VAWC Leave: 10 nga Aldaw a Paid Leave para iti Biktima ti Violence

Kuna ti Section 43 ti RA 9262 a dagiti biktima segun iti linteg ket "entitled to take a paid leave of absence up to ten (10) days in addition to other paid leaves under the Labor Code and Civil Service Rules and Regulations, extendible when the necessity arises as specified in the protection order."

Uppat a punto ti maadal iti daytoy a teksto:

1. Addaan sueldo. Agtalinaed ti sueldom kadagiti aldaw ti leave.
2. Agingga iti sangapulo nga aldaw. Mabalinmo ti agala iti basbassit nga aldaw no dayta laeng ti kasapulam.
3. Nayon. Saan a mabawasan ti vacation leave, sick leave wenno service incentive leave-mo.
4. Mabalin a mapaatiddog. Mabalin a maipalubos ti ad-adu nga aldaw no kasapulan, kas naibaga iti protection order.

Maipakat daytoy kadagiti trabahador iti pribado a sektor (Labor Code) ken iti gobierno (Civil Service rules).

Ti leave ket para kadagiti "victims under this Act." Ilawlawag ti Section 3 a ti violence against women and their children ket dagiti aramid ti aniaman a tao a maibusor iti:

• asawana a babai wenno dati nga asawana;
• babai nga addaanna wenno nakaaddaanna iti sexual wenno dating relationship;
• babai nga addaanna iti anakda;
• anak ti babai, lehitimo man wenno saan, iti uneg wenno ruar ti balay ti pamilia.

Ti "dating relationship" ket panagnaed a kasla agassawa nga awan ti kasar, wenno romantiko a relasion iti napaut ken agtultuloy a panawen. Ti nalaka a pannakaam-ammo wenno kadawyan a panagsasarita iti trabaho ket saan a dating relationship.

Ti violence ket mabalin a pisikal, sexual wenno sikolohikal, wenno economic abuse. Ti psychological violence ket karaman ti panangbutbuteng, harassment, stalking (panangsursurot), panangkatkatawa wenno panangpabain iti publiko ken maul-ulit a verbal abuse. Ti economic abuse ket karaman ti panangikkat iti suporta pinansial ken panangkontrol iti bukod a kuarta wenno sanikua ti babai.

Salakniban ti RA 9262 dagiti babbai ken annakda. Iti Garcia v. Drilon (2013), inkalintegan ti maysa nga asawa a lalaki a ti linteg ket unconstitutional gapu ta babbai laeng ti salakniban. Ti Supreme Court, a nagtataripnong en banc (amin a mahistrado), ket saan nga immanamong. Inkeddengna a ti linteg ket naibatay iti umiso a classification ken saanna a labsingen ti equal protection iti panangipangrunana kadagiti babbai ngem kadagiti lallaki a kas biktima ti violence ken abuse. Isu a ti nataengan a lalaki ket saan a biktima segun iti RA 9262 ken saanna a mabalin nga usaren daytoy a leave.

Dua ti salaknib iti Section 43:

• Ti employer a mangdadael iti kalintegam iti leave "shall be penalized in accordance with the provisions of the Labor Code and Civil Service Rules and Regulations."
• Ti employer a mangdadael iti katrabaho gapu iti panangtulongna kenka ket "liable for discrimination" met.

Dagiti rekord ti kaso ti VAWC, karaman dagiti adda iti barangay, ket confidential segun iti Section 44. Ti panangipablaak iti nagan, address, employer wenno dadduma nga impormasion a mangilasin iti biktima nga awan ti pammalubosna ket madusa babaen ti contempt power ti korte.

Saan nga ilista ti linteg a mismo dagiti papeles a mabalin a dawaten ti employer. Saan a narepaso para iti daytoy a panid dagiti implementing rules ti RA 9262, isu a saan a mangnagan daytoy a panid iti espesipiko a dokumento. Iti kadawyan, dawaten ti trabahador iti employer ti leave segun iti Section 43 ti RA 9262 ken idulinna dagiti dokumento a naawatna manipud iti barangay, korte wenno prosecutor.

Ti panangpaatiddog ket agpannuray iti protection order. Ti Barangay Protection Order ket ited ti Punong Barangay (Section 14). Ti Temporary Protection Order ket ited ti korte ken epektibo iti 30 nga aldaw; ikeddeng ti korte ti hearing iti Permanent Protection Order iti wenno sakbay ti aldaw a panagpaso daytoy (Sections 15 ken 16). Kitaem ti kasano ti agi-file iti VAWC case.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Liza. Danogen ken pangtaan ti asawa ni Liza isuna. Napan isuna iti barangay ket nakaala iti protection order, kalpasanna nangi-file iti complaint. Imbagana iti HR-na babaen ti surat nga usarenna ti VAWC leave ket nangala iti uppat nga aldaw tapno tabunuanna dagiti hearing ken umakar iti balay ti kabsatna a babai. Saan a nagalaw ti vacation leave-na.

Ni Ana. Nakidating ni Ana ken ni Paolo iti dua a tawen. Kalpasan ti panagsinada, sursuroten ni Paolo ni Ana agingga iti trabahona ken ipatpatulodanna iti pangta. Maibilang ti dating relationship segun iti RA 9262 uray saanda a nagkasar. Mabalin nga usaren ni Ana ti leave bayat ti panangi-file-na iti kasona.

Ni Joy. Ni Joy, katrabaho ni Ana, ket kinaduana ni Ana a napan iti police station kalpasan ti trabaho ket kalpasanna imbagana iti HR ti napasamak. No dusaen ti employer ni Joy gapu iti panangtulongna ken ni Ana, mabalin nga addaan pakarebbengan ti employer iti discrimination segun iti Section 43.

No adda peggad kenka, mapanka iti barangay wenno iti polis. Masapul a dagus a sungbatan dagiti opisial ti barangay ken ti polis ti panagdawat iti tulong segun iti RA 9262. Para iti naan-anay a proseso, dagiti protection order ken no sadino ti pagi-file-an, kitaem ti kasano ti agi-file iti VAWC case. Ipada ti tabla dagiti leave benefit ti VAWC leave kadagiti dadduma a paid leave.

No saan nga ited ti employer ti leave, mabalin nga iyeg ti parikut iti DOLE babaen ti Single Entry Approach. Kitaem ti kasano ti agi-file iti labor complaint.

Makisaritaka iti abogado wenno iti Public Attorney's Office (PAO) iti kasapa a mabalin no mangi-file-ka iti VAWC case, agdawatka iti protection order, wenno no dusaennaka ti employer-mo gapu iti panangusarmo iti leave. Ited ti RA 9262 kadagiti biktima ti kalintegan iti legal assistance manipud iti PAO wenno iti aniaman a public legal assistance office.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas.