Utang kag Collection: Ano ang Legal para sa Nagpahulam kag Naghulam

Indi, indi tungod sa utang lang. Siling sang Article III, Section 20 sang 1987 Constitution: "No person shall be imprisoned for debt or non-payment of a poll tax." (Wala sang tawo nga ipriso tungod sa utang ukon sa wala pagbayad sang poll tax.) Ang nagpahulam nga nagapahog nga "mapriso ka" tungod sa simple nga loan nga wala nabayaran indi nagahambal sang matuod nga law. Tan-awa ang Mapriso ka bala tungod sa utang nga wala nabayaran?

Pero indi nadula ang utang. Ang nagpahulam makadaog sang court judgment para sa kantidad nga ginautang, upod ang interest, kag mapatuman ini batok sa imo pagkabutang.

Duha ka sitwasyon ang pinakasunson:

• Tseke nga nag-bounce (BP 22). Krimen ang pag-isyu sang tseke nga nahibaluan mo nga wala sing pundo kon ginbalibaran ini sang bangko. Kon ang tseke ginpresentar sa sulod sang 90 ka adlaw halin sa petsa sini kag wala mo nabayaran ang kantidad sa sulod sang lima ka banking days pagkatapos mo nabaton ang notice of dishonor, ginakabig ini sang law nga ebidensya nga nahibaluan mo (Section 2). Ang Section 1 sang BP 22 nagabutang sang pagkapriso nga katloan ka adlaw tubtob isa ka tuig, ukon multa tubtob doble sang kantidad sang tseke pero indi gid sobra sa ₱200,000, ukon pareho.
• [Estafa](/hil/law/glossary/estafa). Ang paggamit sang pagdaya ukon pag-abuso sa pagsalig agod makuha ang kwarta sang iban, kag nagadala sang kapierdihan sa iya, estafa suno sa Article 315 sang Revised Penal Code. Nagataas ang silot suno sa kantidad: tan-awa ang table sang silot sa estafa.

Ang simple nga wala pagbayad sang loan nga sing tampad mo nakuha indi BP 22 kag indi man estafa. Ginkumparar ang duha ka krimen sa BP 22 vs estafa, kag ang mga elemento sang estafa yara sa Estafa sa Pilipinas.

Una, dapat nakasulat ang interest. Siling sang Article 1956:

Sa simple nga hambal: wala sang interest nga dapat bayaran kon wala ini klaro nga ginsulat.

Ikaduha, kon wala sang valid nga rate nga ginkasugtan, ang legal interest rate 6% kada tuig halin sang July 1, 2013, pareho sang gin-aplikar sang Supreme Court sa Nacar v. Gallery Frames. Tan-awa ang Pila ang legal interest rate?

Wala sang isa lang nga fixed nga ceiling nga ginagamit sang Supreme Court: ginausisa niya ang mataas nga rate kada kaso kag mahimo niya bungkagon ang rate nga unconscionable (sobra kag indi makatarunganon). Sa Lara's Gifts & Decors v. Midtown Industrial Sales, siling sang Korte nga kon ang ginkasugtan nga interest sobra sa doble sang prevailing legal rate, dapat ipakita sang creditor nga kinahanglan ang rate suno sa kahimtangan sang merkado subong kag nga pareho ang kusog sang duha ka partido. Kon ang rate sang loan ginbungkag, ang rate lang ang nadula: utang gihapon sang naghulam ang loan, upod ang legal rate of interest bilang baylo. Basaha ang Legal bala ang 5% nga interest kada bulan?

Mahimo valid ang loan bisan indi ini notaryado. Suno sa Article 1356, ang mga kontrata nagahigot sa mga partido "in whatever form" (bisan ano ang porma) sini, basta kompleto ang essential requisites. Masingil man ang loan nga sa hambal lang, pero kon wala sang nakasulat nga kasugtanan, indi makasingil ang nagpahulam sang ginkasugtan nga interest (Article 1956), kag ang iban nga kasugtanan kinahanglan sang sulat nga may pirma agod mapatuman sa korte (Article 1403, ang Statute of Frauds). Tan-awa ang Valid bala ang promissory note nga wala notaryo? kag Nagahigot bala ang verbal agreement?

Tan-awa man ang pahina sang topiko parte sa contracts and obligations.

Dapat magkaso ang nagpahulam sa sulod sang napulo ka tuig kon nakasulat ang kontrata (Article 1144) kag sa sulod sang anom ka tuig kon sa hambal lang (Article 1145). Ang pag-isip kasagaran nagaumpisa kon nag-abot na ang petsa sang bayad kag wala nabayaran ang utang. Ginlista sang Article 1155 ang nagapundo sang orasan:

Sa simple nga hambal: ang panahon nagapundo kon may kaso sa korte, kon may nakasulat nga demand sang creditor, ukon kon may nakasulat nga pag-angkon sang utang sang debtor.

Gani importante ang demand letter halin sa nagpahulam, ukon ang "utang ko pa sa imo" nga may pirma sang naghulam. Tan-awa ang Pila ka tuig masingil ang utang? kag ang table sang prescriptive periods para sa civil cases.

Masunson, huo. Kon ang nagpahulam kag ang naghulam mga indibidwal nga matuod nga nagaistar sa amo man nga city ukon municipality, ginapangayo sang Local Government Code nga tinguhaan nila anay ang areglo sa atubangan sang barangay Lupon antes magkadto sa korte (Section 412). Samtang yara sa barangay ang reklamo, nagapundo ang panahon sa pagkaso, pero indi sobra sa 60 ka adlaw (Section 410(c)). Tan-awa ang Kinahanglan ko bala anay magkadto sa barangay?

Siling sang Republic Act No. 11765 nga ang financial service providers "are prohibited from employing abusive collection or debt recovery practices against their financial consumers" (ginadumilian sa paggamit sang abusive nga paagi sa pagsingil sa ila mga kliyente). Ang nagpahulam man ang responsable sa iya mga collector. Ang pag-post parte sa naghulam ukon ang pag-message sa mga tawo sa iya phone contacts mahimo man nga paglapas sa data privacy. Ang naghulam magsulat anay sa kompanya; kon wala sia naghulag sa sulod sang 15 ka calendar days, mahimo sia magreklamo sa National Privacy Commission. Detalye sa Harassment sang online lending app.

Ini mga himo-himo lang nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Dennis nagpahulam sa iya pakaisa nga si Joy sang ₱50,000. Nagpirma si Joy sang note nga nagapromisa nga magbayad sa sulod sang isa ka tuig, pero wala sang ginsiling ang note parte sa interest. Sang wala nagbayad si Joy, indi makasingil si Dennis sang interest para sa panahon sang loan, kay wala sang ginkasugtan sa sulat. Pagkatapos sia nagpadala sang nakasulat nga demand, mahimo na magdalagan ang legal interest nga 6% kada tuig para sa delay. May napulo ka tuig sia halin sa petsa sang bayad agod magkaso, kag ang demand letter nagapundo man sina nga panahon.

Si Carla nagbayad sa supplier paagi sa post-dated check kag wala sing unod ang iya account sang gin-deposit ini. Kon ang supplier nagpadala sa iya sang notice of dishonor kag wala sia nagbayad sa sulod sang lima ka banking days, mahimo sia maatubang sang kaso nga BP 22, kay ginakabig sang law ang iya wala pagbayad nga ebidensya nga nahibaluan niya nga wala sing pundo ang account. Ang utang mismo dapat gihapon bayaran.

Magpamangkot sa abogado antes ka magpirma sang loan nga mataas ang interest ukon may post-dated check, kon nakabaton ka sang demand letter ukon subpoena halin sa prosecutor, kag kon ginapahog ka sang collector. Ang abogado makausisa kon unconscionable ang rate, kon nagligad na ang panahon sa pagkaso, kag kon may basihan ang criminal complaint. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal help sa Pilipinas.