Article 1174 sang Civil Code: Fortuitous events (indi malikawan nga hitabo)
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 1174?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Except in cases expressly specified by the law, or when it is otherwise declared by stipulation, or when the nature of the obligation requires the assumption of risk, no person shall be responsible for those events which could not be foreseen, or which, though foreseen, were inevitable.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 1174 sang Civil Code nga, bilang rule, wala sang may responsabilidad sa mga hitabo nga indi matagna, ukon natagna pero indi malikawan. Ginatawag ini nga fortuitous events, ukon force majeure. Tatlo ang eksepsyon: kon iba ang ginasiling sang law, kon iba ang ginasiling sang kontrata, kag kon ang kinaiya sang obligasyon nagapakita nga ginbaton sang tawo ang risk.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ginbahaan sang bagyo ang bodega ni Rina
Nagabaligya si Rina sang bugas kag dapat niya i-entrego ang pinasahi nga lote sang mga sako sa masunod nga semana. Ang iya bodega ginpatindog kag ginaatipan sa ordinaryo nga pag-amlig, pero ginbahaan ini sang mabaskog nga bagyo kag nadaot ang mga sako antes sang adlaw sang delivery. Luwas kon ginasiling sang kontrata nga sia ang magbaton sang risk, mahimo niya gamiton ang Article 1174 kag Article 1262, kag dapat niya pamatud-an ang hitabo kag nga wala sia sang sala.
Ulihi na si Rina
Pareho nga bagyo, pero dapat gin-entrego ni Rina ang mga sako isa ka bulan antes kag wala niya ini nahimo. Ginatapos sang Article 1262 ang obligasyon kon ang pagkadula natabo lang "before he has incurred in delay". Indi magamit ni Rina ang bagyo para makalikaw.
Ginbalhin sang kontrata ang risk
Siling sang kontrata ni Rina nga may salabton sia "even for fortuitous events". Suno sa Article 1174 kag Article 1262, indi sia ginaluwas sang bagyo, kag may salabton sia sa damages.
Mga ginhimo-himo lang nga halimbawa ini para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Kon ang isa ka bagyo, baha ukon iban nga hitabo isipon nga fortuitous event, ang korte ang nagadesisyon suno sa mga facts. Wala ginasiling sang pahina nga ini nga sakop ang bisan ano nga hitabo nga may ngalan.
- Ang clause sa kontrata parte sa "force majeure" ukon sa kon sin-o ang magbaton sang risk mahimo magbag-o sang default nga rule, kay ginatugot sang Article 1174 ang salabton "when it is otherwise declared by stipulation".
- Ang damages sa kadaot nga tungod sa sala ukon negligence sa gwa sang kontrata sakop sang Article 2176 parte sa quasi-delicts.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
- Para sa giya nga pamangkot kag sabat, tan-awa ang force majeure: san-o wala ka sang salabton sa delay ukon pagkadula. Ang termino mismo ginapaathag sa fortuitous event.
Ano ang siling sang Article 1174?
Except in cases expressly specified by the law, or when it is otherwise declared by stipulation, or when the nature of the obligation requires the assumption of risk, no person shall be responsible for those events which could not be foreseen, or which, though foreseen, were inevitable.
Sa simple nga pulong:
- Ang rule: wala sang salabton ang tawo sa hitabo nga indi matagna, ukon matagna pero indi malikawan.
- Eksepsyon 1: klaro nga ginasiling sang law nga may salabton gihapon ang tawo.
- Eksepsyon 2: ginasiling sang kontrata nga may salabton gihapon ang tawo.
- Eksepsyon 3: ang kinaiya sang obligasyon nagapakita nga ginbaton sang tawo ang risk.
Ano ang dapat ipakita para magamit ang fortuitous event?
Sa Sicam v. Jorge (2007), ginlista sang Supreme Court ang apat ka elemento nga dapat ara tanan:
- Ang kabangdanan sang hitabo, ukon sang indi pagtuman, wala nagadepende sa buot sang tawo.
- Indi matagna ang hitabo ukon, kon matagna man, indi ini malikawan.
- Tungod sang hitabo, indi na matuman sang debtor ang obligasyon sa normal nga paagi.
- Wala nag-upod ang obligor sa pagpalala sang kadaot ukon pagkadula.
Dugang sang Court nga ang pagpamatuod sang fortuitous event ara sa tawo nga nagagamit sini, kag dapat wala sia sang negligence ukon sayop nga binuhatan nga mahimo nagtuga sang pagkadula.
Fortuitous event bala ang pagpanulis ukon pagpangawat?
Indi sa iya lang. Sa Sicam, ang mga alahas nga ginprenda nadula sa pagpanulis sa pawnshop. Siling sang Court: "Robbery per se, just like carnapping, is not a fortuitous event." Ginsiling sang Court nga may salabton ang pawnshop sa pagkadula; ginpakita sang mga facts nga bukas ang iya vault sang tion sang pagpanulis.
Ano ang matabo sa obligasyon nga mag-entrego sang pinasahi nga butang?
Ginagamit sang Article 1262 ang rule sa pagkadula sang pinasahi nga butang:
An obligation which consists in the delivery of a determinate thing shall be extinguished if it should be lost or destroyed without the fault of the debtor, and before he has incurred in delay.
Gani natapos lang ang obligasyon kon ang pagkadula natabo nga wala sang sala ang debtor kag antes sia nangin ulihi. Dugang sang ikaduha nga paragraph nga kon ginhimo sang law ukon sang kontrata nga may salabton ang obligor bisan sa fortuitous events, indi nagatapos ang obligasyon sa pagkadula kag magbayad ang obligor sang damages. Amo man ini kon ang kinaiya sang obligasyon nagakinahanglan nga ginbaton ang risk.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
Masami nga pamangkot
Ano ang fortuitous event?
Suno sa Article 1174, amo ini ang hitabo nga indi matagna, ukon matagna pero indi malikawan. Ginatawag man ini nga force majeure ukon caso fortuito.
San-o indi mahimo gamiton ang fortuitous event bilang rason?
Tatlo ka eksepsyon ang ginalista sang Article 1174: kon klaro nga ginasiling sang law, kon iba ang ginasiling sang kontrata, kag kon ang kinaiya sang obligasyon nagakinahanglan nga ginbaton ang risk.
Sin-o ang dapat magpamatuod sang fortuitous event?
Ang tawo nga nagagamit sini. Sa Sicam v. Jorge (2007), siling sang Supreme Court nga ang pagpamatuod nga ang pagkadula tungod sa fortuitous event ara sa tawo nga nagagamit sini.
Fortuitous event bala ang pagpanulis?
Indi sa iya lang. Sa Sicam v. Jorge (2007), siling sang Court nga ang robbery per se, pareho sang carnapping, indi fortuitous event, kag may salabton ang pawnshop sa mga alahas nga ginprenda nga nadula sa pagpanulis.
Ginaluwas bala sang fortuitous event ang debtor nga ulihi na?
Indi suno sa Article 1262. Siling sini nga ang obligasyon nga mag-entrego sang determinate thing (pinasahi nga butang) natapos kon nadula ang butang nga wala sang sala ang debtor kag antes sia na-delay.
Mahimo bala sang kontrata nga himuon nga may salabton ang isa ka pihak bisan sa fortuitous events?
Huo. Ginatugot ini sang Article 1174 kon ginsiling sa stipulation, kag siling sang Article 1262 nga sa sina nga kaso ang pagkadula sang butang indi nagatapos sang obligasyon kag ang obligor may salabton sa damages.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?