Contracts and Obligations: Basic nga Rules sang Civil Code

Nagaumpisa ang Civil Code sa isa ka mabaskog nga rule:

Ang kontrata nagakinahanglan sang tatlo ka butang: consent sang mga partido, object certain nga amo ang subject matter sang kontrata, kag cause (Article 1318). Ang porma kasagaran libre:

Gani ang kasugtanan nga ginhambal lang mahimo magbugkos pareho sang nakasulat, kag ang pinirmahan nga promissory note mahimo magbugkos bisan wala notaryo. Ang eksepsyon amo kon may law nga nagapangayo sang porma para sa validity ukon enforceability, pareho sang ginasiling pa sang Article 1356. Tan-awa ang Nagabugkos bala ang verbal agreement? kag Valid bala ang promissory note nga wala notaryo?

Ginagrupo sang Civil Code ang mga kontrata nga may depekto:

Ang Statute of Frauds nagatakup sang anom ka kasugtanan, pareho sang lease nga sobra sa isa ka tuig ukon pagbaligya sang duta, nga nagakinahanglan sang note ukon memorandum nga pinirmahan sang partido nga ginademanda. Tan-awa ang Void vs voidable vs unenforceable nga kontrata kag Mahimo bala magpirma sang kontrata ang menor de edad?

Siling sang Article 1169:

Indi kinahanglan ang demand kon klaro nga ginasiling ini sang obligasyon ukon sang law, kon ang petsa amo ang pinakaimportante nga rason sang kontrata, ukon kon wala sang pulos ang demand. Sa kontrata nga ang duha ka bahin may utang sa isa kag isa, wala sang isa nga in delay samtang wala pa nagtuman ang isa. Ang nakasulat nga demand letter nagauntat man sang panahon sa pagdemanda (Article 1155). Tan-awa ang Kinahanglan bala magpadala sang demand letter antes magdemanda?

Sa reciprocal obligations, huo, pero may limitasyon. Suno sa Article 1191, ang napierdihan nga partido mahimo magpili sa tunga sang pagtuman kag rescission, upod ang damages sa duha ka kaso, kag ang korte ang magdesisyon sang rescission luwas kon may just cause nga hatagan pa sang dugang nga tion ang isa ka bahin. Sa Spouses Kaw v. Heirs of Nodalo (2024), siling sang Supreme Court nga ginatugutan lang ang rescission kon ang paglapas tuman ka substantial nga ginapaslawan sini ang katuyuan sang kontrata, indi sa gamay ukon simple nga paglapas, kag bisan ang clause nga nagatugot sa isa ka bahin nga magkansela sa iya lang nagakinahanglan gihapon sang pag-validate sang korte. Tan-awa ang Wala nagbayad ang isa ka partido: mahimo mo bala kanselahon? kag rescission.

Kon tungod ini sa fortuitous event. Siling sang Article 1174 nga, bilang rule, wala sang responsable sa mga hitabo nga indi mapaabot, ukon napaabot pero indi malikawan, luwas kon ginabutang sa iya ang risgo sang law, sang kontrata ukon sang kinaugali sang obligasyon. Sa Sicam v. Jorge (2007), siling sang Supreme Court nga ang robbery mismo indi fortuitous event, kag ginhimo nga responsable ang pawnshop sa mga alahas nga ginsangla nga ginkuha sang mga tulisan samtang bukas ang iya vault. Tan-awa ang Force majeure kag fortuitous event.

• Guarantor ukon surety. Suno sa Article 2047, ang guarantor magabayad lang kon indi makabayad ang debtor, kag bilang rule pagkatapos lang nga ginsingil anay sang creditor ang debtor. Ang tawo nga nagbugkos sang iya kaugalingon solidarily upod ang debtor amo ang surety, kag mahimo sia singilon sang creditor sing direkta. Sa Palmares v. Court of Appeals (1998), ang co-maker nga nagpirma bilang "jointly and severally" liable ginkilala nga surety. Tan-awa ang Guarantor vs surety kag Responsable ka bala bilang co-maker?
• Collateral. Indi mahimo kuhaon lang sang lender ang property nga ginmortgage ukon ginpledge kon indi makabayad ang debtor. Siling sang Article 2088:

Ang ginadumili nga clause ginatawag nga pactum commissorium; ang remedyo sang lender amo ang foreclosure. Ang movable nga collateral subong ginadumalahan man sang Personal Property Security Act (RA 11057). Ang "sale with right to repurchase" mahimo ibilang nga loan nga may mortgage sa mga kaso sang Article 1602. Tan-awa ang Mahimo bala kuhaon sang lender ang collateral? kag Sale with right to repurchase.

Ang Article 1484, ang Recto Law, nagaprotektar sa mga nagbakal sang movables sa hulog-hulog. Kon indi makabayad ang nagbakal, magapili ang nagbaligya sang isa sa tatlo ka remedyo: ang eksakto nga pagtuman sang obligasyon; ukon, kon duha ukon sobra ang wala nabayaran nga hulog, kanselahon ang baligya ukon i-foreclose ang chattel mortgage sa butang nga ginbaligya. Kon nag-foreclose sia, indi na niya masingil ang nabilin nga balanse. Sa Elisco Tool Manufacturing v. Court of Appeals (1999), siling sang Supreme Court nga alternative ang mga remedyo: kon nagpili ka sang isa, indi na mahimo ang iban. Tan-awa ang Ginbawi ang butang nga ginbakal sa hulog-hulog.

Dapat ini ibalik. Suno sa Article 2154, ang tawo nga nakabaton sang butang nga wala sia sang right nga pangayuon, nga gin-deliver sa sayop, dapat magbalik sini. Ini ang solutio indebiti, isa ka quasi-contract. Ginadugang sang Article 22 ang general nga rule batok sa pagkupkop sang nakuha sa gasto sang iban nga wala sang just ukon legal nga basehan. Tan-awa ang Nakapadala sang kwarta sa sayop nga account.

Depende sa klase sang kaso. Ang kaso tungod sa nakasulat nga kontrata dapat i-file sa sulod sang napulo ka tuig (Article 1144); ang kaso tungod sa oral nga kontrata, sa sulod sang anom ka tuig. Ang kada panahon yara sa table sang prescription of civil actions. Tan-awa ang Pila ka tuig mo masingil ang utang?

Ini mga himo-himo lang nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Carlo nagkasugot paagi sa text nga paupahan kay Dina ang isa ka puesto sa sulod sang anom ka bulan. Suno sa Article 1356, nagabugkos ang kasugtanan bisan wala ini ginnotaryo, kay ang lease nga isa ka tuig ukon kubos pa indi lakip sa mga kasugtanan nga ginapangayo sang Statute of Frauds nga nakasulat.

Si Nena nagbayad sang katunga sang presyo sang gamit na nga van, pero wala gid gin-deliver sang nagbaligya. Suno sa Article 1191, mahimo sia magpangayo sa korte nga ipa-deliver ang van ukon i-rescind ang baligya kag ibalik ang iya kwarta, upod ang damages sa duha ka kaso. Ang substantial nga paglapas pareho sang indi pag-deliver nagasuporta sa rescission.

Si Arnel nagpirma bilang co-maker sa loan sang iya pakaisa, "jointly and severally". Sang nag-untat magbayad ang iya pakaisa, ginsingil sang lender si Arnel sang bug-os nga balanse. Suno sa Article 2047 kag sa Palmares, surety si Arnel, kag mahimo sia singilon sang lender sing direkta.

Mangayo sang legal nga bulig antes ka magpirma sang kontrata nga dalagko ang kantidad ukon malawig ang termino, antes ka magpirma bilang co-maker ukon maghatag sang property bilang collateral, kag kon plano mo kanselahon ang kontrata ukon magdemanda tungod sini. Ang mga pulong sang kontrata kag ang mga petsa sang demand kag bayad masunson amo ang nagadesisyon sang kaso. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal help sa Pilipinas.