Ano ang Intestate Succession sa Pilipinas?
Mabilis na sagot
Ang intestate succession ay mana na nangyayari dahil sa batas mismo. Ginagamit ito kapag namatay ang isang tao nang walang will, may void (walang bisa) na will, o may will na hindi sumasakop sa lahat ng ari-arian niya. Sa ganitong kaso, ang batas ang nagsasabi kung sino ang magmamana at magkano, simula sa pinakamalalapit na kamag-anak.
Tinatawag din na: Legal succession
Kailan ginagamit ang intestate succession?
Nakalista sa Article 960 ng Civil Code ang mga kaso:
(1) If a person dies without a will, or with a void will, or one which has subsequently lost its validity; (2) When the will does not institute an heir to, or dispose of all the property belonging to the testator. In such case, legal succession shall take place only with respect to the property of which the testator has not disposed;
Sakop din ng article ang heir na itinalaga sa will pero namatay bago ang testator, tumanggi sa mana o walang kakayahang magmana, at ang kondisyon sa pagtatalaga sa heir na hindi natupad, kapag walang substitution o accretion na puwedeng gamitin.
Sino ang magmamana, at sa anong order?
Nasa Article 962 ang pangunahing patakaran:
In every inheritance, the relative nearest in degree excludes the more distant ones, saving the right of representation when it properly takes place.
Sa praktika:
- Mga anak muna. Pantay-pantay ang parte ng legitimate na mga anak, "without distinction as to sex or age, and even if they should come from different marriages" (Articles 979 at 980). Puwedeng i-represent ng apo ang magulang niyang naunang namatay (Article 982).
- Kasama nilang nagmamana ang asawa. Kapag may legitimate na mga anak, kapareho ng parte ng bawat anak ang makukuha ng naiwang asawa (Article 996).
- Ang mga magulang, kung walang legitimate na anak o descendants. Inaalis nila ang mga kapatid at iba pang collateral relatives (Article 985).
- Ang collateral relatives (gaya ng mga kapatid at pinsan) ay nagmamana lang hanggang fifth degree (Article 1010). Kung wala talagang tagapagmana, ang State ang magmamana (Article 1011).
Nagmamana rin ang illegitimate na mga anak. Sa ilalim ng Article 992, hindi puwedeng magmana nang walang will ang illegitimate na anak mula sa legitimate na mga kamag-anak ng tatay o nanay niya. Sa Aquino v. Aquino (2021), binasa ng Supreme Court ang patakarang ito nang ganito: ang anak na hindi kasal ang mga magulang sa isa't isa ay puwedeng magmana sa lolo o lola sa pamamagitan ng right of representation, kung mapapatunayan ang filiation (pagiging anak). Sinabi ng Court na hindi nito dinedesisyunan ang pagmamana mula sa collateral relatives o ang pagmamana ng anak sa sarili niyang karapatan.
Halimbawa
Gawa-gawang halimbawa: Namatay si Jose nang walang will. Matapos i-liquidate ang ari-arian nilang mag-asawa (Family Code Articles 103 at 130) at bayaran ang mga utang niya, ₱1,200,000 ang natirang net estate. Naiwan ang asawa niyang si Maria at tatlong legitimate na anak. Sa ilalim ng Article 996, kapareho ng parte ng bawat anak ang kay Maria: apat na pantay na parte na tig-₱300,000.
Puwede nang ayusin ng mga tagapagmana ang estate sa korte o, kung pasok sa mga kondisyon, nang hindi dumadaan sa korte. Basahin ang Sino ang magmamana kung walang will? at Extrajudicial settlement of estate. Ikumpara sa mana kapag may will sa Mga parte ng legitime sa Pilipinas.
Anong mga probisyon ang gumagamit ng terminong ito?
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
Mga madalas itanong
Ano ang ibig sabihin ng intestate?
Ang intestate ay walang valid na will (huling habilin). Ang intestate succession, na tinatawag ding legal succession, ay ang paraan ng batas sa paghahati ng estate sa ganitong kaso (Civil Code Article 960).
Sino ang unang magmamana kung walang will?
Nauuna ang pinakamalapit na kamag-anak, at hindi na kasama ang mas malalayo (Article 962). Nauuna ang legitimate na mga anak at descendants. Kasama nilang nagmamana ang naiwang asawa, at kapareho ng parte ng bawat legitimate na anak ang makukuha niya (Article 996). Nagmamana rin ang illegitimate na mga anak.
Nagmamana ba ang mga kapatid kung walang will?
Oo, pero kung walang iniwang descendants, ascendants at illegitimate na mga anak ang namatay lang (Article 1003). Kung may naiwan ding asawa, kalahati ang sa asawa at ang kalahati ay sa mga kapatid o sa mga anak nila (Article 1001).
Ano ang mangyayari kung wala talagang tagapagmana?
Sa ilalim ng Article 1011, kapag walang sinumang may karapatang magmana, ang State ang magmamana ng buong estate.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?