Ano ang Katarungang Pambarangay?

Itinatag ito ng Chapter 7 ng Local Government Code of 1991 (Republic Act No. 7160), Sections 399 hanggang 422. Sections, hindi Articles, ang tawag ng Code sa mga probisyon nito.

• Ang lupon. May lupong tagapamayapa, o lupon, ang bawat barangay. Ayon sa Section 399, binubuo ito ng Punong Barangay bilang chairman at 10 hanggang 20 miyembro. Kailangang nakatira o nagtatrabaho sa barangay ang mga miyembro at may integridad, walang kinikilingan at may pagkamakatarungan. Ang Punong Barangay ang nagtatalaga sa kanila matapos magpaskil ng public notice.
• Ang secretary. Ang barangay secretary din ang lupon secretary at siya ang nag-iingat ng mga record (Section 403).
• Ang pangkat. Para sa bawat away na hindi naayos sa mediation, binubuo ang pangkat ng tagapagkasundo. May tatlo itong miyembro na pinili ng magkabilang panig mula sa listahan ng lupon, o binunot kung hindi sila magkasundo (Section 404).

1. Pupunta ang nagrereklamo sa Punong Barangay, pasalita o nakasulat (Section 410(a)).
2. Ipapatawag ng Punong Barangay ang kabilang panig sa loob ng susunod na working day at susubukan niyang mamagitan (Section 410(b)).
3. Kung hindi magkasundo sa loob ng 15 araw mula sa unang pagkikita, bubuuin ang pangkat at susubukan nitong pagkasunduin ang magkabilang panig (Section 410(b) hanggang (e)).
4. Ang anumang settlement ay dapat nakasulat, sa wikang alam ng magkabilang panig, at may pirma (Section 411).
5. Kung walang settlement, mag-i-issue ang secretary ng certificate to file action, at saka pa lang puwedeng dalhin ang kaso sa korte (Section 412(a)). Pinapayagan ng Section 412(b) na dumiretso sa korte sa ilang kaso, gaya ng kapag nakakulong ang akusado o malapit nang mag-prescribe (mapaso) ang kaso.

Public at hindi pormal ang mga hearing, at humaharap ang magkabilang panig nang walang abogado (Sections 414 at 415). Nakalista ang bawat hakbang at ang palugit nito sa timeline ng barangay conciliation.

Hindi lahat ay sakop ng sistemang ito. Nakalista sa Section 408 ang mga exception, gaya ng away laban sa gobyerno at mga krimeng may parusang higit sa isang taong pagkakakulong o multang higit sa ₱5,000. Sa Aquino v. Aure (2008), sinabi ng Supreme Court na ang proseso ay "not a jurisdictional requirement": kapag hindi binanggit ng defendant sa answer niya na nilaktawan ang barangay, ituturing na isinuko na niya ang pagtutol na ito.

Gawa-gawang halimbawa: Nangutang si Carlo sa kapitbahay niyang si Liza sa Barangay San Isidro at hindi pa nagbabayad. Pareho silang nakatira sa iisang barangay. Unang nagreklamo si Liza sa Punong Barangay. Nagkita sila, at sa tulong ng pangkat, pumirma sila sa nakasulat na plano ng pagbabayad. Kung hindi ito susundin ni Carlo, puwedeng ipatupad ng lupon ang settlement sa loob ng anim na buwan (Section 417).

Para malaman kung sa barangay dapat magsimula ang kaso mo, basahin ang Kailangan ko bang dumaan muna sa barangay? Para sa mga hakbang ng hearing, basahin ang Proseso ng barangay hearing. Para sa iba pang serbisyo ng barangay, tingnan ang aming mga gabay sa barangay.