Ano ang Filiation sa Family Code?

• Legitimate: ayon sa Article 164, legitimate ang mga anak na ipinaglihi o ipinanganak habang kasal ang mga magulang. Tingnan ang Article 164.
• Illegitimate: ayon sa Article 165, illegitimate ang mga anak na ipinaglihi at ipinanganak sa labas ng valid na kasal, maliban kung iba ang sinasabi ng Code. Nasa Article 176 ang mga karapatan nila.
• By adoption: kinikilala rin ng Article 163 ang filiation by adoption, na may sariling mga batas.

Puwedeng maging legitimate ang illegitimate child sa pamamagitan ng legitimation kapag nagpakasal kalaunan ang mga magulang, kung pasok sa mga kondisyon ng batas.

Inililista ng Article 172 ang pangunahing patunay:

Sa madaling salita: napapatunayan ang filiation ng legitimate children sa record of birth sa civil register o sa final judgment, o sa pag-amin ng magulang sa public document o sa sulat-kamay na dokumentong pinirmahan niya.

Kung wala ang patunay na ito, pinapayagan ng ikalawang talata ang open and continuous possession of the status of a legitimate child, o anumang ibang paraang pinapayagan ng Rules of Court at ng special laws. Tingnan ang Article 172.

Sa Aguilar v. Siasat (2015), sapat na patunay sa ilalim ng Article 172 ang sinumpaang SSS form ng tatay na nagpapangalan sa claimant bilang anak niya. Pero sa Salas v. Matusalem (2013), hindi napatunayan ang filiation ng birth certificate na walang pirma, baptismal certificate, mga sulat na walang pirma at mga litrato. Sinabi ng Court na dapat mapatunayan ang filiation sa pamamagitan ng clear and convincing evidence.

Sa madaling salita: puwedeng patunayan ng illegitimate children ang filiation nila sa parehong paraan at ebidensya gaya ng legitimate children.

Kapag nakabatay ang claim sa ebidensya sa ikalawang talata ng Article 172, gaya ng open and continuous possession of status, dapat i-file ang kaso habang buhay pa ang sinasabing magulang. Tingnan ang Article 175.

Oo. Sa Herrera v. Alba (2005), sinabi ng Supreme Court na admissible o tinatanggap bilang ebidensya ang DNA analysis sa paternity case. Sa Lucas v. Lucas (2011), sinabi nito na ang taong humihingi ng DNA test ay dapat munang magpakita ng prima facie evidence o makatwirang posibilidad ng paternity, at nasa korte pa rin ang pasya kung iuutos ang test.

Ang asawang lalaki lang, o sa ilang kaso ang mga tagapagmana niya, at sa mga ground lang ng Article 166 at sa loob ng mga panahong itinakda ng Code. Sa Concepcion v. Court of Appeals (2005), sinabi ng Supreme Court na "a minor cannot be deprived of his/her legitimate status on the bare declaration of the mother and/or even much less, the supposed father." Ibig sabihin, hindi mawawala sa menor de edad ang legitimate status niya dahil lang sa salita ng nanay, at lalo na ng sinasabing tatay. Basahin ang Puwede bang itanggi ng asawang lalaki ang paternity?.

Gawa-gawang halimbawa: Pinirmahan ni Cesar, tatay ni Bea, ang birth certificate niya, kaya napapatunayan ng record of birth ang filiation niya. Ipinanganak si Dino sa labas ng kasal. Hindi pinirmahan ng tatay niya ang birth certificate niya at wala itong isinulat na umaaming siya ang tatay. Kailangang patunayan ni Dino ang filiation gamit ang ibang ebidensya, gaya ng mga saksi o DNA, at dapat siyang mag-file habang buhay pa ang sinasabing tatay.

Para sa mga hakbang, basahin ang Paano patunayan ang paternity at ang gabay sa PSA birth certificate.