Mga termino sa balaod sang Pilipinas, ginpaathag
A tubtob Z sang mga termino nga ginagamit sa balaod kag korte sang Pilipinas, may simple nga kahulugan kag mga article nga nagagamit sini.
- Ano ang Absolute Community of Property? KahuluganAbsolute community of property ang default sa kasal nga wala prenup halin Agosto 3, 1988. Ano ang nangin propiedad sang duha kag ano ang imo lang.
- Ano ang Accessory sa Krimen? KahuluganAng accessory nakahibalo nga may krimen kag nagbulig lang pagkatapos: nagpahimulos, nagtago sang ebidensya ukon sang nakasala. Article 19 kag 20.
- Ano ang Accomplice? Kahulugan sa KrimenAng accomplice nagabulig sa paghimo sang krimen antes ukon samtang ginahimo ini, pero indi principal. Article 18 sang Revised Penal Code kag ang silot.
- Ano ang Acts of Lasciviousness? Kahulugan sa LayiAng acts of lasciviousness: malaw-ay nga binuhatan sa iban nga tawo paagi sa pwersa ukon hulga, ukon sa tawo nga wala kamalay. Article 336 kag RA 7610.
- Ano ang Adultery? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng adultery amo ang pagdulog sang may asawa nga babaye sa lalaki nga indi niya bana; sala man ang lalaki kon kabalo sia. Article 333 kag sin-o makakaso.
- Ano ang Affidavit of Desistance? KahuluganAng affidavit of desistance amo ang sinumpaan nga pahayag nga indi na gusto sang complainant ituloy ang kaso. Ngaa diutay lang ang bili sini sa korte.
- Ano ang Aggravating Circumstance? Kahulugan sa LayiAng aggravating circumstances amo ang mga kamatuoran sa Article 14 sang Revised Penal Code, pareho sang treachery ukon dwelling, nga nagapabug-at sa silot.
- Ano ang Arresto Mayor? Kahulugan kag KalawigonAng arresto mayor amo ang pagkabilanggo sing isa ka bulan kag isa ka adlaw tubtob anom ka bulan sa Revised Penal Code. Ang tatlo ka period kag mga krimen.
- Ano ang Arresto Menor? Kahulugan kag KalawigonArresto menor ang pinakamagaan nga silot nga pagkabilanggo sa Revised Penal Code: isa tubtob katloan ka adlaw. Ang period, diin ginaserbi kag mga krimen.
- Ano ang Backwages? Kahulugan sa Labor Law sang PilipinasBackwages: ang sweldo nga nadula sang illegally dismissed nga trabahador tubtob reinstatement. Pila kalawig kag ngaa indi ginakaltas ang iban nga kita.
- Ano ang Bail (Piyansa) sa Layi sang Pilipinas?Ang bail ukon piyansa amo ang garantiya para mabuhian ang nakabilanggo samtang nagadalagan ang kaso. Ang apat ka klase sa Rule 114 kag san-o ini right mo.
- Ano ang Barangay Protection Order (BPO)? KahuluganAng Barangay Protection Order ginahatag sang Punong Barangay sa adlaw mismo sang pag-file kag 15 ka adlaw ang lawig. Ano ang ginamando kag kon ginlapas.
- Ano ang Bigamy? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng bigamy amo ang pagpakasal liwat samtang may una pa nga kasal. Krimen ini sa Article 349 sang Revised Penal Code, kag void ang ikaduha nga kasal.
- Ano ang Builder in Good Faith? Kahulugan sa LayiAng builder in good faith nagpatindog sa duta nga ginapati niya nga iya, nga wala kabalo sa sayop sa iya titulo. Article 448: duha ka pilian sang tag-iya.
- Ano ang Certificate to File Action? KahuluganAng certificate to file action amo ang papel sang barangay nga nagasiling nga wala sang areglo. Kinahanglan ini antes ipasaka sa korte ang madamo nga kaso.
- Ano ang Complex Crime? Kahulugan sa Article 48Complex crime: isa ka binuhatan nga duha ukon sobra ka grave ukon less grave felony, ukon krimen nga kinahanglanon nga paagi sa iban. Article 48.
- Ano ang Compulsory Heir? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng compulsory heirs amo ang paryente nga ginaprotektahan sang layi paagi sa legitime: mga anak, ginikanan, asawa nga nabilin kag illegitimate children.
- Ano ang Concubinage? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng concubinage amo ang pagkadi-matutom sang kasal nga lalaki sa isa sa tatlo ka paagi sa Article 334. Ang mga paagi, silot kag sin-o ang makakaso.
- Ano ang Conjugal Partnership of Gains? KahuluganConjugal partnership of gains: iya sang kada asawa ang propiedad antes sang kasal, kag ginapartihanay ang gains samtang kasal. San-o kag ano ang sakop.
- Ano ang Conspiracy? Kahulugan sa Criminal LawMay conspiracy kon duha ukon sobra ka tawo ang nagkasugot nga maghimo sang felony kag nagdesisyon nga himuon ini. Article 8 kag paano ini ginapamatud-an.
- Ano ang Constructive Dismissal? Kahulugan sa Labor LawConstructive dismissal: ginahimo sang employer nga imposible ang obra, ginapanubo ang posisyon ukon sweldo, gani napilitan maghalin ang empleyado.
- Ano ang Demerit Points? Kahulugan sa mga Rule sang LTOSuno sa IRR sang RA 10930, ginarekord sang LTO ang demerit points: 5 grave, 3 less grave, 1 light. Ano ang epekto sang total kag san-o nagabalik sa zero.
- Ano ang Direct Assault? Kahulugan sa Article 148Ang direct assault amo ang pagsalakay, pagpilit, mabug-at nga pagpahadlok ukon pagbato sa person in authority ukon agent nga naga-duty. Article 148 RPC.
- Ano ang Disinheritance? Kahulugan sa Civil CodeAng disinheritance nagakuha sang legitime sang compulsory heir. Valid lang ini sa will nga may legal nga rason sa Articles 915 tubtob 921 sang Civil Code.
- Ano ang Equitable Mortgage? Kahulugan sa LayiAng equitable mortgage amo ang kontrata nga daw baligya pero ang matuod garantiya sang utang. Ginalista sang Article 1602 kon san-o ini ginapresume.
- Ano ang Estafa? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng estafa amo ang pagdaya sa Article 315: pag-abuso sang pagsalig ukon butig antes magbayad ang biktima. Ngaa ang utang nga wala nabayran indi estafa.
- Ano ang Extrajudicial Settlement of Estate? KahuluganSa extrajudicial settlement, mapartihanay sang heirs ang panublion nga wala kaso kon wala testamento kag utang. Ano ang ginapangayo sang Rule 74 kag risgo.
- Ano ang Falsification of Documents? Kahulugan sa LayiFalsification: paghimo nga peke sang dokumento paagi sa Article 171, pareho sang pagkopya sang pirma ukon pagbag-o sang petsa. Sin-o ang sala kag silot.
- Ano ang Family Home? Kahulugan sa Family CodeAng family home amo ang balay kag lote nga ginaistaran sang pamilya. Sa Articles 152 tubtob 162 sang Family Code, protektado ini sa madamo nga creditor.
- Ano ang Field Personnel? Kahulugan sa Labor CodeAng field personnel nagaobra sa guwa sang opisina kag indi masiguro ang ila matuod nga oras sang obra. Ngaa lain ang pagtamod sa ila sang Labor Code.
- Ano ang Filiation? Kahulugan sa Family CodeAng filiation amo ang legal nga relasyon sang anak kag ginikanan. Legitimate ukon illegitimate ini; Articles 172 kag 175 nagasiling paano ini ipamatuod.
- Ano ang Floating Status? Kahulugan sa Labor Law sang PilipinasAng floating status amo ang temporary off-detail ukon lay-off nga wala obra. Tubtob anom ka bulan; dayon dapat ipabalik ukon i-retrench ang trabahador.
- Ano ang Fortuitous Event? Kahulugan sa Civil CodeAng fortuitous event indi mapaabot ukon, kon napaabot, indi malikawan. Sa Article 1174 sang Civil Code, mahimo ini maglibre sa liability sang partido.
- Ano ang Four-Fold Test? Kahulugan sa Labor LawAng four-fold test amo ang paagi sang korte sa pagtalana kon empleyado ang tawo: pag-hire, sweldo, pagpahalin kag control. Pinaka-importante ang control.
- Ano ang Frustrated Felony? Kahulugan sa Article 6Frustrated ang felony kon ginhimo sang nakasala ang tanan nga acts of execution pero wala gihapon natabo ang krimen tungod sa iban nga rason. Article 6.
- Ano ang Holiday Pay? Kahulugan sa Labor CodeHoliday pay: ang regular nga daily wage nga ginabayad sa regular holiday bisan wala obra, kag doble kon nag-obra ang empleyado. Sin-o ang sakop.
- Ano ang Holographic Will? Kahulugan sa Civil CodeAng holographic will amo ang testamento nga bug-os nga sinulat, may petsa kag pirma sang kamot sang naghimo. Article 810: indi kinahanglan ang mga saksi.
- Ano ang Illegitimate Child? Legal nga KahuluganAng illegitimate child amo ang anak nga ginbusong kag ginbata sa guwa sang valid nga kasal (Art. 165). Apelyido, parental authority, suporta kag legitime.
- Ano ang Intestate Succession? Kahulugan sa Law sang PilipinasPanublion suno sa law kon napatay ang tawo nga wala valid nga will ukon kulang ang will sa iya propiedad. Sin-o ang makapanubli kag sa ano nga han-ay.
- Ano ang Katarungang Pambarangay? KahuluganAng Katarungang Pambarangay amo ang barangay justice system sa paghusay sang away nga wala korte. Ano ang lupon kag pangkat, kag paano ang settlement.
- Ano ang Labor-Only Contracting? KahuluganLabor-only contracting: agency nga wala substantial capital nga nagasuplay sang trabahador sa main business. Ang kompanya ang matuod nga employer.
- Ano ang Legal Interest? Kahulugan sa Law sang PilipinasLegal interest ang rate sang law kon wala nasulat nga kasugtanan: 6% kada tuig halin July 1, 2013 suno sa BSP Circular No. 799, kag 12% antes sini.
- Ano ang Legal Redemption? Kahulugan sa Civil CodeLegal redemption: ang right nga ilisan ang nagbakal sa amo man nga kondisyon. Articles 1619 tubtob 1623 sang Civil Code: co-owners kag ang 30 ka adlaw.
- Ano ang Legal Separation? Kahulugan sa Law sang PilipinasSa legal separation, mahimo magpuyo nga bulag ang mag-asawa paagi sa decree sang korte, pero padayon ang kasal. Grounds, deadline kag epekto sini.
- Ano ang Legitimation? Kahulugan sa Law sang PilipinasNagahimo nga legitimate sa anak nga natawo sa gwa sang kasal kon magpakasal ang mga ginikanan. Sin-o ang sakop sang Article 177 kag ang epekto.
- Ano ang Legitime? Kahulugan sa Law sang PilipinasAng legitime amo ang bahin sang estate nga ginreserba sang law para sa compulsory heirs, pareho sang mga anak kag asawa. Indi ini makuha sang will.
- Ano ang Libel? Kahulugan sa Law sang PilipinasAng libel amo ang publiko kag malicious nga pagbutangbutang nga nagapakahuya sa tawo, sa sulat ukon pareho. Article 353 kag kinalainan sang cyber libel.
- Ano ang Management Prerogative? KahuluganAng management prerogative amo ang kinamatarong sang employer nga dumalahan ang negosyo: iskedyul, assignment, transfer, disiplina. Ang limitasyon sini.
- Ano ang Managerial Employee? Kahulugan sa Labor CodeAng managerial employee nagadumala sang negosyo ukon departamento kag makahire, makapahalin ukon makadisiplina. Tatlo ka kahulugan sa Labor Code.
- Ano ang Moral Damages? Kahulugan sa Law sang PilipinasAng moral damages bayad para sa pag-antos pareho sang kasakit sang buot ukon huya. San-o ini ginatugot sang Civil Code kag ngaa wala fixed nga kantidad.
- Ano ang Night Shift Differential? Kahulugan sa LayiNight shift differential: dugang nga bayad nga indi magnubo sa 10% sang regular wage kada oras sang obra halin 10 p.m. tubtob 6 a.m. Sin-o ang wala sakop.
- Ano ang Notarial Will? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng notarial will ginapirmahan sang testator kag tatlo ukon sobra nga witness, may attestation clause kag gin-acknowledge sa notary (Articles 805, 806).
- Ano ang Oral Defamation (Slander)? Kahulugan sa LawAng oral defamation, ukon slander, amo ang defamation paagi sa hambal (Article 358). Grave kag slight, ang silot, kag ang deadline nga anom ka bulan.
- Ano ang Pactum Commissorium? KahuluganAng pactum commissorium: clause nga ang creditor dayon makaangkon sang propiedad nga seguridad kon indi mabayaran ang utang. Void ini (Article 2088).
- Ano ang Parental Authority? Kahulugan sa Law sang PilipinasKinamatarong kag obligasyon sang ginikanan sa anak kag sa iya propiedad. Sin-o ang may sini, ngaa indi ini mabayaan, kag san-o ini nagatapos.
- Ano ang Parricide? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng parricide amo ang pagpatay sa amay, iloy, anak, iban nga ascendant ukon descendant, ukon asawa. Ang Article 246 kag ang silot pagkatapos sang RA 9346.
- Ano ang Perjury? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng perjury amo ang tuyo nga pagbutig under oath ukon sa affidavit parte sa material matter. Article 183 nga ginbag-o sang RA 11594: elemento kag silot.
- Ano ang Person in Authority? Kahulugan sa Article 152Sin-o ang person in authority, kag sin-o ang agent lang, suno sa Article 152 RPC: huwes, barangay chairman, maestra, abogado, kag pulis bilang agent.
- Ano ang Prenuptial Agreement (Marriage Settlement)?Prenuptial agreement (marriage settlement): nagatalana sang property regime sang mag-asawa, nasulat kag pirmado antes sang kasal. Ano ang sakop sini.
- Ano ang Presumptive Death? Kahulugan sa Layi sang PilipinasPresumptive death: kon san-o ginabilang sang layi nga patay na ang nadula, kag ang deklarasyon sang korte antes magpakasal liwat (4 ukon 2 ka tuig).
- Ano ang Preterition? Kahulugan sa Civil CodeAng preterition amo ang bug-os nga pagbilin sang compulsory heir sa direct line sa will. Suno sa Article 854, ginapawala sini ang institution of heir.
- Ano ang Preventive Suspension? Kahulugan sa Labor LawAng preventive suspension nagapalayo sa trabahador sa obra samtang may imbestigasyon kon delikado sia sa kabuhi ukon propiedad. Indi ini magsobra 30 days.
- Sin-o ang Principal sa Krimen? Kahulugan sa Article 17Ang principal amo ang naghimo sang krimen, direkta nga nagpilit ukon nagsulsol sa iban, ukon may bulig nga kon wala indi matabo ang krimen. Article 17.
- Ano ang Prision Correccional? Kahulugan kag KalawigonPrision correccional: anom ka bulan kag isa ka adlaw tubtob anom ka tuig nga pagkabilanggo. Ang tatlo ka period kag ang mga krimen nga may sini nga silot.
- Ano ang Prision Mayor? Kahulugan kag KalawigonAng prision mayor amo ang pagkabilanggo sing anom ka tuig kag isa ka adlaw tubtob napulo kag duha ka tuig sa Revised Penal Code. Period, klase kag krimen.
- Ano ang Probate? Kahulugan sa Layi sang PilipinasProbate: ang kaso sa korte nga nagapamatuod kag nagatugot sang will. Suno sa Article 838, wala sang will nga makapasa sang propiedad kon wala probate.
- Ano ang Probation? Kahulugan sa Layi sang PilipinasSa probation, ang tawo nga na-convict indi na mabilanggo kundi ara sa kondisyon sang korte kag probation officer. Sin-o ang indi pwede kag san-o mag-apply.
- Ano ang Project Employee? Kahulugan sa Labor CodeAng project employee ginsuhol para sa isa ka project nga ang katapusan ginhibalo na sa pagsuhol. Siling sang Article 295 [280] kag san-o sia regular.
- Ano ang Psychological Incapacity? Kahulugan sa Layi sang PilipinasPsychological incapacity: ground sa Article 36 sang Family Code nga nagahimo nga void sang kasal. Kahulugan sini kag ang ginbag-o sang Tan-Andal sang 2021.
- Ano ang Qualified Theft? Kahulugan sa Layi sang PilipinasQualified theft: pagpangawat sang kasambahay, may grave abuse of confidence, ukon sang butang nga ginlista sa Article 310. Paano ini lain sa theft.
- Ano ang Quasi-Delict? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng quasi-delict amo ang danyos bangod sang sala ukon pagpabaya kon wala sang kontrata ang mga partido. Article 2176 sang Civil Code, may mga halimbawa.
- Ano ang Quieting of Title? Kahulugan sa Civil CodeAng quieting of title isa ka kaso para kuhaon ang cloud on title sa duta, claim ukon dokumento nga daw balido pero indi. Article 476 sang Civil Code.
- Ano ang Quitclaim? Kahulugan sa Labor LawAng quitclaim isa ka dokumento nga ang trabahador nagabaton sang kuarta kag ginabayaan ang iban pa nga claim sa employer. San-o ini balido kag san-o indi.
- Ano ang Reckless Imprudence? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng reckless imprudence amo ang pagpanghalit bangod sang indi mapatawad nga pagkadiskuido, wala sang malisya. Article 365, simple imprudence kag mga silot.
- Ano ang Reclusion Perpetua? Kahulugan kag KalawigonReclusion perpetua: ang pinakamabug-at nga silot nga pagkabilanggo sa Revised Penal Code, 20 ka tuig kag 1 ka adlaw tubtob 40. Parole, bail kag deadline.
- Ano ang Reclusion Temporal? Kahulugan kag KalawigonReclusion temporal: pagkabilanggo sing napulo kag duha ka tuig kag isa ka adlaw tubtob duha ka pulo ka tuig sa Revised Penal Code. Period kag krimen.
- Ano ang Regular Employee? Kahulugan sa Labor CodeRegular employee: nagaobra sang kasagaran kinahanglanon ukon gusto sa negosyo sang employer. Ang Article 295 [280], upod ang project kag casual nga obra.
- Ano ang Rescission? Kahulugan sa Civil CodeAng rescission nagakansela sang kontrata kag ang duha ka partido magbalik sang ila nabaton. Ginatugot sang Article 1191 kon may substantial nga breach.
- Ano ang Retirement Pay? Kahulugan sa Labor CodeAng retirement pay ang utang sang employer sa nagaretiro nga empleyado suno sa Article 302 [287]: indi magnubo sa tunga sang bulan nga sweldo kada tuig.
- Ano ang Robbery? Kahulugan sa Layi sang PilipinasRobbery: ang pagkuha sang propiedad sang iban nga may tuyo nga makaganansya, paagi sa violence, intimidation ukon force upon things. Article 293 kag theft.
- Ano ang Security of Tenure? Kahulugan sa Labor LawSecurity of tenure: mahimo lang pahalinon sang employer ang empleyado sa just ukon authorized cause. Ang siling sang Article 294 [279] kag ang mabaton mo.
- Ano ang Separation Pay? Kahulugan sa Labor CodeSeparation pay: bayad kon tapuson sang employer ang obra sa authorized cause: redundancy, retrenchment, closure ukon balatian. Ano ang siling sang layi?
- Ano ang Service Charge? Kahulugan sa Labor CodeAng service charge ginadugang sang hotel kag restawran sa bayaranon. Suno sa Labor Code, ginapartida ini sing pareho sa trabahador, indi sa manager.
- Ano ang Service Incentive Leave (SIL)? KahuluganAng service incentive leave (SIL) amo ang lima ka adlaw nga paid leave kada tuig para sa empleyado nga may isa ka tuig nga serbisyo. Sin-o ang indi sakop.
- Ano ang Solutio Indebiti? Kahulugan sa Civil CodeAng solutio indebiti amo ang obligasyon nga ibalik ang nabaton bangod sang sala kon wala sang right nga pangayuon ini. Quasi-contract ini sa Article 2154.
- Ano ang Special Power of Attorney (SPA)? KahuluganAng special power of attorney (SPA) amo ang klaro nga awtoridad sang agent para sa specific nga buhat, pareho sang pagbaligya sang duta. Article 1878.
- Ano ang Strike? Kahulugan sa Labor LawAng strike amo ang temporaryo nga pag-untat sang obra sang mga empleyado nga nagahiliusa bangod sang labor dispute. Kahulugan, mga rason kag mga tikang.
- Ano ang Subsidiary Imprisonment? Kahulugan sa LayiSubsidiary imprisonment: ang pagkabilanggo sang convict nga wala sang ikabayad sa multa. Ang Article 39 sang Revised Penal Code kag mga limitasyon sini.
- Ano ang Substitute Parental Authority? KahuluganSubstitute parental authority: kon patay, wala ukon indi angay ang ginikanan, ang lolo ukon lola, dayon ang magulang nga utod ukon tagbantay ang may sini.
- Ano ang Suretyship? Kahulugan sa Civil CodeSa suretyship, ang isa ka tawo nagabugkos sang iya kaugalingon sing solidary upod sa debtor, gani ang creditor makasukot direkta sa surety. Article 2047.
- Ano ang Tender-Age Presumption? Kahulugan sa Layi sang PilipinasTender-age presumption: ang bata nga idalom sa pito ka tuig ara sa iloy luwas kon may compelling reasons ang korte. Ano ang siling sang Article 213?
- Ano ang 13th Month Pay? Legal nga Kahulugan (PD 851)Ang 13th month pay amo ang benepisyo kada tuig suno sa PD 851: indi magnubo sa 1/12 sang basic salary sa calendar year. Ano ang siling sang Honda (2005).
- Ano ang Unfair Labor Practice? Kahulugan sa Labor CodeAng unfair labor practice (ULP) buhat nga ginlista sang Labor Code nga nagasalakay sa right sang trabahador mag-organisa. Kahulugan kag sin-o nagadesisyon.
- Ano ang Unjust Enrichment? Kahulugan sa Civil CodeAng unjust enrichment amo ang pagkuha sang butang sa gasto sang iban nga wala sang just ukon legal nga basehan. Siling sang Article 22, dapat ini ibalik.
- Ano ang Unjust Vexation? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng unjust vexation amo ang bisan ano nga buhat nga sing indi makatarunganon nagapasamad ukon nagapaakig sa inosente nga tawo. Article 287 kag ang silot.
- Ano ang Unlawful Aggression? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng unlawful aggression amo ang aktwal ukon malapit na nga ilegal nga pagsalakay. Amo ini ang sentro sang self-defense; indi bastante ang hulga lang.
- Ano ang Unlawful Detainer? Kahulugan sa Layi sang PilipinasUnlawful detainer: kaso para mabawi ang balay ukon duta sa nagaistar nga legal anay, pareho sang tenant, pero indi maghalin pagkatapos sang demand.
- Ano ang Void Marriage? Kahulugan sa Layi sang PilipinasAng void marriage indi valid halin sa umpisa suno sa Family Code. Ano nga kasal ang void, ngaa wala sang deadline, kag ngaa kinahanglan gihapon ang korte.
- Ano ang Voidable Marriage? Kahulugan sa Layi sang PilipinasVoidable marriage: may depekto sa kasal nga nagatugot sa korte nga i-annul ini (Article 45, Family Code). Ang anom ka ground kag lima ka tuig nga deadline.
- Ano ang Wage Distortion? Kahulugan sa Labor CodeWage distortion: kon ang pagtaas sang sweldo nagadula sang kalainan sang sweldo sa tunga sang mga ang-ang sang obra. Apat ka elemento kag paano ini ayuhon.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?