Panangpatingga iti Trabaho ti Kasambahay: Notice, Indemnity ken COE

Agdepende no addaan ti trabaho iti naikeddeng a termino. Kuna ti Section 32 nga awan kadakuada ti mabalin a mangipatingga iti kontrata "before the expiration of the term" malaksid no gapu kadagiti rason iti Sections 33 ken 34.

No saan a naikeddeng ti kabayag ti serbisio, iti kontrata man wenno iti kita ti trabaho, mabalin nga ipatingga ti asinoman kadakuada ti relasion babaen ti panangted iti notice "five (5) days before the intended termination of the service."

Mabalin met nga agtulagda, babaen ti naisurat a notice, a patinggaen a nasapsapa ti kontrata.

Ipalubos ti Section 33 a pumanaw ti domestic worker iti aniaman a tiempo sakbay a malpas ti kontrata gapu iti aniaman kadagitoy a rason:

1. panangabuso iti sasao wenno iti rikna manipud iti employer wenno kameng ti pamilia;
2. naulpit a panangtrato, a karaman ti pisikal a panangabuso, manipud iti employer wenno kameng ti pamilia;
3. krimen wenno basol nga inaramid ti employer wenno kameng ti pamilia iti trabahador;
4. panaglabsing ti employer iti kontrata wenno kadagiti pagalagadan iti linteg;
5. aniaman a sakit a makadangran iti salun-at ti trabahador, ti employer wenno dagiti kameng ti pamilia;
6. dadduma pay a rason a kas kadagitoy.

Ipalubos ti Section 34 nga ipatingga ti employer ti trabaho sakbay a malpas ti kontrata gapu iti aniaman kadagitoy a rason:

1. dakes nga ugali wenno nainggagara a saan a panagtungpal iti nainkalintegan a bilin a maipapan iti trabaho;
2. nakaro wenno kanayon a panangbaybay-a wenno kinaawan-kabaelan iti panagaramid iti trabaho;
3. panangallilaw wenno nainggagara a panangdadael iti panagtalek a naited iti trabahador;
4. krimen wenno basol ti trabahador iti employer wenno iti asideg a kameng ti pamiliana;
5. panaglabsing ti trabahador iti kontrata wenno kadagiti pagalagadan iti linteg;
6. aniaman a sakit a makadangran iti salun-at ti trabahador, ti employer wenno dagiti kameng ti pamilia;
7. dadduma pay a rason a kas kadagitoy.

Iti sidong ti Section 32, "the compensation already earned plus the equivalent of fifteen (15) days work by way of indemnity." Ti gatad ket agdepende iti bukod a rate ti sueldo ti trabahador iti kontrata.

Dua a pagbanagan iti sidong ti Section 32:

• Forfeiture (pannakapukaw). "Any unpaid salary due not exceeding the equivalent fifteen (15) days work shall be forfeited." Uliten ti Section 28 daytoy nga alagaden. Agingga laeng iti 15 nga aldaw ti forfeiture; masapul latta a mabayadan ti nabati a sueldo a nagun-odna.
• Deployment expenses. Mabalin met a singiren ti employer ti deployment expenses a binayadanna, no adda, ngem no laeng nalpas ti serbisio iti uneg ti innem a bulan manipud iti panangrugi ti trabaho. Ti deployment expenses ket gastos ti panagbiahe tapno maiyeg ti trabahador manipud iti balayna agingga iti pagtrabahuan. Saan a deployment expenses dagiti advance wenno utang (Section 4(b)).

Iti ruar daytoy nga alagaden, maiparit ti panangtengngel iti sueldo ti kasambahay (Section 28).

• Sueldo a nagun-odnan. Karaman ti aniaman a saan pay a nabayadan a sueldo agingga iti naudi nga aldaw a nagtrabaho, a ti laeng forfeiture rule iti ngato ti mabalin a mangbawas.
• [13th month pay](/ilo/law/glossary/thirteenth-month-pay). Kuna ti linteg nga addaan ti domestic worker iti kalintegan iti 13th month pay kas naikeddeng iti linteg (Section 25). Kitaem ti kalintegan ti kasambahay.
• Certificate of employment. Kuna ti Section 35 a no malpas ti trabaho, masapul nga ited ti employer ti certificate of employment "within five (5) days from request," a mangibaga iti kita ken kabayag ti serbisio ken ti panagtrabaho.

Laglagipem a ti saan a nausar a service incentive leave ti kasambahay ket saan a mabaliwan iti kuarta (Section 29).

Kuna ti Section 37 a amin a labor dispute ket mapan iti DOLE Regional Office a sakupna ti pagtrabahuan. Ti opisina "shall exhaust all conciliation and mediation efforts before a decision shall be rendered." Mabalin latta ti agidatag iti civil wenno criminal a kaso no maitutop, ken dagiti gagangay a krimen nga inaramid ti asinoman kadakuada ket mapan kadagiti regular a korte.

Addaan iti deadline dagiti labor money claim. Kitaem ti no kasano kabayag ti panawenmo nga agidatag iti money claim ken kasano ti agidatag iti labor complaint.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Linda. Ni Linda ket yaya nga awan ti naikeddeng a termino iti kontratana. Kayatna ti agawid iti Samar nga agnanayon. Imbagana iti employer-na lima nga aldaw sakbay ti naudi nga aldawna. Nabayadan amin a sueldo a nagun-odna ket kiniddawna ti certificate of employment-na, a masapul nga ited ti employer iti uneg ti lima nga aldaw.

Ni Tess. Naikkat ni Tess kalpasan a napukaw ti singsing ti employer-na, nga awan ti pammaneknek nga isu ti nangala. No maikeddeng a saan a nainkalintegan ti pannakaikkatna, maalana ti sueldo a nagun-odna ken 15 nga aldaw a sueldo kas indemnity. Mabalinna nga idatag ti riri iti DOLE Regional Office.

Ni Rey. Ni Rey, maysa a houseboy, ket naiyeg manipud Leyte agingga Manila ket binayadan ti employer-na ti pasahena iti barko. Kalpasan ti tallo a bulan, pimmanaw isuna iti maysa a rabii nga awan ti notice ken awan ti umiso a rason. Mabalin a tengngelan ti employer-na ti agingga iti 15 nga aldaw ti saan pay a nabayadan a sueldona ken mabalin a singirenna ti pasahe iti barko, gapu ta pimmanaw isuna iti uneg ti innem a bulan. Masapul latta a mabayadan ti dadduma pay a sueldo a nagun-od ni Rey.

Ni Grace. Ni Grace, maysa a kosinera, ket ik-ikkisan ken ins-insultuen iti inaldaw ti maysa a kameng ti pamilia. Ti panangabuso iti sasao wenno iti rikna ket rason tapno pumanaw isuna a dagus (Section 33). Ti panagpanaw gapu iti umiso a rason ket saan a pakaigapuan ti forfeiture.

Makisaritaka iti abogado wenno iti Public Attorney's Office (PAO) no adda panangabuso, no mapabasol ti kasambahay iti krimen, wenno no agkedked ti employer nga agbayad wenno mangisubli kadagiti gamit wenno dokumento. Makatulong met ti abogado no adda riri maipapan iti rason ti panagpanaw.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas.