Force Majeure: San-o Ka Wala Sabat sa Pagkaulihi ukon Pagkadula?

Gani may tatlo ka eksepsyon diin may sabat ang tawo bisan sa fortuitous event:

1. Klaro nga ginasiling ini sang layi.
2. Ginasiling ini sang kontrata (stipulation nga ang isa ka partido ang magabaton sang risgo).
3. Ang klase sang obligasyon nagapangayo nga batunon ang risgo.

Nagbutang ang Supreme Court sang apat ka test. Sa Sicam v. Jorge (2007), siling sini nga dapat dungan ini nga mga elemento:

1. ang kabangdanan sang hitabo, ukon sang indi pagtuman, indi depende sa buot sang tawo;
2. indi ini mapaabot, ukon kon mapaabot man, indi ini malikawan;
3. ginhimo sini nga indi matuman sang debtor ang obligasyon sa normal nga paagi; kag
4. wala nagbulig ang debtor sa pagpalala sang halit ukon pagkadula.

Gindugang sang Korte nga "The burden of proving that the loss was due to a fortuitous event rests on him who invokes it", ukon ang nagagamit sang depensa ang dapat magpamatuod nga ang pagkadula tungod sa fortuitous event. Kag dapat ang tawo "committed no negligence or misconduct that may have occasioned the loss", buot silingon wala sia sang kapabayaan ukon malain nga buhat nga puede nagresulta sa pagkadula.

Ginapaathag man ang termino sa fortuitous event.

Indi, kon amo lang ina. Sa Sicam, siling sang isa ka pawnshop nga wala sia sabat sa mga alahas nga ginprenda nga nakuha sa pagpanulis. Siling sang Korte: "Robbery per se, just like carnapping, is not a fortuitous event", ukon ang pagpanulis mismo, pareho sang carnapping, indi fortuitous event. Suno sa mga kamatuoran, ginbilin nga bukas ang vault, kag ginhukman sang Korte nga may sabat gihapon ang pawnshop sa mga tag-iya.

Wala ginasiling sining pahina kon ang isa ka pinasahi nga bagyo, baha, lockdown ukon iban nga hitabo fortuitous event. Depende ina sa apat ka test kag sa ebidensya sa kada kaso.

Siling sang Article 1262 nga ang obligasyon sa paghatag sang determinate (pinasahi) nga butang matapos kon ang butang nadula ukon naguba "without the fault of the debtor, and before he has incurred in delay", ukon nga indi sala sang debtor kag antes sia naulihi. Pero kon ang layi ukon ang kontrata nagahimo nga may sabat ang debtor bisan sa fortuitous events, ukon ang klase sang obligasyon nagapangayo nga batunon ang risgo, indi matapos ang obligasyon tungod sa pagkadula kag may sabat ang debtor sa danyos.

Importante ang pagkaulihi. Siling sang Article 1165 nga kon maulihi ang debtor, may sabat sia sa bisan ano nga fortuitous event tubtob mahatag niya ang butang.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Lito nagsugot nga ihatag kay Ana ang isa ka pinasahi nga set sang muebles sa masunod nga semana. Ginbahaan sang bagyo ang iya bodega, nga ginpatindog kag gin-atipan sa ordinaryo nga pag-amlig, kag naguba ang set antes sang adlaw sang paghatag. Kon natuman ang apat ka test kag wala ginabutang sang kontrata ang risgo kay Lito, puede niya gamiton ang Article 1174 kag Article 1262.

Pareho nga kamatuoran, pero duha na ka semana nga ulihi si Lito sang nag-igo ang bagyo. Suno sa Articles 1165 kag 1262, indi sia makasalig sa bagyo para makalikaw sa sabat.

Ang isa ka pawnshop nagbilin nga bukas sang iya vault kag gintulisan. Pareho sa Sicam, ang pagpanulis lang indi nagahilway sa pawnshop sa sabat.

Makighambal sa abogado kon gusto mo gamiton ang force majeure para ipaathag ang pagkaulihi ukon pagkadula, ukon kon ginagamit ini sang pihak nga partido batok sa imo. Ang stipulation sa kontrata puede magbag-o sang patakaran (Article 1174). Ang resulta depende sa mga kamatuoran kag sa puede mapamatud-an sang kada pihak.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas. Ang bug-os nga teksto yara sa pahina sang Article 1174.