tao na gumawa ng krimen at nagpasyang gawin ito. Ano ang Article 8 at paano ito pinapatunayan.
- Ano ang Constructive Dismissal?Constructive dismissal: ginawang imposible o di makatwiran ng employer ang trabaho, o dinemote ka o binawasan ang sahod, kaya napilitan kang umalis.
- Ano ang Demerit Points sa LTO?Sa IRR ng RA 10930, may demerit points ang LTO kada violation: 5 sa grave, 3 sa less grave, 1 sa light. Ano ang ibig sabihin ng total at kailan nare-reset.
- Ano ang Direct Assault?Direct assault: pag-atake, paggamit ng puwersa, matinding pananakot o paglaban sa person in authority o agent na naka-duty. Paliwanag ng Article 148 RPC.
- Ano ang Disinheritance o Pag-aalis ng Mana?Inaalis ng disinheritance ang legitime ng compulsory heir. Valid lang ito kung nasa will at may legal na dahilan na nakalista sa Articles 915 hanggang 921.
- Ano ang Equitable Mortgage?Ang equitable mortgage ay kontratang mukhang bentahan pero garantiya talaga ng utang. Nasa Article 1602 ng Civil Code kung kailan ito ipinapalagay.
- Ano ang Estafa sa Batas ng Pilipinas?Ang estafa ay panloloko sa Article 315: pang-aabuso sa tiwala o kasinungalingan bago magbayad ang biktima. Bakit hindi estafa ang utang na di nabayaran.
- Ano ang Extrajudicial Settlement of Estate?Sa extrajudicial settlement, hinahati ng heirs ang mana nang walang kaso sa korte kung walang will at utang. Ano ang hinihingi ng Rule 74 at ang mga risk.
- Ano ang Falsification of Documents?Ang falsification ay pamemeke ng dokumento sa mga gawaing nasa Article 171, gaya ng paggaya ng pirma o pagbago ng petsa. Sino ang mananagot at ang parusa.
- Ano ang Family Home sa Family Code?Ang family home ay ang bahay at lupang tinitirhan ng pamilya. Ayon sa Articles 152 hanggang 162 ng Family Code, protektado ito sa karamihan ng creditor.
- Ano ang Field Personnel sa Labor Code?Ang field personnel ay nagtatrabaho sa labas ng opisina at hindi matiyak ang aktuwal nilang oras ng trabaho. Bakit iba ang trato sa kanila ng Labor Code.
- Ano ang Filiation sa Family Code?Ang filiation ay legal na ugnayan ng anak at magulang. Legitimate o illegitimate ito, at nasa Articles 172 at 175 ng Family Code kung paano ito patunayan.
- Ano ang Floating Status sa Philippine Labor Law?Ang floating status ay pansamantalang off-detail o lay-off na walang trabahong ibinibigay. Hanggang anim na buwan lang; pagkatapos, recall o retrenchment.
- Ano ang Fortuitous Event sa Civil Code?Ang fortuitous event ay pangyayaring hindi mahuhulaan, o nahulaan man pero di maiiwasan. Sa Article 1174 ng Civil Code, puwede itong mag-alis ng liability.
- Ano ang Four-Fold Test?Ang four-fold test ang ginagamit ng korte para malaman kung empleyado ka: hiring, sahod, kapangyarihang magtanggal at control. Pinakamahalaga ang control.
- Ano ang Frustrated Felony?Frustrated ang felony kapag nagawa ng salarin ang lahat ng acts of execution pero hindi nangyari ang krimen dahil sa ibang dahilan. Paliwanag sa Article 6.
- Ano ang Holiday Pay sa Labor Code?Ang holiday pay ay ang regular daily wage na bayad sa regular holiday kahit walang pasok, at doble kapag pumasok ang empleyado. Sino ang sakop nito.
- Ano ang Holographic Will?Ang holographic will ay testamentong buong sulat-kamay, may petsa at pirma ng gumawa nito. Ayon sa Article 810 ng Civil Code, hindi kailangan ng witnesses.
- Ano ang Illegitimate Child sa Batas?Illegitimate child ang batang ipinaglihi at isinilang sa labas ng valid na kasal (Family Code Art. 165). Apelyido, parental authority, sustento, legitime.
- Ano ang Intestate Succession sa Pilipinas?Ang intestate succession ay mana ayon sa batas kapag namatay ang tao nang walang valid na will o di sakop ng will ang lahat. Sino ang magmamana at paano.
- Ano ang Katarungang Pambarangay?Ang Katarungang Pambarangay ay ang barangay justice system para maayos ang away nang hindi dumadaan sa korte. Ano ang lupon, pangkat, at ang settlement.
- Ano ang Labor-Only Contracting?Labor-only contracting: agency na walang sapat na kapital ang nagsu-supply ng tao para sa pangunahing negosyo ng kumpanya. Kumpanya ang totoong employer.
- Ano ang Legal Interest sa Pilipinas?Ang legal interest ay rate ng batas kapag walang nakasulat na usapan sa interest: 6% kada taon mula July 1, 2013 (BSP Circular No. 799), at 12% dati.
- Ano ang Legal Redemption sa Civil Code?Ang legal redemption ay karapatang pumalit sa bumili sa parehong kondisyon. Articles 1619 hanggang 1623 ng Civil Code: co-owners at ang 30-day period.
- Ano ang Legal Separation sa Pilipinas?Legal separation: hiwalay ng tirahan ang mag-asawa sa utos ng korte, pero kasal pa rin sila. Grounds, deadline, epekto, at bakit bawal magpakasal ulit.
- Ano ang Legitimation ng Anak sa Pilipinas?Sa legitimation, nagiging legitimate ang anak na ipinanganak sa labas ng kasal kapag nagpakasal ang magulang. Sino ang pasok sa Article 177 at ang epekto.
- Ano ang Legitime sa Batas ng Pilipinas?Ang legitime ay ang parte ng estate na nakareserba ng batas para sa compulsory heirs, gaya ng mga anak at ng asawa. Hindi ito puwedeng alisin ng will.
- Ano ang Libel sa Pilipinas?Ang libel ay public at malisyosong paratang na sumisira sa dangal ng tao, sa sulat o katulad na paraan. Ang Article 353 at ang kaibahan ng cyber libel.
- Ano ang Management Prerogative?Ang management prerogative ay karapatan ng employer na patakbuhin ang negosyo: schedule, assignment, transfer, disiplina. May limitasyon ayon sa korte.
- Ano ang Managerial Employee?Ang managerial employee ay nagma-manage ng negosyo o department at puwedeng mag-hire, magtanggal o magdisiplina. Tatlong depinisyon sa Labor Code.
- Ano ang Moral Damages sa Pilipinas?Ang moral damages ay bayad sa paghihirap gaya ng mental anguish, takot o pagkapahiya. Kailan ito pinapayagan ng Civil Code at bakit walang fixed na halaga.
- Ano ang Night Shift Differential?Ang night shift differential ay dagdag na bayad na hindi bababa sa 10% ng regular wage kada oras ng trabaho mula 10 p.m. hanggang 6 a.m. Sino ang di sakop.
- Ano ang Notarial Will sa Pilipinas?Ang notarial will ay pinipirmahan ng testator at tatlo o higit pang saksi, may attestation clause at notaryado (Articles 805 at 806 ng Civil Code).
- Ano ang Oral Defamation (Slander) sa Pilipinas?Ang oral defamation, o slander, ay paninira nang pasalita (Article 358). Kaibahan ng grave at slight slander, ang parusa, at ang deadline na anim na buwan.
- Ano ang Pactum Commissorium?Ang pactum commissorium ay clause na kusang kukunin ng creditor ang sinanlang ari-arian kapag hindi nabayaran ang utang. Void ito ayon sa Article 2088.
- Ano ang Parental Authority sa Pilipinas?Ang parental authority ay mga karapatan at tungkulin ng magulang sa anak at sa ari-arian nito. Sino ang may hawak, bakit di maisusuko, kailan natatapos.
- Ano ang Parricide sa Batas ng Pilipinas?Ang parricide ay pagpatay sa sariling ama, ina, anak, ibang ascendant o descendant, o asawa. Paliwanag sa Article 246 at parusa nito matapos ang RA 9346.
- Ano ang Perjury sa Pilipinas?Ang perjury ay sadyang pagsisinungaling under oath o sa affidavit tungkol sa material na bagay. Article 183, binago ng RA 11594: mga elemento at parusa.
- Sino ang Person in Authority?Sino ang person in authority at sino ang agent lang ayon sa Article 152 RPC: judge, barangay chairman, teacher, abogado, pulis. Paliwanag at table.
- Ano ang Prenuptial Agreement (Prenup) sa Pilipinas?Ang prenuptial agreement, o marriage settlement, ang nagtatakda ng property regime ng mag-asawa. Nakasulat at pirmado bago ikasal. Ano ang puwedeng isama.
- Ano ang Presumptive Death sa Batas ng Pilipinas?Presumptive death: kailan ipinapalagay ng batas na patay na ang nawawalang asawa, at ang court declaration bago magpakasal ulit (4 na taon, o 2 taon).
- Ano ang Preterition sa Will?Ang preterition ay tuluyang pag-iwan sa compulsory heir sa direct line sa isang will. Ayon sa Article 854, pinapawalang-bisa nito ang institution of heir.
- Ano ang Preventive Suspension sa Trabaho?Sa preventive suspension, hindi muna pinapapasok ang empleyado habang may imbestigasyon kung banta siya sa buhay o ari-arian. Hanggang 30 araw lang ito.
- Ano ang Principal sa Krimen?Ang principal ay gumagawa ng krimen, direktang pumipilit o nag-uudyok sa iba, o gumagawa ng bagay na kung wala ay mabibigo ito (Article 17 RPC).
- Ano ang Prision Correccional? Kahulugan at TagalAng prision correccional ay mula anim na buwan at isang araw hanggang anim na taon sa Revised Penal Code. Ang tatlong period nito at mga krimeng sakop.
- Ano ang Prision Mayor? Kahulugan at TagalAng prision mayor ay mula anim na taon at isang araw hanggang labindalawang taon sa Revised Penal Code. Ang tatlong period nito at mga krimeng sakop.
- Ano ang Probate ng Will sa Pilipinas?Ang probate ay kaso sa korte para patunayan at payagan ang will. Sa Article 838 ng Civil Code, walang ari-ariang naipapasa ang will kung walang probate.
- Ano ang Probation sa Batas ng Pilipinas?Sa probation, hindi na makukulong ang na-convict basta sumunod sa kondisyon ng korte at sa probation officer. Sino ang disqualified at kailan mag-apply.
- Ano ang Project Employee? Kahulugan sa Labor CodeProject employee: hired para sa isang specific project na alam na ang katapusan sa simula pa lang. Ang sabi ng Article 295 [280] at kailan siya regular.
- Ano ang Psychological Incapacity sa Batas ng Pilipinas?Psychological incapacity: ground sa Article 36 ng Family Code na nagpapa-void sa kasal. Kahulugan sa simpleng salita at ang binago ng Tan-Andal (2021).
- Ano ang Qualified Theft sa Batas ng Pilipinas?Ang qualified theft ay pagnanakaw ng kasambahay, may grave abuse of confidence, o ng gamit na nasa Article 310. Paano ito naiiba sa ordinaryong theft.
- Ano ang Quasi-Delict sa Batas ng Pilipinas?Ang quasi-delict ay pinsalang dulot ng kapabayaan o negligence kapag walang kontrata ang dalawang panig. Article 2176 ng Civil Code, may mga halimbawa.
- Ano ang Quieting of Title? Kahulugan sa Civil CodeQuieting of title: kaso sa korte para alisin ang cloud on title ng lupa, isang claim o dokumentong mukhang valid pero hindi. Article 476 ng Civil Code.
- Ano ang Quitclaim? Kahulugan sa Labor LawQuitclaim: dokumentong pinipirmahan ng manggagawa para tumanggap ng halaga at isuko ang iba pang claim sa employer. Kailan valid ito at kailan hindi.
- Ano ang Reckless Imprudence sa Batas ng Pilipinas?Ang reckless imprudence ay pagdudulot ng pinsala dahil sa matinding kapabayaan, walang masamang intensyon. Depinisyon sa Article 365 at mga parusa.
- Ano ang Reclusion Perpetua? Kahulugan at TagalReclusion perpetua, pinakamabigat na kulong sa Revised Penal Code: 20 taon at 1 araw hanggang 40 taon. Mga patakaran sa parole, bail at prescription.
- Ano ang Reclusion Temporal? Kahulugan at TagalAng reclusion temporal ay mula labindalawang taon at isang araw hanggang dalawampung taon sa Revised Penal Code. Ang mga period nito at krimeng sakop.
- Ano ang Regular Employee sa Labor Code?Ang regular employee ay gumagawa ng trabahong karaniwang kailangan sa negosyo ng employer. Paliwanag sa Article 295 [280], pati project at casual work.
- Ano ang Rescission ng Kontrata? KahuluganRescission: pagkansela ng kontrata at pagbabalik ng natanggap ng bawat panig. Pinapayagan ito ng Article 1191 kapag malaki ang paglabag sa obligasyon.
- Ano ang Retirement Pay sa Labor Code?Ang retirement pay ay halagang utang ng employer sa magreretirong empleyado ayon sa Article 302 [287]: hindi bababa sa kalahating buwang sahod kada taon.
- Ano ang Robbery sa Batas ng Pilipinas?Ang robbery ay pagkuha ng gamit ng iba para makinabang, gamit ang dahas, pananakot o force upon things. Article 293 at pagkakaiba nito sa theft.
- Ano ang Security of Tenure sa Philippine Labor Law?Sa security of tenure, puwede lang tanggalin ang empleyado dahil sa just o authorized cause. Ano ang sinasabi ng Article 294 [279] at ano ang makukuha mo.
- Ano ang Separation Pay sa Labor Code?May separation pay kapag tinapos ng employer ang trabaho dahil sa authorized cause: redundancy, retrenchment, pagsasara o sakit. Ang sabi ng Labor Code.
- Ano ang Service Charge? Kahulugan sa Labor CodeService charge: idinadagdag ng hotel at restaurant sa bill. Sa Labor Code, buo itong hinahati nang pantay sa covered workers, hindi sa mga manager.
- Ano ang Service Incentive Leave (SIL)?Ang service incentive leave (SIL) ay limang araw na paid leave kada taon sa empleyadong may isang taon nang serbisyo sa Labor Code. Sino ang hindi sakop.
- Ano ang Solutio Indebiti? Kahulugan sa Civil CodeSolutio indebiti: obligasyong ibalik ang natanggap dahil sa pagkakamali kung walang karapatang singilin ito. Isa itong quasi-contract sa Article 2154.
- Ano ang Special Power of Attorney (SPA)?Ang special power of attorney (SPA) ay tahasang awtoridad sa agent para sa tiyak na gawain, gaya ng pagbenta ng lupa. Kailan ito kailangan: Article 1878.
- Ano ang Strike o Welga? Kahulugan sa Labor LawStrike o welga: pansamantalang pagtigil sa trabaho ng mga empleyado nang sama-sama dahil sa labor dispute. Ang legal na kahulugan, grounds at mga hakbang.
- Ano ang Subsidiary Imprisonment sa Pilipinas?Ang subsidiary imprisonment ay kulong para sa convict na walang ari-ariang pambayad ng multa. Article 39 ng Revised Penal Code at mga limitasyon.
- Ano ang Substitute Parental Authority? KahuluganSubstitute parental authority: kapag patay, wala o hindi angkop ang mga magulang, ang lolo o lola, saka ang adult na kapatid o custodian, ang may hawak.
- Ano ang Suretyship o Surety? Kahulugan sa Civil CodeSa suretyship, solidary na nananagot ang surety kasama ng umutang, kaya puwede siyang singilin agad ng creditor. Article 2047 ng Civil Code.
- Ano ang Tender-Age Presumption sa Batas ng Pilipinas?Sa tender-age presumption, sa nanay ang batang wala pang pitong taon maliban kung may compelling reasons ang korte. Ano ang sabi ng Article 213.
- Ano ang 13th Month Pay ayon sa Batas (PD 851)?Ang 13th month pay ay taunang benepisyo sa PD 851, hindi bababa sa 1/12 ng basic salary sa isang calendar year. Legal na batayan at ruling sa Honda (2005).
- Ano ang Unfair Labor Practice (ULP)?Unfair labor practice (ULP): gawaing nakalista sa Labor Code na lumalabag sa karapatan ng manggagawa na mag-organisa at mag-bargain. Sino ang nagpapasya.
- Ano ang Unjust Enrichment? Kahulugan sa Civil CodeUnjust enrichment: pagkakaroon ng bagay sa kapinsalaan ng iba nang walang makatarungan o legal na batayan. Sabi ng Article 22, dapat itong ibalik.
- Ano ang Unjust Vexation sa Batas ng Pilipinas?Ang unjust vexation ay anumang gawaing walang dahilang nakakainis o nakakaabala sa inosenteng tao, kahit walang pinsala. Article 287 at ang parusa.
- Ano ang Unlawful Aggression sa Batas ng Pilipinas?Ang unlawful aggression ay aktwal o nagbabadyang ilegal na pisikal na atake. Pangunahing elemento ito ng self-defense; hindi sapat ang pagbabanta lang.
- Ano ang Unlawful Detainer sa Batas ng Pilipinas?Unlawful detainer: kaso para mabawi ang bahay o lupa sa taong legal noong una ang pagtira, gaya ng tenant, pero ayaw umalis kahit may demand na.
- Ano ang Void Marriage sa Batas ng Pilipinas?Ang void marriage ay walang bisa mula sa simula ayon sa Family Code. Aling kasal ang void, bakit walang deadline, at bakit kailangan pa rin ng korte.
- Ano ang Voidable Marriage sa Batas ng Pilipinas?Ang voidable marriage ay may depekto sa kasal kaya puwede itong i-annul ng korte sa Article 45 ng Family Code. Ang anim na ground at limang taong deadline.
- Ano ang Wage Distortion? Kahulugan sa Labor CodeWage distortion: kapag nabura ng wage increase ang agwat ng sahod ng mga posisyon sa isang kompanya. Kahulugan, apat na elemento, at paano ito inaayos.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?