Ano ang Substitute Parental Authority? Kahulugan
Dasig nga sabat
Ang substitute parental authority amo ang awtoridad sa persona sang isa ka bata nga ginahatag sang law sa iban nga tawo indi ang ginikanan kon ang ginikanan napatay na, wala, ukon indi angay. Ginahatag ini sang Family Code una sa buhi pa nga lolo ukon lola, dayon sa pinakamagulang nga utod nga labaw sa baynte uno anyos, dayon sa matuod nga nagabantay sang bata nga labaw sa baynte uno anyos. Nagaapply lang ini kon wala sang guardian nga gintangdo sang korte, kay ang guardian ang una. Nagatuhaw ini bangod sang law; nagasulod lang ang korte sa pila ka kaso, pareho sang pagpili sa tunga sang pila ka buhi pa nga lolo kag lola.
Ginatawag man nga: Parental authority of grandparents, Substitute parent
Ano ang ginasiling sang Family Code?
In case of death, absence or unsuitability of the parents, substitute parental authority shall be exercised by the surviving grandparent. In case several survive, the one designated by the court, taking into account the same consideration mentioned in the preceding article, shall exercise the authority.
Ang "preceding article" amo ang Article 213 parte sa custody kon nagbulag ang ginikanan, nga nagasiling sa korte nga tan-awon ang tanan nga importante nga konsiderasyon, labi na ang pinili sang bata nga labaw sa pito ka tuig. Basaha ang Article 214.
Ginabutang sang Article 216 ang bug-os nga han-ay:
In default of parents or a judicially appointed guardian, the following person shall exercise substitute parental authority over the child in the order indicated: (1) The surviving grandparent, as provided in Art. 214; (2) The oldest brother or sister, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified; and (3) The child’s actual custodian, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified.
Sa teksto sang E-Library nakasulat ang "person"; sa Santos v. Republic (2024) gin-quote ini sang Korte bilang "persons". Ginasiling sang ulihi nga paragraph sini nga amo man nga han-ay ang ginasunod kon kinahanglan ang judicial guardian sa property sang bata.
San-o ini nagaapply?
Kon wala lang sang bisan isa sa ginikanan nga makagamit sang parental authority. Suno sa Article 212, kon ang isa ka ginikanan napatay ukon wala, "the parent present shall continue exercising parental authority", buot silingon ang ginikanan nga ara ang magapadayon.
Sa Vancil v. Belmes (2001), ang lola sa bahin sang tatay nagpangayo nga mangin guardian sang iya duha ka apo pagkatapos napatay ang ila tatay; nagkontra ang iloy. Ginsiling sang Supreme Court: "Only in case of the parents' death, absence or unsuitability may substitute parental authority be exercised by the surviving grandparent." Bangod buhi ang iloy kag sia ang naggamit sang parental authority sa bug-os nga tion, kinahanglan pamatud-an sang lola nga indi angay ang iloy.
Sin-o ang una: guardian ukon substitute?
Ang guardian nga gintangdo sang korte. Nagasugod ang Article 216 sa "In default of parents or a judicially appointed guardian". Sa Santos v. Republic (2024), napatay ang iloy sang bata sang adlaw pagkatapos sang pagbata, kag ang isa ka tiya kag ang lola ang nagpadako sang bata. Nagpangayo ang tiya sa korte nga tangdoon sia nga guardian. Ginsiling sang Korte nga "the judicially appointed guardian enjoys preference over the grant of substitute parental authority," kag gindugang nga "a petition to apply as a guardian is voluntary while substitute parental authority is under the compulsion of law." Buot silingon, boluntaryo ang pag-apply bilang guardian, samtang ang substitute parental authority ginapatuman sang law. Ginhatag sang Korte ang custody sa tiya kag ginmando nga i-issue ang letters of guardianship.
Sa sina nga kaso, ginlista man sang Korte ang mga kwalipikasyon sang guardian nga ginatimbang sini, pareho sang moral character, financial status, relasyon sang pagsalig sa menor de edad kag availability, kag ginsiling nga ini "by no means exhaustive", buot silingon indi lang ini ang mga kwalipikasyon.
Halimbawa
Ginhimo-himo lang nga halimbawa: Si Lito, 9 anyos, nadulaan sang duha ka ginikanan sa isa ka aksidente. Upod niya nagaistar ang iya lola. Wala sang korte nga nagtangdo sang guardian, gani suno sa Article 214 ang iya lola ang may substitute parental authority. Kon napatay man ang iya lola, ang iya pinakamagulang nga utod nga babayi, kon labaw sa baynte uno anyos kag angay man, ang sunod, dayon ang hamtong nga matuod nga nagaatipan sa iya. Kon ang iya tiya magpangayo sa korte nga tangdoon sia nga guardian kag ihatag ini sang korte, ang tiya ang una suno sa Article 216. Basaha ang Sin-o ang magaatipan sa bata kon napatay ang duha ka ginikanan?.
Ano nga mga probisyon ang nagagamit sini nga termino?
Masami nga pamangkot
Ano ang substitute parental authority?
Amo ini ang parental authority sa isa ka bata nga ginagamit sang iban nga tawo indi ang ginikanan, bangod sang law, kon ang ginikanan napatay na, wala, ukon indi angay. Ginasiling sang Articles 214 kag 216 sang Family Code kon sin-o ang may sini kag sa ano nga han-ay.
Sin-o ang may substitute parental authority?
Suno sa Article 216, kon wala sang ginikanan ukon guardian nga gintangdo sang korte, ini ang han-ay: ang buhi pa nga lolo ukon lola; ang pinakamagulang nga utod nga labaw sa baynte uno anyos, luwas kon indi angay ukon disqualified; kag ang matuod nga nagabantay sang bata nga labaw sa baynte uno anyos, luwas kon indi angay ukon disqualified.
Paano kon pila ka lolo kag lola ang buhi pa?
Siling sang Article 214, ang gintangdo sang korte ang magagamit sang awtoridad, kag ginatan-aw ang amo man nga mga konsiderasyon pareho sa mga kaso sang custody sa tunga sang ginikanan nga nagbulag suno sa Article 213.
Mahimo bala magbulos ang lolo ukon lola kon buhi pa ang isa ka ginikanan?
Bilang rule, indi. Sa Vancil v. Belmes (2001), ginsiling sang Supreme Court nga sa kaso lang sang kamatayon, pagkawala ukon indi pagkaangay sang ginikanan mahimo gamiton sang buhi pa nga lolo ukon lola ang substitute parental authority. Suno sa Article 212, kon ang isa ka ginikanan napatay ukon wala, ang ginikanan nga ara ang magapadayon sa paggamit sang parental authority.
Una bala ang guardian nga gintangdo sang korte?
Huo. Nagaapply ang Article 216 kon wala sang ginikanan ukon guardian nga gintangdo sang korte. Sa Santos v. Republic (2024), ginsiling sang Korte nga ang judicially appointed guardian may preference sa ibabaw sang substitute parental authority.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?