Contracts and Obligations: Mga Basic na Patakaran ng Civil Code

Nagsisimula ang Civil Code sa isang matibay na patakaran:

Sa madaling salita: parang batas sa pagitan ng mga partido ang kontrata, at dapat itong tuparin nang may good faith.

Tatlong bagay ang kailangan ng kontrata: consent ng mga partido, isang tiyak na object na siyang pinag-uusapan sa kontrata, at cause (Article 1318). Kadalasan, malaya ang anyo:

Kaya puwedeng may bisa ang usapang sinabi lang, gaya ng nakasulat, at puwedeng may bisa ang pinirmahang promissory note kahit walang notaryo. Ang exception ay kapag may batas na nagtatakda ng anyo para sa validity o para maipatupad ito, gaya ng sinasabi pa ng Article 1356. Tingnan ang May bisa ba ang verbal agreement? at Valid ba ang promissory note kahit walang notaryo?

Hinahati ng Civil Code ang mga may depektong kontrata sa ilang grupo:

Anim na kasunduan ang saklaw ng Statute of Frauds, gaya ng upa na lampas sa isang taon o bentahan ng lupa, na kailangan ng note o memorandum na pinirmahan ng partidong dinedemanda. Tingnan ang Void vs voidable vs unenforceable na kontrata at Puwede bang pumirma ng kontrata ang menor de edad?

Sinasabi ng Article 1169:

Sa madaling salita: nasa delay ang may obligasyong magbigay o gumawa mula nang hingin ng pinagkakautangan ang pagtupad, sa korte man o labas ng korte.

Hindi na kailangan ng demand kapag malinaw itong sinasabi ng obligation o ng batas, kapag ang petsa mismo ang pangunahing dahilan ng kontrata, o kapag wala nang silbi ang demand. Sa kontratang may obligasyon ang magkabilang panig, walang nasa delay habang hindi pa tumutupad ang kabila. Pinuputol din ng nakasulat na demand letter ang bilang ng panahon para magdemanda (Article 1155). Tingnan ang Kailangan bang magpadala ng demand letter bago magdemanda?

Sa reciprocal obligations, oo, pero may hangganan. Sa ilalim ng Article 1191, puwedeng pumili ang naagrabyadong partido sa pagitan ng pagtupad at rescission, may damages sa alinman, at korte ang nag-uutos ng rescission maliban kung may makatwirang dahilan para bigyan pa ng panahon ang kabila. Sa Spouses Kaw v. Heirs of Nodalo (2024), sinabi ng Supreme Court na pinapayagan lang ang rescission kung napakalaki ng paglabag na nasisira na ang layunin ng kontrata, hindi sa maliit o paminsan-minsang paglabag, at kailangan pa rin ng pag-apruba ng korte kahit may clause na nagpapahintulot sa isang panig na mag-cancel nang mag-isa. Tingnan ang Hindi nagbayad ang kabila: puwede bang i-cancel? at rescission.

Kapag dahil ito sa fortuitous event (pangyayaring hindi inaasahan). Sinasabi ng Article 1174 na, bilang patakaran, walang mananagot sa mga pangyayaring hindi inaasahan, o inaasahan pero hindi maiiwasan, maliban kung sa kanya inilalagay ng batas, ng kontrata o ng uri ng obligation ang panganib. Sa Sicam v. Jorge (2007), sinabi ng Supreme Court na ang robbery mismo ay hindi fortuitous event, at pinanagot ang isang pawnshop sa mga nakasanlang alahas na nakuha habang bukas ang vault nito. Tingnan ang Force majeure at fortuitous event.

• Guarantor o surety. Sa ilalim ng Article 2047, magbabayad lang ang guarantor kapag hindi nakabayad ang may utang, at bilang patakaran, pagkatapos lang habulin muna ng creditor ang may utang. Ang taong pumirma nang solidarily kasama ang may utang ay surety, at puwede siyang singilin nang direkta ng creditor. Sa Palmares v. Court of Appeals (1998), itinuring na surety ang co-maker na pumirma bilang "jointly and severally" liable. Tingnan ang Guarantor vs surety at Mananagot ka ba bilang co-maker?
• Collateral. Hindi basta puwedeng angkinin ng nagpautang ang naka-mortgage o naka-pledge na ari-arian kapag hindi nakabayad ang may utang. Sinasabi ng Article 2088:

Sa madaling salita: hindi puwedeng angkinin o ibenta ng creditor ang mga bagay na ibinigay bilang pledge o mortgage, at void ang anumang kasunduang salungat dito.

Pactum commissorium ang tawag sa ipinagbabawal na clause na ito; foreclosure ang remedyo ng nagpautang. Saklaw na rin ngayon ng Personal Property Security Act (RA 11057) ang movable na collateral. Puwedeng ituring na loan na may mortgage ang "sale with right to repurchase" sa mga kaso ng Article 1602. Tingnan ang Puwede bang angkinin ng nagpautang ang collateral? at Sale with right to repurchase.

Pinoprotektahan ng Article 1484, ang Recto Law, ang mga bumibili ng movables nang hulugan. Kapag hindi nakabayad ang bumili, pipili ang seller ng isa sa tatlong remedyo: ipatupad nang eksakto ang obligation; o, kapag dalawa o higit pang hulog ang hindi nabayaran, i-cancel ang bentahan o i-foreclose ang chattel mortgage sa mismong binili. Kapag nag-foreclose ito, hindi na nito masisingil ang natitirang balanse. Sa Elisco Tool Manufacturing v. Court of Appeals (1999), sinabi ng Supreme Court na alternatibo ang mga remedyo: kapag pumili ng isa, hindi na puwede ang iba. Tingnan ang Kinuha ulit ang gamit na binili nang hulugan.

Dapat itong ibalik. Sa ilalim ng Article 2154, ang taong nakatanggap ng bagay na wala siyang karapatang hingin, at naibigay dahil sa pagkakamali, ay dapat magbalik nito. Ito ang solutio indebiti, isang quasi-contract. Idinadagdag ng Article 22 ang pangkalahatang patakaran laban sa pag-angkin ng nakuha sa kapinsalaan ng iba nang walang makatwiran o legal na dahilan. Tingnan ang Napadala ang pera sa maling account.

Depende sa uri ng kaso. Ang kaso batay sa nakasulat na kontrata ay dapat i-file sa loob ng sampung taon (Article 1144); batay sa verbal na kontrata, sa loob ng anim na taon. Nasa table ng prescription of civil actions ang bawat panahon. Tingnan ang Ilang taon puwedeng singilin ang utang?

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Pumayag si Carlo sa text message na paupahan kay Dina ang isang stall nang anim na buwan. Sa ilalim ng Article 1356, may bisa ang kasunduan kahit hindi ito na-notaryo, dahil ang upa na isang taon o mas maikli ay hindi kasama sa mga kasunduang kailangang nakasulat ayon sa Statute of Frauds.

Nagbayad si Nena ng kalahati ng presyo ng second-hand na van, pero hindi ito kailanman ini-deliver ng seller. Sa ilalim ng Article 1191, puwede niyang hilingin sa korte na ipa-deliver ang van o i-rescind ang bentahan at ibalik ang pera niya, may damages sa alinman. Ang malaking paglabag gaya ng hindi pag-deliver ay sapat na dahilan para sa rescission.

Pumirma si Arnel bilang co-maker sa loan ng pinsan niya, "jointly and severally". Nang tumigil sa pagbabayad ang pinsan, hiningi ng nagpautang kay Arnel ang buong balanse. Ayon sa Article 2047 at sa Palmares, surety si Arnel, at puwede siyang singilin nang direkta ng nagpautang.

Humingi ng legal na tulong bago pumirma ng kontratang malaki ang halaga o mahaba ang termino, bago pumirma bilang co-maker o magbigay ng ari-arian bilang collateral, at kapag balak mong i-cancel ang kontrata o magdemanda batay dito. Kadalasan, ang mismong pananalita ng kontrata at ang mga petsa ng demand at bayad ang nagpapasya sa kaso. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.