Crimes Against Property: Theft, Robbery, Estafa ken Dadduma Pay

Ti wagas ti panangala iti sanikua. Ilawlawag ti Article 293 ti robbery:

Ilawlawag ti Article 308 ti theft:

Ti pigsa kadagiti banag (force upon things) ket ti wagas ti nakabasol a makadanon iti sanikua: para iti robbery iti balay, panagserrek iti lukat a saan a para iti panagserrek, panangdadael iti diding, ridaw wenno tawa, wenno panangusar iti ulbod a tulbek (Article 299). Isu a ti panangburak a sumrek iti balay tapno agtakaw ket robbery, saan a theft. Ti kellaat a panangagaw ket saan a kanayon a robbery: iti Ablaza v. People (2018), sinukatan ti Supreme Court ti pannakakonbikto iti panangagaw kadagiti kuentas manipud iti robbery nga agbalin a theft, ta ti panangagaw ket saan a dagus a maipada iti panangusar iti kinaranggas. Kitaem ti Robbery vs theft.

Babaen ti pateg ti naala, iti sidong ti Article 309 kas inbaliw ti Republic Act No. 10951. Adda dagiti bracket iti tabla dagiti dusa ti theft. Ibilang met ti Article 308 a theft ti panangtagikua iti napukaw a sanikua imbes nga ited daytoy iti akinkukua wenno kadagiti lokal nga autoridad. Kitaem ti Ania ti dusa ti theft?

Consummated ti theft no maaddaanen ti nakabasol iti banag. Iti Valenzuela v. People (2007), inkeddeng ti intero a Supreme Court nga awan ti frustrated theft, isu a ti shoplifter a matiliw iti ruangan ket kadawyan a nakaaramid iti consummated theft. Kitaem ti Natiliw nga ag-shoplift sakbay a rimmuar iti tienda ken Attempted, frustrated ken consummated a krimen.

Ingato ti Article 310 ti dusa iti dua a degree no ti theft ket inaramid ti domestic servant wenno addaan grave abuse of confidence, wenno no ti natakaw ket motor vehicle, mail matter, dadakkel nga animal (large cattle), niog manipud iti plantasion wenno ikan manipud iti fishpond, wenno no naala bayat ti uram, ginggined, bagyo wenno sabali a kalamidad, aksidente ti lugan wenno civil disturbance. Ti theft nga inaramid ti kasambahay ti kadawyan a pagarigan. Kitaem ti Ania ti qualified theft? ken qualified theft.

Agdepende iti kita ti robbery:

• Addaan kinaranggas wenno pangta (Article 294). Adda lima a tukad ti dusa, a agdepende no adda napapatay wenno na-rape, no kasano kadagsen dagiti sugat, ken no ti kinaranggas ket nalablabes ngem ti kasapulan ti robbery. Ti robbery with homicide ket addaan dusa a reclusion perpetua, gapu ta iparit ti Republic Act No. 9346 ti death penalty.
• Babaen ti pigsa kadagiti banag iti balay, public building wenno simbaan (Article 299). Agdepende ti dusa no addaan armas dagiti nagtakaw ken no ti pateg ti sanikua ket nasurok ngem ₱50,000.

Kitaem ti tabla dagiti dusa ti robbery ken Robbery iti Filipinas.

Ti estafa, wenno swindling, ket panangallilaw iti sabali a tao babaen ti maysa kadagiti wagas a nailista iti Article 315. Dagiti kadawyan ket ti panangtagikua iti kuarta wenno tagilako a naawat iti panagtalek wenno iti komision (abuse of confidence), panagulbod sakbay wenno iti mismo a kanito nga ited ti kuarta (false pretenses), ken panagbayad iti tseke nga awan pondona. Iti Corpuz v. People (2014), inlista ti intero a Supreme Court dagiti elemento ti estafa babaen ti abuse of confidence ket kinunana a ti demand nga isubli ti sanikua ket "need not even be formal; it may be verbal" (saan a masapul a pormal; mabalin a naisao laeng).

Agdepende ti dusa iti gatad: kitaem ti tabla dagiti dusa ti estafa ken Estafa: dagiti elemento ken dusa. Ti simple a saan a panagbayad iti utang, nga awan ti ulbod idi rugi ken awan ti naited iti panagtalek, ket kadawyan a civil a banag, saan nga estafa: kitaem ti Mabalin kadi ti mabalud gapu iti saan a nabayadan nga utang? Ti tseke a nag-bounce ket mabalin met a sabali a kaso iti sidong ti Batas Pambansa Blg. 22: kitaem ti BP 22 vs estafa.

Adda pay dua nga artikulo para kadagiti sabali a panangallilaw. Ilista ti Article 316 ti innem a sabali a porma ti swindling, kas iti panaglako wenno panangisangla iti daga a pagpammarangan nga isu ti akinkukua. Dusaen ti Article 318 ti aniaman a sabali a panangallilaw a mangpataud iti pannakadangran ken saan a sakupen dagiti immun-una nga artikulo.

Iti theft, alaen ti nakabasol ti sanikua nga awan pammalubos. Iti estafa, ti akinkukua ti mangited iti daytoy, gapu iti panagtalek wenno gapu iti ulbod, ket kalpasanna, allilawen ti nakabasol ti akinkukua tapno maalana daytoy. Kaasitgan ti dua no ti empleado ti mangtagikua iti kuarta: sarsaritaen ti Article 310 ti theft "with grave abuse of confidence", bayat a sarsaritaen ti Article 315 ti sanikua a naawat iti panagtalek. No ania ti maiyaplay ket agdepende no kasano nga iggem ti tao ti sanikua ken kadagiti napaneknekan a pasamak. Kitaem ti Theft vs estafa.

Mabalin. Dusaen ti Article 312 ti panangsakup iti real property, wenno panangagaw kadagiti real right iti sanikua, a kukua ti sabali babaen ti kinaranggas wenno pangta iti tao. Ti dusa ket multa a 50 agingga iti 100 a porsiento ti naala a ganansia, ngem saan a kumurang ngem ₱15,000, ket sabali pay ti pannakadusa ti nakabasol para kadagiti aramid ti kinaranggas. No awan ti kinaranggas wenno pangta, saan a maiyaplay ti Article 312, ket ti remedio ket kadawyan a civil a kaso kas iti forcible entry. Kitaem ti Adda nangsakup iti dagam babaen ti pigsa ken Riri maipapan iti daga ken sanikua.

Ti napanggep a panangdadael iti sanikua ti sabali, no ti aramid ket saan nga arson wenno sabali a krimen ti panangdadael (Article 327). Ti panangkiskis iti lugan babaen ti tulbek wenno ti napanggep a panangburak iti tawa ket pagarigan. Agdepende ti dusa iti pateg ti pannakadadael (Article 329). Ti pannakadadael a gapuanan laeng ti kinaliway ket sabali a basol. Kitaem ti Malicious mischief.

Wayawayaan ti Article 332 dagiti dadduma a kabagian manipud iti criminal liability para iti tallo a krimen:

Iti ababa a pannao: awan ti criminal liability, civil liability laeng, para iti theft, swindling wenno malicious mischief iti nagbaetan dagiti agassawa, ascendant ken descendant wenno in-law iti isu met laeng a linia; ti nabalo nga asawa maipapan iti sanikua ti natay nga asawa sakbay a maiyakar daytoy iti sabali; ken dagiti kakabsat ken ipag no agkadua nga agnanaed.

Mabalin latta a pilitan ti kabagian nga isublina ti sanikua wenno agbayad iti danyos, ket saan a nawayawayaan dagiti saan a kabagian a nakiraman. Iti Carungcong v. People (2010), inkeddeng ti Supreme Court nga agtultuloy ti relasion kas in-law uray kalpasan ti ipapatay ti asawa para iti daytoy a panggep, ngem saan a sakupen ti exemption ti kaso nga estafa through falsification of public documents, maysa a complex crime. Awan ti robbery iti listaan, ket ti katulong iti balay wenno empleado ket saan a kabagian. Kitaem ti Mabalin kadi ti agipila iti theft wenno estafa maibusor iti kapamiliam?

Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Nakasarak ni Mario iti pitaka nga addaan kuarta iti tugaw ti jeepney ket tinagikuana, a saanna a pinadas nga isubli iti akinkukua wenno inyeg kadagiti autoridad. Iti sidong ti Article 308, mabalin a theft daytoy, ket ti gatad ti mangikeddeng iti dusa.

Inted ni Lea iti kaarrubana a ni Joy dagiti alahas tapno ilakona iti komision, a addaan pagrebbengan nga iremit ti nailako wenno isubli dagiti alahas. Awan ti inaramid ni Joy kadagitoy ket saanen a sumungbat. No mapaneknekan dagiti pasamak, maitunos daytoy iti estafa babaen ti abuse of confidence iti sidong ti Article 315, kas iti Corpuz.

Innala ni Ben ti laptop ni tatangna a saan a nagpakaammo ket inlakona. Iti sidong ti Article 332, awan ti criminal liability ni Ben, maysa a descendant, para iti theft, ngem mabalin a pilitan isuna nga agbayad para iti laptop. Saan a nawayawayaan ti gayyem a timmulong kenkuana a nanglako iti daytoy.

Agsapulka iti legal a tulong no maakusarka iti krimen maibusor iti sanikua, wenno sakbay nga agipilaka iti reklamo, ta dagiti pasamak ti mangikeddeng no ania a krimen ti maiyaplay ken no ania a bracket ti dusa ti mausar. Adda met deadline dagiti criminal a kaso: kitaem ti Mano a tawen sakbay nga ag-prescribe ti criminal a kaso? No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, mabalin a tumulong ti Public Attorney's Office: kitaem ti Libre a legal help iti Filipinas.