Ano ang Certificate to File Action sa Barangay?

Sabi ng Section 412(a) ng Local Government Code, walang kaso tungkol sa bagay na sakop ng awtoridad ng lupon ang puwedeng direktang i-file sa korte maliban kung:

• nagkaharap ang dalawang panig sa harap ng lupon chairman o ng pangkat;
• walang naabot na conciliation o areglo; at
• pinatunayan ito ng lupon secretary o pangkat secretary at pinatotohanan ng lupon o pangkat chairman.

Ang isa pang daan papunta sa korte ay repudiation (pagbawi). Ayon sa Section 418, puwedeng bawiin ng isang panig ang areglo sa loob ng 10 araw kung nakuha ang pagsang-ayon niya sa pamamagitan ng panloloko, dahas o pananakot, gamit ang sinumpaang salaysay na isinumite sa lupon chairman. Sapat na batayan ang repudiation na iyon para sa certification.

Mahalaga rin ang certificate para sa mga deadline. Sabi ng Section 410(c), tumitigil ang takbo ng prescriptive periods kapag na-file ang complaint sa Punong Barangay, at tumatakbo ulit kapag natanggap ng complainant ang certification to file action (o certificate of repudiation). Hindi puwedeng lumampas sa 60 araw mula sa pag-file ng complaint ang paghinto.

Oo. Sa Bonifacio Law Office v. Bellosillo (2002), inisyu ang certificate nang walang nabuong pangkat at "less than fifteen days after the first scheduled hearing before the barangay chairman." Sabi ng Supreme Court, ito ay "improperly and prematurely issued", at tama ang judge na ibalik ang kaso sa barangay. Sa Lumbuan v. Ronquillo (2006), tinanggap ng Court bilang substantial compliance ang certificate matapos ang meeting sa harap lang ng Barangay Chairman. Nakadepende ang resulta sa mga pangyayari sa bawat kaso.

Kung hindi binanggit ng defendant sa kanyang answer na nilaktawan ang barangay, ituturing na waived (isinuko) ang pagtutol (Aquino v. Aure, 2008).

Gawa-gawang halimbawa: Ilang buwan nang hindi nagbabayad ng upa ang tenant ni Pedro. Nagreklamo si Pedro sa Punong Barangay, at hindi nagtagumpay ang mediation. Binuo ang pangkat at kinausap ang dalawang panig, pero hindi pa rin sila nagkasundo. Nag-issue ang pangkat secretary ng certification, na pinatotohanan ng pangkat chairman. Inilakip ito ni Pedro sa complaint na fina-file niya sa korte.

May binabanggit na filing fee ang Code para sa complaint sa barangay pero walang itinakdang halaga, kaya walang bayad o form number sa pahinang ito. Ang barangay secretary ang makakapagsabi kung ano ang hinihingi ng barangay mo. Para sa buong proseso, basahin ang Proseso ng barangay hearing, ang timeline ng barangay conciliation at ang Katarungang Pambarangay.