Ano ang Illegitimate Child sa Batas?

Sa madaling salita: illegitimate ang mga batang ipinaglihi at ipinanganak sa labas ng valid na kasal, maliban kung iba ang sinasabi ng Code.

Sa kabilang banda, sabi ng Article 164: "Children conceived or born during the marriage of the parents are legitimate." Ibig sabihin, legitimate ang mga batang ipinaglihi o ipinanganak habang kasal ang mga magulang. Parehong natural filiation ang dalawang uri ayon sa Article 163.

Mahalaga ang mga salitang "unless otherwise provided in this Code". Halimbawa, sabi ng Article 54, ang mga batang ipinaglihi o ipinanganak bago maging final and executory ang judgment of annulment, o ng absolute nullity sa ilalim ng Article 36, ay "shall be considered legitimate", o ituturing na legitimate. Basahin ang Legitimate pa ba ang mga anak pagkatapos ng annulment? at Article 165.

Nakasaad ang mga ito sa Article 176, na binago ng Republic Act No. 9255:

Sa simpleng salita:

• Apelyido: sa ina, maliban kung kinilala ng ama ang bata sa isa sa mga paraang nasa itaas. Basahin ang Puwede bang gamitin ng illegitimate child ang apelyido ng ama?.
• Parental authority: sa ina. Basahin ang Sino ang may custody ng illegitimate child? at parental authority.
• Sustento: mula sa parehong magulang, ayon sa mga patakaran ng Family Code sa sustento (kasama sa Article 195 ang "Parents and their illegitimate children", o mga magulang at ang kanilang illegitimate children).
• Mana: sabi ng parehong article, "The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child", ibig sabihin, kalahati ng legitime ng legitimate child ang legitime ng bawat illegitimate child. Compulsory heirs ang mga illegitimate children. Basahin ang Puwede bang magmana ang illegitimate child?.

Ibig sabihin, pareho ang paraan at ebidensya na ginagamit ng illegitimate at legitimate children para patunayan ang filiation.

Nakalista sa Article 172 ang patunay: ang record of birth, final judgment, o ang pirmadong pag-amin ng magulang sa public document o private handwritten instrument. Kung ibang ebidensya lang ang basehan ng claim, gaya ng open and continuous possession of the status of a child, dapat isampa ang kaso habang buhay pa ang sinasabing magulang. Sa Ara v. Pizarro (2017), sinabi ng Supreme Court na ang limitasyong ito ay "acknowledges that there may be other persons whose rights should be protected from spurious claims", o kinikilala na may ibang tao na dapat protektahan ang karapatan laban sa mga pekeng claim. Basahin ang Paano patunayan ang paternity at Puwede bang mag-claim ng filiation ang anak pagkamatay ng ama?.

Oo, sa pamamagitan ng legitimation. Ayon sa Article 178, nangyayari ang legitimation kapag nagpakasal nang valid ang mga magulang pagkatapos. Ayon sa Article 177, na binago na, puwede lang ito kung noong ipinaglihi ang bata ay walang anumang impediment ang mga magulang na magpakasal sa isa't isa, o ang tanging hadlang ay wala pang labing-walong taong gulang ang isa o pareho sa kanila.

Gawa-gawang halimbawa: Nagsasama sina Mila at Jonas nang hindi kasal, at ipinanganak ang anak nilang si Paolo. Illegitimate si Paolo ayon sa Article 165. Gagamitin niya ang apelyido ni Mila maliban kung pipirma si Jonas sa birth record bilang pagkilala sa kanya o aaminin ang paternity sa public document o sa sulat-kamay na note na pinirmahan niya. Si Mila ang may parental authority, dapat sustentuhan ng parehong magulang si Paolo, at ang legitime ni Paolo mula sa bawat magulang ay kalahati ng legitime ng legitimate child. Kung noong ipinaglihi si Paolo ay walang impediment sina Mila at Jonas na magpakasal sa isa't isa, magiging legitimate si Paolo kapag nagpakasal sila nang valid pagkatapos.

Tingnan din ang paghahambing na legitimate vs illegitimate child.