Crimes Against Persons: Panangpatay ken Pannakadunor, Nailawlawag

Tallo a kapitulo:

• Panangpukaw iti biag (destruction of life): parricide, murder ken homicide, agraman dagiti mainaig a krimen kas iti ipapatay iti tumultuous affray (riri ti adu a tattao) ken ti panagpaputok iti paltog (discharge of firearms); infanticide ken abortion; ken duel.
• Physical injuries: mutilation, serious, less serious ken slight physical injuries, ken panangited iti makadangran a banag (administering injurious substances).
• Rape, a saan a sakupen daytoy a panid.

Kuna ti Article 246:

Ti relasion ti mangaramid iti parricide. Iti People v. Lopez, Jr. (2018), inlista ti Supreme Court ti napatay a kas, iti dadduma pay, ti legitimate nga asawa ti akusado, isu a ti panangpatay iti live-in partner ket saan a parricide; mabalin a murder wenno homicide dayta. Kitaem ti Parricide: ania daytoy ken ti dusana ken parricide.

Saan a kumurang ngem maysa kadagiti innem a kasasaad iti Article 248, iti panangpatay a saan a parricide:

1. treachery (panangallilaw), panangusar iti nasaysayaat a pigsa, tulong dagiti armado a tattao, wenno pamay-an a mangpakapuy iti depensa wenno mangsiguro nga awan dusa;
2. bayad, gunggona wenno kari;
3. layus, apuy, sabidong, panagbettak, motor vehicle wenno sabali a pamay-an a mangyeg iti dakkel a pannakadadael, iti dadduma pay;
4. iti tiempo ti kalamidad, kas iti ginggined, nakaro a bagyo wenno epidemia;
5. evident premeditation (nalawag a panagplano); ken
6. kinaulpit, babaen ti nainggagara ken di nainkataoan a panangpaadu iti sagaba ti biktima, wenno panangbabain wenno panangtallaw iti tao wenno iti bangkay.

Sakupen ti Article 249 ti nabati:

No naipila ti kaso a murder ngem saan a napaneknekan iti trial ti qualifying circumstance, kas iti treachery, mabalin a madusa ti panangpatay kas homicide. Naidilig ti dua a krimen iti Homicide vs murder. Ti ipapatay a gapuanan ti kinaliway, kas iti aksidente iti kalsada, ket kadawyan a maipila kas reckless imprudence resulting in homicide iti Article 365, saan a kas homicide: kitaem ti Reckless imprudence: dusa.

Iparit ti Republic Act No. 9346 ti death penalty, isu a reclusion perpetua ti ipataw dagiti korte. Kuna met ti Section 3 dayta a linteg a dagiti nadusa iti reclusion perpetua gapu iti daytoy ket saan a mabalin a ma-parole iti Indeterminate Sentence Law. Nababbaba ti dusa dagiti attempted ken frustrated a panangpatay: kitaem ti Attempted vs frustrated vs consummated ken ti tabla ti kabayag dagiti dusa.

Para iti homicide, wen, kas karbengan sakbay ti pannakakonbikto iti Regional Trial Court, ta saan a madusa daytoy iti death, reclusion perpetua wenno life imprisonment (Rule 114 ti Rules of Criminal Procedure). Para iti murder ken parricide, saan a karbengan ti bail no napigsa ti ebidensia ti basol; ti korte ti mangikeddeng kalpasan ti hearing a sadiay masapul a ipakita ti prosecution a napigsa ti ebidensia. Kitaem ti Adda kadi bail ti murder?

Kaaduanna, babaen ti kabayag a saan a makatrabaho ti biktima wenno kasapulanna ti agpaagas:

Dusaen met ti Article 266 ti dakes a panangtrato iti sabali babaen ti aramid uray awan ti dunor. Dagiti Article 265 ken 266 ket binaliwan ti Republic Act No. 10951, a nangbaliw kadagiti gatad ti multada; saan a nabaliwan ti Article 263. Dagiti dusa ti tunggal kita, ken no kaano a ngumato dagitoy gapu iti relasion ti biktima iti nakabasol, ket adda iti Physical injuries: serious, less serious wenno slight?

Ti Article 254, iti isu met laeng a title, ket dusaenna ti panangpaltog iti sabali babaen ti firearm, malaksid no dagiti pasamak ket attempted wenno frustrated a parricide, murder wenno homicide wenno sabali a krimen a nangatngato ti dusana. Kas binaliwan ti Republic Act No. 11926, dusaenna met ti nainggagara ken awan pakaturongan a panagpaputok (wilful and indiscriminate firing), nangatngato ti dusa para kadagiti miembro ti military ken law enforcement agencies no saanda nga adda iti opisial a duty, ket ma-cancel ti firearm license ti nakabasol. Kitaem ti Panagpaputok iti paltog iti Bisperas ti Baro a Tawen.

Iti criminal case, ibilin met ti korte iti akusado nga agbayad iti damages. Iti People v. Jugueta (2016), nangikeddeng ti Supreme Court iti standard a gatad tapno agpapada ti panangited dagiti korte:

• Murder a madusa iti reclusion perpetua: ₱75,000 a civil indemnity, ₱75,000 a moral damages ken ₱75,000 nga exemplary damages; ₱100,000 ti tunggal maysa no death koma ti dusa ngem naibaba iti reclusion perpetua gapu iti RA 9346.
• Consummated homicide: ₱50,000 a civil indemnity ken ₱50,000 a moral damages, ken ₱50,000 nga exemplary damages no napaneknekan ti aggravating circumstance.
• Awan resibo ti gastos iti pumpon: ₱50,000 a temperate damages.

Kitaem ti Mano ti damages para iti murder wenno homicide?

Wen, iti self-defense, no mapaneknekan amin a kasapulanna iti Article 11: unlawful aggression (di legal a panangraut), nainkalintegan a kasapulan ti pamay-an a nausar, ken awan ti umdas a panangsugsog manipud iti agsalsaluad iti bagina. Ti akusado nga agkuna iti self-defense ket aminenna ti aramid ket masapul a paneknekanna ti depensa. Kitaem ti Self-defense iti Filipinas ken unlawful aggression.

Kitaem met ti panid ti topiko maipapan iti criminal liability basics.

Iti Article 90 ti Code, dagiti krimen a madusa iti reclusion perpetua wenno reclusion temporal, kas iti murder, parricide ken homicide, ket ag-prescribe iti duapulo a tawen. Ti less serious physical injuries iti kadawyan a kitana, a madusa iti arresto mayor, ket ag-prescribe iti lima a tawen. Ti slight physical injuries ket light felony, ket kuna ti Article 90 nga ag-prescribe dagiti light offense iti dua a bulan. Kitaem ti tabla ti prescription dagiti krimen.

Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Rinaut ni Rey ti kaarrubana manipud iti likudan bayat a naturog ti kaarruba, ket natay ti kaarruba. Ti kellaat a panangraut iti biktima a saan a makadepensa ket mabalin a treachery, a mangpabalin iti krimen a murder. No saan a mapaneknekan ti treachery iti trial, homicide ti krimen.

Dinanog ni Jun ti maysa a lalaki iti riri iti bar. Saan a makatrabaho ti lalaki iti 12 nga aldaw. Iti dagitoy a pasamak, less serious physical injuries ti krimen iti Article 265. No 40 nga aldaw koma a saan a nakatrabaho ti lalaki, serious physical injuries dayta iti Article 263.

Ti live-in partner ni Lina ti nangpatay kenkuana. Gapu ta saanda a nagkasar, saan a parricide ti krimen. Agpannuray kadagiti kasasaad, mabalin a murder wenno homicide dayta.

Dagus, no maakusaroka, maayabanka para iti panagsaludsod wenno matiliwka gapu iti aniaman kadagitoy a krimen, wenno no napatay wenno nadunor ti kapamiliam ket kayatmo ti agipila iti reklamo. Kabaelan ti abogado a kitaen ti kaso a naipila, ti ebidensia, ti bail ken ti damages a mabalin a singiren. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal help iti Filipinas.