Contracts ken Obligations: Dagiti Batayan nga Alagaden ti Civil Code

Mangrugi ti Civil Code iti napigsa nga alagaden:

Iti ababa a pannao: dagiti obligation nga aggapu iti kontrata ket addaan pigsa ti linteg kadagiti nagkontrata, ket masapul a tungpalenda daytoy iti naimbag a panagpampanunot (good faith).

Kasapulan ti kontrata ti tallo a banag: ti consent dagiti partido, ti nalawag a banag (object certain) a isu ti sakup ti kontrata, ken ti cause (Article 1318). Kadawyan a nawaya ti porma:

Iti ababa a pannao: mangisingsingel dagiti kontrata aniaman ti porma a nangaramidanda, no adda amin dagiti kangrunaan a requisito ti kinaumisoda.

Isu a ti katulagan a naisao laeng ket mabalin a mangisingsingel a kas iti nakasurat, ket ti pinirmaan a promissory note ket mabalin a mangisingsingel uray awan notaryo. Ti laksid ket no adda linteg a mangalagad iti maysa a porma para iti kinaumiso wenno panangipatungpal, kas ibaga met ti Article 1356. Kitaem ti Mangisingsingel kadi ti verbal agreement? ken Umiso kadi ti promissory note nga awan notaryo?

Bingayen ti Civil Code dagiti kontrata nga addaan pagkurangan iti sumagmamano a grupo:

Sakupen ti Statute of Frauds ti innem a katulagan, kas iti lease a nasurok ngem maysa a tawen wenno panaglako iti daga, a masapul ti nota wenno memorandum a pinirmaan ti partido a maidarum. Kitaem ti Void vs voidable vs unenforceable a kontrata ken Mabalin kadi nga agpirma ti menor de edad iti kontrata?

Kuna ti Article 1169:

Iti ababa a pannao: dagiti addaan pagrebbengan a mangited wenno mangaramid iti maysa a banag ket ma-delay manipud iti kanito a dawaten ti obligee, iti korte wenno iti ruar ti korte, ti panangtungpalda iti obligation.

Saan a masapul ti demand no nalawag nga ibaga dayta ti obligation wenno ti linteg, no ti petsa ti kangrunaan a gapu ti kontrata, wenno no awan serbi ti demand. Iti kontrata a ti dua a partido ket addaan pagrebbengan, awan ti ma-delay bayat a saan pay a tumungpal ti sabali. Ti nakasurat a demand letter ket mangsardeng met iti periodo ti panagidarum (Article 1155). Kitaem ti Masapul kadi ti agipatulod iti demand letter sakbay ti panagidarum?

Iti reciprocal obligations, wen, ngem adda beddengna. Iti sidong ti Article 1191, mabalin a pilien ti naagrabiado a partido ti panangtungpal wenno ti rescission, agraman danyos iti aniaman kadagitoy, ket ti korte ti mangikeddeng iti rescission malaksid no adda nainkalintegan a gapu a mangted iti ad-adu pay a tiempo iti sabali a partido. Iti Spouses Kaw v. Heirs of Nodalo (2024), kinuna ti Supreme Court a maipalubos laeng ti rescission no ti panaglabsing ket dakkel unay a mangdadael iti panggep ti kontrata, saan a para iti bassit wenno kadawyan a panaglabsing, ken uray ti klausula a mangipalubos iti maysa a partido nga agkansela iti bukodna ket masapul nga aprobaran ti korte. Kitaem ti Saan a nagbayad ti sabali a partido: mabalin kadi ti agkansela? ken rescission.

No gapuanan ti fortuitous event. Kuna ti Article 1174 a, kas pagannurotan, awan ti responsable kadagiti pasamak a saan a nanamnama, wenno nanamnama ngem saan a malisian, malaksid no ti linteg, ti kontrata wenno ti kita ti obligation ti mangipabaklay iti risgo kenkuana. Iti Sicam v. Jorge (2007), kinuna ti Supreme Court a ti robbery iti bukodna ket saan a fortuitous event, ket pinagrebbengna ti pawnshop kadagiti alahas a naisangla a naala bayat a nakalukat ti vault-na. Kitaem ti Force majeure ken fortuitous event.

• Guarantor wenno surety. Iti sidong ti Article 2047, agbayad laeng ti guarantor no saan a makabayad ti nakautang, ket kas pagannurotan, kalpasan laeng a nakamat ti creditor nga umuna ti nakautang. Ti tao a nangisingsingel iti bagina iti solidario a kadua ti nakautang ket surety, ket mabalin a dagus a singiren ti creditor kenkuana. Iti Palmares v. Court of Appeals (1998), ti co-maker a nagpirma kas "jointly and severally" a responsable ket naibilang a surety. Kitaem ti Guarantor vs surety ken Responsable ka kadi kas co-maker?
• Collateral. Saan a mabalin a basta alaen ti nagpabulod ti sanikua a naisangla wenno na-pledge no saan a makabayad ti nakautang. Kuna ti Article 2088:

Iti ababa a pannao: saan a mabalin nga alaen wenno ilako ti creditor dagiti banag a naited kas pledge wenno mortgage. Void ti aniaman a katulagan a maibusor iti daytoy.

Pactum commissorium ti awag iti daytoy a maiparit a klausula; ti remedio ti nagpabulod ket foreclosure. Ti movable a collateral ket sakupen metten ti Personal Property Security Act (RA 11057). Ti "sale with right to repurchase" ket mabalin a maibilang a loan nga addaan mortgage kadagiti kaso ti Article 1602. Kitaem ti Mabalin kadi nga alaen ti nagpabulod ti collateral? ken Sale with right to repurchase.

Salakniban ti Article 1484, ti Recto Law, dagiti gumatang iti movables iti installment. No saan a makabayad ti gumatang, pilien ti naglako ti maysa kadagiti tallo a remedio: ipatungpal ti obligation; wenno, no dua wenno ad-adu a hulog ti saan a nabayadan, kanselaren ti panaglako wenno i-foreclose ti chattel mortgage iti banag a nailako. No i-foreclose ti naglako, saanen a mabalin a singirenna ti nabati a saan a nabayadan. Iti Elisco Tool Manufacturing v. Court of Appeals (1999), kinuna ti Supreme Court a dagiti remedio ket alternatibo: no pilien ti maysa, saanen a mabalin dagiti dadduma. Kitaem ti Na-repossess ti banag a ginatang iti installment.

Masapul nga isubli daytoy. Iti sidong ti Article 2154, ti tao a nakaawat iti banag nga awan karbenganna a dawaten, a naited gapu iti biddut, ket masapul nga isublina daytoy. Daytoy ti solutio indebiti, maysa a quasi-contract. Inayon ti Article 22 ti kadawyan nga alagaden a maibusor iti panangtagikua iti naala iti gastos ti sabali nga awan nainkalintegan wenno legal a gapu. Kitaem ti Nagipatulod iti kuarta iti biddut nga account.

Agdepende iti kita ti kaso. Ti kaso maipapan iti nakasurat a kontrata ket masapul a maipila iti uneg ti sangapulo a tawen (Article 1144); ti kaso maipapan iti oral a kontrata, iti uneg ti innem a tawen. Adda ti tunggal periodo iti tabla ti prescription of civil actions. Kitaem ti Mano a tawen a mabalinmo pay a singiren ti utang?

Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Nakitulag ni Carlo babaen ti text message a paupaanna ti stall ken ni Dina iti innem a bulan. Iti sidong ti Article 1356, mangisingsingel ti katulagan uray no saan a na-notaryo, ta ti lease nga agingga iti maysa a tawen ket saan a maysa kadagiti katulagan a masapul a nakasurat iti sidong ti Statute of Frauds.

Binayadan ni Nena ti kagudua ti presio ti nausaren a van, ngem saan nga inted ti naglako. Iti sidong ti Article 1191, mabalinna a dawaten iti korte nga ipaited ti van wenno i-rescind ti panaglako ken isubli ti kuartana, agraman danyos iti aniaman kadagitoy. Ti dakkel a panaglabsing kas iti saan a panangited ket mangsuporta iti rescission.

Nagpirma ni Arnel iti loan ti kasinsinna kas co-maker, "jointly and severally". Idi saanen nga agbayad ti kasinsinna, dinawat ti nagpabulod ken ni Arnel ti intero a nabati. Maitunos iti Article 2047 ken Palmares, surety ni Arnel, ket mabalin a dagus a singiren ti nagpabulod kenkuana.

Agsapulka iti legal a tulong sakbay nga agpirmaka iti kontrata a dadakkel ti kuarta wenno atiddog ti termino, sakbay nga agpirmaka kas co-maker wenno mangtedka iti sanikua kas collateral, ken no planoem ti agkansela iti kontrata wenno agidarum maipapan iti daytoy. Ti pannakaisurat ti kontrata ken dagiti petsa ti demand ken panagbayad ti masansan a mangikeddeng iti kaso. No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal help iti Filipinas.