Karbengan ti Empleado iti Filipinas: Dismissal, Resignation ken Leave

Gapu laeng iti gapu a bigbigen ti linteg. Adda dua a grupo:

• Just causes (Article 297 [282]): nakaro a misconduct wenno nainggagara a saan a panagtulnog, nakaro ken masansan a panagliway kadagiti pagrebbengan, fraud wenno nainggagara a panangsalungasing iti panagtalek, krimen a kontra iti employer wenno iti pamiliana wenno kadagiti pannakabagina, ken dadduma pay a kapada a gapu. Kitaem ti Ania dagiti umiso a gapu tapno maikkat ti empleado?
• Authorized causes: gapu ti negosio kas iti redundancy, retrenchment tapno malapdan ti pannakapukaw, wenno panagserra. Kasapulan dagitoy ti nakasurat a notice iti maysa a bulan sakbay iti trabahador ken iti DOLE, ken kas pagannurotan, separation pay. Kitaem ti Retrenchment ken panagserra.

Naidilig ti dua a grupo iti Just cause vs authorized cause. Ti panag-AWOL ket saan nga automatiko a dismissal: masapul latta a paneknekan ti employer ti abandonment (panangbaybay-a iti trabaho) ken ipatulodna dagiti notice (Ania ti mapasamak no ag-AWOL-ak?).

Sakbay nga ikkaten ti empleado gapu iti just cause, masapul nga ited ti employer ti nakasurat a notice dagiti akusasion agraman pudno a gundaway nga agilawlawag, agaramid iti hearing wenno conference, ken ited ti nakasurat a notice of termination. Iti Agabon v. NLRC (2004), inkeddeng ti Supreme Court nga agtalinaed nga umiso ti dismissal gapu iti umiso a gapu uray saan a nasurot dagitoy nga addang, ngem masapul nga agbayad ti employer iti nominal damages. Iti dayta a kaso, inkeddeng ti Korte ti ₱30,000 para iti tunggal trabahador. Para iti authorized cause nga awan ti maysa a bulan a notice, inkeddeng ti Jaka Food Processing v. Pacot (2005) ti ad-adu a gatad, ₱50,000 para iti tunggal trabahador. Ikeddeng dagiti korte ti gatad iti tunggal kaso. Ad-adu pay iti Naikkatka nga awan notice?

Iti Article 294 [279], ti empleado nga illegal a na-dismiss ket adda karbenganna iti reinstatement (pannakaisubli iti trabaho) nga awan mapukaw a seniority ken iti full backwages (sueldo a saan a naited) manipud iti tiempo a saan a naited ti sueldo agingga iti pudno a pannakaisubli. No saanen a mabalin ti agsubli, mabalin nga ited ketdi dagiti korte ti separation pay a maysa a bulan a sueldo iti tunggal tawen ti panagserbi, agraman backwages agingga iti tiempo nga agbalin a final ti desision. Kas pagannurotan, agganansia ti kuarta nga inkeddeng ti korte iti 6% legal interest iti tawen manipud iti tiempo nga agbalin a final ti desision agingga a mabayadan. Kitaem ti Illegal a na-dismiss: ania ti magun-odmo?

Adda bukod a pagannurotan dagiti Overseas Filipino worker: sueldo para iti amin a paset ti kontrata a saan pay a nalpas, kas inkeddeng ti Supreme Court iti Sameer Overseas Placement Agency v. Cabiles (2014).

Wen. Saan a mabalin nga agpaut ti probation iti nasurok ngem innem a bulan, malaksid no ad-adu a periodo ti ikeddeng ti apprenticeship agreement. Ti probationary nga empleado ket mabalin laeng a maikkat gapu iti just cause wenno gapu iti saan a pannakatungpal kadagiti nainkalintegan a standard nga impakaammo ti employer idi tiempo ti pannakaala iti trabaho. No maipalubos nga agtrabaho ti empleado kalpasan ti probation, agbalin isuna a regular babaen ti linteg. Kitaem ti Mabalin kadi a ma-terminate ti probationary nga empleado? ken Probationary vs regular nga empleado.

Ti Article 300 [285], kas inadaw ti Supreme Court, ket dawatenna iti empleado nga ag-resign nga awan just cause nga ited ti nakasurat a notice iti employer iti saan a kumurang ngem maysa a bulan sakbay. Ti employer nga awan naawatna a notice ket mabalin a mangisingir iti damages iti empleado. Mabalinka laeng a pumanaw nga awan notice gapu kadagiti gapu kas iti nakaro a panangtakuat wenno di nainkataoan ken di maibturan a panangtrato ti employer, wenno krimen a kontra kenka wenno iti asideg a pamiliam. Kitaem ti Masapul kadi ti 30 nga aldaw? ken Mabalin kadi ti dagus nga ag-resign?

Ti maawatmo no pumanawka, kas iti final pay, prorated 13th month pay ken aniaman a separation pay, ket nailawlawag iti giyami iti final pay ken separation pay ken iti separation pay calculator.

Adda amin dagitoy, agraman ti source ti tunggal row, iti tabla dagiti leave benefits. Para iti SSS maternity cash benefit, kitaem ti giyami iti SSS maternity benefit.

Ti kaaduan a labor ken employment complaint ket mangrugi iti Single Entry Approach (SEnA): 30 nga aldaw a mandatory conciliation-mediation iti opisina ti DOLE. No awan ti pagkaykaysaan, maiyallatiwka iti opisina a makaikeddeng iti kaso, kas iti labor arbiter ti National Labor Relations Commission (NLRC). Kitaem ti Kasano ti agipila iti labor complaint.

Dika unay agbayag. Dagiti money claim, kas iti saan a nabayadan a sueldo, ket masapul a maipila iti uneg ti tallo a tawen manipud iti tiempo a nagtaud ti tunggal claim (Kasano kabayag ti panawenko nga agipila iti claim para iti saan a nabayadan a sueldo?).

Kitaem met ti panid ti topiko maipapan iti union, unfair labor practice ken strike.

Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Ramon ket regular a sales clerk. Kinuna ti manager-na kenkuana iti Biernes, "Saankan a sumrek inton Lunes," nga awan nakasurat a notice ken awan hearing. No saan a mapaneknekan ti kompania ti just wenno authorized cause, illegal ti dismissal, ket mabalin a dawaten ni Ramon ti reinstatement ken full backwages. No mapaneknekanna ti umiso a gapu ngem saan a nasurot dagiti notice, agtalinaed ti dismissal, ngem mabalin a makaala ni Ramon iti nominal damages.

Nakaala ni Liza iti nasaysayaat a tukon ket kayatna ti pumanaw iti sumaruno a lawas. Awan ti just cause-na a pumanaw nga awan notice, isu a ti ninamnama ti linteg ket nakasurat a notice iti maysa a bulan sakbay. No dagus a pumanaw, mabalin a singiren ti employer-na iti damages.

Agsapulka iti legal help sakbay nga agpirmaka iti quitclaim wenno resignation letter a saan a sika ti nangisurat, no makaawatka iti notice to explain, ken dagus no maikkatka iti trabaho. Kabaelan ti abogado a kitaen ti gapu, dagiti notice ken dagiti deadline a maiyaplay kadagiti claim-mo. Taming ti Public Attorney's Office dagiti labor case dagiti napanglaw a tattao: kitaem ti Libre a legal help iti Filipinas.