May Diperensya ang Ginbakal Mo? Warranty Against Hidden Defects

Isa ini ka saad nga ginabutang sang layi sa baligya, bisan wala sang may naghambal sini. Siling sang Article 1547 nga sa kontrata sang baligya, luwas kon may iban nga katuyuan nga makita, may:

Puede man maghatag ang nagbaligya sang express warranty. Suno sa Article 1546, ang pahayag sang kamatuoran ukon saad parte sa butang isa ka express warranty kon nagapanghaylo ini sa nagbakal nga magbakal kag nagsalig ang nagbakal sini. Pero ang pahayag nga "the seller's opinion only", ukon hunahuna lang sang nagbaligya, indi warranty, luwas kon naghambal ang nagbaligya bilang eksperto kag nagsalig ang nagbakal sini.

Siling sang Article 1561 nga sabat sang nagbaligya ang hidden defects nga nagahimo sang butang nga indi magamit para sa iya katuyuan, ukon nagabuhin sang pulos sini sa punto nga indi kuntani ini ginbakal sang nagbakal, ukon kubos kuntani ang iya ginbayad, kon nahibaluan niya.

Sa Nutrimix Feeds v. Court of Appeals (2004), siling sang Supreme Court: "A hidden defect is one which is unknown or could not have been known to the vendee." Buot silingon, ang hidden defect amo ang wala nahibaluan ukon indi mahibaluan sang nagbakal. Ginlista sini ang dapat ipakita sang nagbakal:

1. natago ang diperensya;
2. yara na ini sang tion sang baligya;
3. kasagaran ginaluwas kuntani ini sa kontrata;
4. importante ini, buot silingon ginahimo sini nga indi magamit ang butang ukon ginabuhinan gid sini ang pulos; kag
5. ang kaso ginfile sa sulod sang tion nga ginatugot sang layi.

Huo, kasagaran. Matin-aw ang Article 1566:

May isa ka eksepsyon, sa ikaduha nga paragraph: ang patakaran "shall not apply if the contrary has been stipulated, and the vendor was not aware of the hidden faults or defects in the thing sold." Buot silingon, indi ini gamiton kon may iban nga ginkasugtan kag wala kahibalo ang nagbaligya sang diperensya. Kinahanglan ang duha ka kondisyon. Ang klausula pareho sang "sold as is, no warranty" puede magprotekta sa nagbaligya nga matuod nga wala kahibalo. Indi ini nagaprotekta sa nagbaligya nga may nahibaluan sang hidden defect.

Ginahatagan sang Article 1567 ang nagbakal sang pilian:

Gingamit sang Nutrimix ang tradisyonal nga mga ngalan: ang pagbiya sa kontrata amo ang "accion redhibitoria", kag ang pagpangayo sang mas manubo nga presyo amo ang "accion quanti minoris". Sa praktika:

• Biyaan ang baligya: ibalik ang butang kag kuhaon liwat ang presyo, dugang ang danyos.
• Tipigan ang butang sa mas manubo nga presyo: kuhaon liwat ang bahin sang presyo suno sa kadako sang diperensya, dugang ang danyos.

May mga implied warranty man ang Article 1562 para sa mga produkto: nga makatarunganon nga magamit ini para sa pinasahi nga katuyuan kon nagsalig ang nagbakal sa abilidad ukon paghukom sang nagbaligya, kag nga husto ang kalidad sini (merchantable quality) kon ginbakal paagi sa deskripsyon halin sa nagbaligya nga nagabaligya sang amo sina nga produkto.

Anom ka bulan halin sa pagdeliber:

Isipa halin sa adlaw nga gindeliber sa imo ang butang, indi halin sa adlaw nga nakita mo ang diperensya. Para sa iban nga deadline sa civil nga kaso, tan-awa ang table sang prescription sang civil actions.

Ang nagbakal ang may obligasyon sa pagpamatuod. Sa Nutrimix, ang mag-asawa nga nagaatipan sang broiler kag baboy nagbakal sang pagkaon sang sapat halin sa Nutrimix sa utang. May bahin sang presyo nga wala nila nabayaran kag siling nila nga ang pagkaon ang nakapatay sang ila mga sapat. Siling sang Korte nga ang nagbakal may "the burden of proving that the seller of the product breached its warranty", ukon obligasyon nga pamatud-an nga ginlapas sang nagbaligya ang iya warranty. Nakita sini nga maluya gid ang ebidensya sang ila eksperto para mapamatud-an nga ang pagkaon ang kabangdanan sang kamatayon, ginbalik ang desisyon sang trial court kag ginpabayad sila sa pagkaon nga wala nabayaran.

Sa praktika, ang pamatuod ang nagadesisyon sa sini nga mga kaso: ang butang mismo, ang resibo, kag ebidensya kon san-o kag paano nagguwa ang diperensya. Ang diperensya nga wala pa sang tion sang baligya, halimbawa ang natabo tungod sa paggamit sang butang sang ulihi, indi sakop sang sini nga warranty.

Ang iban nga layi, pareho sang mga layi parte sa consumer products, puede maghatag sa nagbakal sang iban nga remedyo. Ini nga pahina nagasakop lang sang mga patakaran sang Civil Code parte sa baligya.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Gina nagbakal sang second-hand nga refrigerator. Pagkalipas sang duha ka semana, indi na ini magpabugnaw tungod sa buka nga tubo sa sulod nga wala sang may nakakita. Kon mapamatud-an niya nga yara na ang buka sang tion sang baligya, puede niya ini ibalik kag kuhaon liwat ang iya kuwarta, ukon magpangayo sang mas manubo nga presyo, upod ang danyos (Articles 1561 kag 1567). Dapat sia mag-file sa sulod sang anom ka bulan halin sa pagdeliber (Article 1571).

Si Arnel nagbakal sang motorsiklo nga may lupi sa tangke sang gasolina nga makita sang bisan sin-o. Ang diperensya nga makita indi sakop sang warranty against hidden defects (Article 1561).

Si Celia nagbakal sang gamit na nga laptop nga "as is, no warranty". Matuod nga wala kahibalo ang nagbaligya nga nagaraot na ang baterya. Suno sa Article 1566, wala sang sabat ang nagbaligya sa sina nga hidden defect. Kon mapamatud-an ni Celia nga may nahibaluan ang nagbaligya sang hidden defect, indi sia maprotektahan sang "as is" nga klausula suno sa sina nga artikulo.

Si Rodel, isa ka mekaniko, nagbakal sang gamit na nga makina. Wala niya ginsusi ang diperensya nga dapat kuntani nakita sang tawo nga pareho sang iya obra. Suno sa Article 1561, puede wala sang sabat ang nagbaligya sa mga diperensya nga dapat nahibaluan sang eksperto nga nagbakal.

Makighambal sa abogado kon mahal ang butang, pareho sang salakyan ukon makinarya, kon nagadumili ang nagbaligya nga batunon ini liwat, ukon kon malapit na matapos ang anom ka bulan nga tion. Ang pagpamatuod nga yara na ang diperensya sang tion sang baligya kasagaran kinahanglan sang ebidensya sang eksperto. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.