Ano ang Notarial Will sa Pilipinas?

Ang unang talata ang nagsasabi kung sino ang pipirma:

Hinihingi rin ng Article 805 na:

• pumirma ang testator at ang mga saksi sa kaliwang margin ng bawat pahina maliban sa huli;
• may numero ang lahat ng pahina nang sunud-sunod, nakasulat sa salita (letters), sa itaas na bahagi ng bawat pahina;
• nakasaad sa attestation clause ang bilang ng pahina, na pinirmahan ng testator ang will at bawat pahina sa harap ng mga saksi, at na pumirma ang mga saksi sa harap ng testator at ng isa't isa.

Dagdag ng Article 806 na "every will must be acknowledged before a notary public by the testator and the witnesses." Basahin ang Article 805 para sa buong paliwanag.

Sa Kucskar v. Sekito (2020), ipinaliwanag ng Supreme Court ang dalawang ito. Ang attestation ay "refers to the act of three or more witnesses themselves who certify to the execution of the will before them, and to the manner of its execution." Ang acknowledgment naman ay ang pagpunta ng gumawa ng will sa isang competent officer para ideklarang sarili niyang gawa ang will. Dagdag ng Court, kahit tinatanggap ang substantial compliance para sa attestation clause, hindi ito puwedeng gamitin sa acknowledgment na hinihingi ng Article 806.

Sa Azuela v. Court of Appeals (2006), sinabi ng Supreme Court na fatally defective ang will kung hindi nakasaad sa attestation clause ang bilang ng pahina, o kung hindi ito pinirmahan ng mga saksi, o kung jurat lang ang meron at walang acknowledgment: "Any one of these defects is sufficient to deny probate." Sa Lopez v. Lopez (2012), walang bilang ng pahina ang attestation clause, at hindi maipaliwanag mula sa will mismo ang pagkakaiba ng bilang ng pahinang nakasaad sa acknowledgment at ng aktuwal na mga pahina, kaya tinanggihan ang probate.

Pinapalampas ng Article 809 ang maliliit na depekto sa anyo o wika ng attestation kung talagang ginawa at in-attest ang will nang may substantial compliance sa Article 805, at walang bad faith, forgery, fraud o undue influence.

Ayon sa Article 820, sinumang matino ang pag-iisip, 18 taong gulang pataas, hindi bulag, bingi o pipi, at marunong bumasa at sumulat. Hindi puwedeng maging saksi ayon sa Article 821 ang taong hindi naninirahan (domiciled) sa Pilipinas at ang taong na-convict ng falsification of a document, perjury o false testimony.

Ang holographic will sa ilalim ng Article 810 ay dapat buong sulat-kamay, may petsa at pirmado ng testator, pero hindi kailangan ng saksi o notaryo. Ang notarial will ay puwedeng naka-type pero kailangan ng mga saksi, ng attestation clause at ng acknowledgment. Pareho silang kailangang payagan sa probate bago maipasa ang ari-arian.

Para makita ang dalawang anyo nang magkatabi, basahin ang holographic vs notarial will.

Gawa-gawang halimbawa: Nag-type si Rogelio ng will na apat na pahina. Pumirma siya sa dulo at sa kaliwang margin ng pahina isa hanggang tatlo, at ganoon din pumirma ang tatlong saksi sa harap niya at sa harap ng isa't isa. May numero ang mga pahina na "Page One of Four" at iba pa, nakasaad sa attestation clause na apat ang pahina ng will at pirmado ito ng mga saksi, at nag-acknowledge silang lahat ng will sa harap ng notary public. Kung sa margin lang pumirma ang mga saksi at hindi sa attestation clause, puwedeng tanggihan ang probate ng will.

Para sa buong checklist, basahin ang Notarial will requirements.

Para sa overview, basahin ang wills at probate sa Pilipinas.