Mabalin Kadi nga Iparit ti Employer ti Panagasawa ti Empleado?

Kastoy ti kuna ti Article 134 [136] ti Labor Code (ti [136] ket ti numerona sakbay ti renumbering idi 2015):

Uppat a banag ti iparitna para kadagiti babai nga empleado:

1. panangaramid iti "dika agasawa" a kondision tapno maala wenno mataginayon ti trabaho;
2. alagaden, nakasurat man wenno saan, a ti babai nga agasawa ket maibilang a nag-resign wenno naisina;
3. panangikkat wenno panangpapanaw kenkuana gapu ta nagasawa; ken
4. panangidumduma kenkuana wenno panangdangran kenkuana iti aniaman a wagas gapu ta nagasawa.

Iti Dela Cruz-Cagampan v. One Network Bank (2022), inadaw ti Supreme Court daytoy nga artikulo a kas "Article 134 [136]" ket kinunana nga iparitna iti employer ti panangidumduma kadagiti babai nga empleado.

Adu a kompania ti addaan alagaden a maibusor iti panangpatrabaho iti agassawa wenno iti panagasawa ti dua nga empleado. Tinaming ti Korte dagitoy iti dua a napateg a kaso:

• Star Paper Corporation v. Simbol (2006). Kinuna ti Korte: "The employer has the burden to prove the existence of a reasonable business necessity." Inusarna ti "the standard of reasonableness of the company policy". Inanamongan ti Korte ti desision ti Court of Appeals nga illegal dagiti dismissal babaen ti policy ti kompania, nga addaan reinstatement ken full backwages.
• Dela Cruz-Cagampan v. One Network Bank (2022). Addaan ti maysa a banko iti "Exogamy Policy": no agasawa ti dua nga empleado, masapul a pumanaw ti maysa. Naikkat ti asawa a babai ket nagtalinaed ti asawa a lalaki iti trabahona. Kinuna ti Korte: "An employer's blanket policy of no-spouse employment is discriminatory. To justify its enforcement, the employer must clearly establish a reasonable business necessity." Innayonna a ti panangikkat iti empleado babaen ti arbitrario a no-spouse rule ket illegal dismissal ("is illegal dismissal"). Binaliktadna ti Court of Appeals ket insublina ti desision ti Labor Arbiter a nangibilin iti reinstatement ken full backwages, nga addaan modipikasion.

Iti agpada a kaso, inadaw ti Korte ti dua a requisito manipud kadagiti desision ti sabali a pagilian para iti "bona fide occupational qualification": a ti requirement ket nainkalintegan a mainaig iti napateg a panagandar ti trabaho, ken adda pudno a pagibatayan tapno patien nga amin wenno dandani amin a tattao a mangtungpal iti dayta ket saan a makaaramid a nasayaat iti trabaho. Iti Pilipinas, usaren ti Korte ti standard of reasonableness a kaasping daytoy a test.

Awan ti naikeddeng a listaan nga inted ti Korte. Ti kinunana ket:

• adda iti employer ti rebbengen a mangpaneknek;
• ti necessity ket masapul a nainkalintegan ken mainaig iti trabaho; ken
• ti blanket nga alagaden a maipakat iti amin, nga awan ti panangipakita no apay, ket saan a pumasa.

No nainkalintegan ti maysa a policy ket agpannuray kadagiti pasamak iti tunggal pagtrabahuan.

Ti Article 134 ket maipapan kadagiti babai nga empleado. Dagiti kinuna ti Korte maipapan kadagiti no-spouse policy a naadaw iti ngato ket maipapan iti policy ti employer ken ti business necessity iti likudanna, saan a maipapan iti sekso ti empleado. No salakniban ti maysa nga alagaden ti maysa a lalaki nga empleado ket agpannuray kadagiti pasamak ti kaso.

No nasarakan nga illegal ti dismissal, ti remedio ket isu ti para iti illegal dismissal segun iti [Article 294 [279]](/law/labor-code/article-294): reinstatement nga awan ti mapukaw iti seniority rights ken full backwages. Kitaem ti Illegal a naikkat: ania ti mabalinmo a maala?

Ti panagasawa ket saan a maysa kadagiti just cause para iti dismissal a nailista iti [Article 297 [282]](/law/labor-code/article-297). Kitaem ti Dagiti umiso a rason a pangikkat iti empleado.

Para iti pakabuklan ti employment status ken security of tenure, kitaem ti probationary, regular ken project employees.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Carla ket agtrabaho iti banko ket nakiasawa iti katrabahona. Ikkaten ti banko isuna babaen ti alagadenna a saan a mabalin nga agpada nga agtrabaho sadiay ti agassawa, ket taginayonenna ti asawana. Kas iti Dela Cruz-Cagampan, ti blanket a no-spouse rule ket panangidumduma malaksid no paneknekan ti banko ti nainkalintegan a business necessity.

Ni Mae ket nagpirma iti kontrata nga addaan clause a "maibilang a nag-resign" isuna no agasawa. Iti Article 134, saan a nainlinteg ti kasta a stipulasion para iti babai nga empleado.

Ni Rina, maysa a sales clerk, ket naiyalis iti nababbaba a puesto kalpasan ti kasarna, ket kinuna ti manager a dagiti nakaasawa a babbai ket "less available". Iparit ti Article 134 ti panangidumduma wenno panangdangran iti aniaman a wagas iti babai nga empleado gapu laeng iti panagasawana.

Makisaritaka iti abogado no naikkatka, naibaba ti puestom wenno napilitka nga ag-resign kalpasan ti panagasawam, wenno no employer-ka a mangsurat iti policy maipapan kadagiti kabagian wenno agassawa iti pagtrabahuan. Dagitoy a kaso ket agpannuray kadagiti rason ken ebidensia ti employer. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas.