Ginbawi ang Ginbakal nga Hulugan: Ano ang Recto Law?
Dasig nga sabat
Kon nagbakal ka sang appliance, motor ukon iban nga butang nga mahulag halin sa nagbaligya sa hulugan (installment), kag gin-foreclose sang nagbaligya ang chattel mortgage sa sina nga butang pagkatapos nga wala mo nabayaran ang duha ukon labaw nga hulog, indi ka na puede kasuhan sang nagbaligya para sa nabilin nga balanse. Amo ini ang Article 1484(3) sang Civil Code, parte sang mga patakaran nga ginatawag sang Supreme Court nga Recto Law. Dapat magpili ang nagbaligya sang isa lang ka remedyo; indi puede nga bawion niya ang butang paagi sa foreclosure kag singilon pa gihapon ang nabilin sang presyo.
Ano ang ginasiling sang Recto Law?
Ginalista sang Article 1484 ang tatlo ka remedyo sang nagbaligya:
In a contract of sale of personal property the price of which is payable in installments, the vendor may exercise any of the following remedies: (1) Exact fulfillment of the obligation, should the vendee fail to pay; (2) Cancel the sale, should the vendee’s failure to pay cover two or more installments; (3) Foreclose the chattel mortgage on the thing sold, if one has been constituted, should the vendee’s failure to pay cover two or more installments. In this case, he shall have no further action against the purchaser to recover any unpaid balance of the price. Any agreement to the contrary shall be void.
Sa madaling silingon: sa baligya sang personal property nga hulugan, puede ang nagbaligya (1) magsingil sang bayad, (2) magkansela sang baligya kon duha ukon labaw nga hulog ang wala nabayaran, ukon (3) mag-foreclose sang chattel mortgage kon duha ukon labaw nga hulog ang wala nabayaran. Kon ang ikatlo ang iya ginpili, indi na sia puede magsingil sang balanse, kag void ang kasugtanan nga baliskad sini.
Ang patakaran halin sa Act No. 4122 sang 1933. Ginatawag sang Supreme Court ang Articles 1484 to 1486 nga "Recto Law".
Puede bala maggamit ang nagbaligya sang labaw sa isa ka remedyo?
Indi. Sa Elisco Tool Manufacturing v. Court of Appeals (1999), siling sang Korte: "The remedies provided for in Art. 1484 are alternative, not cumulative. The exercise of one bars the exercise of the others." Buot silingon, pilian lang ang mga remedyo, indi tingob, kag ang paggamit sang isa nagapugong sa paggamit sang iban.
Gani ang nagbaligya nga nagpili nga i-foreclose ang chattel mortgage sa butang nagabayaan sang kinamatarong sa nabilin nga balanse. Ang nagbaligya nga nagkaso para singilon ang presyo nagagamit sang remedyo (1).
Ginagamit bala ang patakaran sa "lease" nga may option to buy?
Huo, sa pila ka kaso. Siling sang Article 1485:
The preceding article shall be applied to contracts purporting to be leases of personal property with option to buy, when the lessor has deprived the lessee of the possession or enjoyment of the thing.
Buot silingon, ginagamit ang Article 1484 sa mga kontrata nga ginatawag nga lease sang personal property nga may option to buy, kon ginkuha sang lessor sa lessee ang butang.
Sa PCI Leasing and Finance v. Giraffe-X Creative Imaging (2007), ang isa ka "financial lease" sang mga gamit sa matuod isa ka lease nga may option to purchase. Sang ginbawi sang lessor ang mga gamit paagi sa replevin, ginbayaan niya ang kinamatarong nga magkaso para sa mga abang nga wala nabayaran. Siling sang Korte nga dugay na nga nahibaluan sini "the practice of vendors of personal property of denominating a contract of sale on installment as one of lease", ukon ang buhat sang mga nagabaligya sang personal property nga ginatawag nga lease ang baligya nga hulugan.
Paano ang mga hulog nga nabayaran na?
Ginatugutan sang Article 1486 nga isiling sang kontrata nga indi ibalik ang mga hulog ukon abang nga nabayaran, pero "insofar as the same may not be unconscionable under the circumstances" lang, ukon basta indi ini sobra nga indi makatarunganon suno sa sitwasyon. Kon indi makatarunganon ang amo sini nga clause, ang korte ang magadesisyon kada kaso.
Ginasakop bala sang Recto Law ang financing sang bangko?
Indi kon nagpahulam lang ang bangko. Sa Equitable Savings Bank v. Palces (2016), ginbakal sang nagbakal ang salakyan halin sa iban nga tawo kag ginhulam ang bug-os nga presyo sa bangko, kag naghatag sia sang chattel mortgage. Siling sang Korte nga may "no vendor-vendee relationship", ukon wala sang relasyon nga nagbaligya kag nagbakal, sa tunga sang naghulam kag sang bangko, gani "misplaced", ukon sala, ang paggamit sang Article 1484. Puede mag-foreclose ang bangko kag dapat niya ibalik ang bisan ano nga sobra halin sa baligya.
Gindesisyunan ina nga kaso suno sa Chattel Mortgage Law (Act No. 1508). Ang Republic Act No. 11057 (2018), ang Personal Property Security Act, sang ulihi nagbasura sang Sections 1 to 16 sang sina nga layi. Kon paano ang foreclosure suno sa Article 1484(3) sa idalom sang bag-o nga layi, wala ini ginatalakay sa sini nga pahina.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Si Joy nagbakal sang refrigerator sa tindahan sa hulugan kag nagpirma sang chattel mortgage sa sini. Wala niya nabayaran ang tatlo ka hulog, kag gin-foreclose sang tindahan ang mortgage sa refrigerator. Suno sa Article 1484(3), wala na sang kaso ang tindahan kontra kay Joy para sa nabilin nga balanse.
Si Rey naman naghulam sang kuwarta sa bangko para magbakal sang motor sa isa ka dealer. Kon magpundo sia sa pagbayad sa bangko, ginapakita sang Palces nga indi sia ginaprotektahan sang Article 1484 kontra sa bangko, kay indi ang bangko ang nagbaligya sa iya sang motor.
San-o ka kinahanglan sang abogado?
Makighambal sa abogado kon ginbawi ang butang nga imo ginbakal sa hulugan kag ginapabayad ka pa gihapon sang balanse, kon ginkasuhan ka parte sa hulugan nga pagbakal, ukon antes ka magpirma sang "lease" nga may option to buy. Kon ginagamit ang Recto Law, depende ini kon sin-o ang nagbaligya sang butang, kon ano gid ang kontrata kag kon ano nga remedyo ang gingamit sang nagbaligya.
Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas. Para sa dugang parte sa loan kag pagsingil, tan-awa ang Utang kag pagsingil.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Ano ang Recto Law?
Amo ini ang ngalan nga ginagamit sang Supreme Court para sa Articles 1484 to 1486 sang Civil Code, ang mga patakaran parte sa baligya sang personal property, pareho sang appliances, motor kag salakyan, nga ginabayaran sa hulugan (installment).
Ano ang puede himuon sang nagbaligya kon nagpundo ang nagbakal sa pagbayad sang hulog?
Tatlo ka remedyo ang ginahatag sang Article 1484: singilon ang bayad, kanselahon ang baligya kon wala nabayaran sang nagbakal ang duha ukon labaw nga hulog, ukon i-foreclose ang chattel mortgage sa butang nga ginbaligya, kon may ara, pagkatapos man sang duha ukon labaw nga hulog nga wala nabayaran.
Puede bala bawion sang nagbaligya ang butang kag singilon pa gihapon ang balanse?
Indi kon i-foreclose sang nagbaligya ang chattel mortgage sa butang nga ginbaligya. Siling sang Article 1484(3) nga wala na sang kaso ang nagbaligya kontra sa nagbakal para singilon ang bisan ano nga balanse sang presyo, kag void ang bisan ano nga kasugtanan nga baliskad sini.
Puede bala gamiton sang nagbaligya ang tatlo ka remedyo?
Indi. Sa Elisco Tool Manufacturing v. Court of Appeals (1999), siling sang Supreme Court nga ang mga remedyo pilian lang, indi tingob: ang paggamit sang isa nagapugong sa paggamit sang iban.
Ginagamit bala ang Recto Law sa lease nga may option to buy?
Huo, suno sa Article 1485, kon ginkuha sang lessor ang butang sa lessee. Sa PCI Leasing and Finance v. Giraffe-X Creative Imaging (2007), gingamit sang Korte ang patakaran sa isa ka ginatawag nga financial lease nga sa matuod lease nga may option to purchase.
Ginagamit bala ang Recto Law sa car loan halin sa bangko?
Indi pirme. Sa Equitable Savings Bank v. Palces (2016), ginbakal sang nagbakal ang salakyan halin sa iban nga tawo kag ginhulam ang presyo sa bangko. Siling sang Korte nga wala sang relasyon nga nagbaligya kag nagbakal sa bangko, gani wala gingamit ang Article 1484.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?