Article 1956 sang Civil Code: Dapat nakasulat ang kasugtanan sa interest
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 1956?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
No interest shall be due unless it has been expressly stipulated in writing.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 1956 sang Civil Code nga wala sang interest nga ma-due sa loan luwas kon ini "expressly stipulated in writing" (klaro nga ginkasugtan sa sulat). Ang rate nga ginkasugtan lang sa hambal indi masingil bilang interest. Pero ang nakautang nga nadulaw pagkatapos sang demand mahimo gihapon magbayad sang interest bilang damages para sa delay, sa legal rate nga gintalana sang Bangko Sentral ng Pilipinas, nga siling sang Supreme Court sang 2022 amo ang 6% kada tuig.
Indi awtomatiko nga may interest ang loan. Siling sang Article 1933 nga ang simple loan "may be gratuitous or with a stipulation to pay interest." Ginadugang sang Article 1956 ang porma: kon gusto sang mga pihak nga may interest, dapat nila ini isiling sing klaro kag sa sulat.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ang verbal nga 10% ni Rodel
Nagpahulam si Rodel sang ₱30,000 sa iya pakaisa. Nagkasugot sila sa hambal lang sang "10% interest". Wala sang ginsulat parte sa interest. Suno sa Article 1956, indi ma-due ang 10%. Kon indi magbayad sa tion ang pakaisa kag magpadala si Rodel sang nakasulat nga demand, mahimo magbayad ang pakaisa sang compensatory interest sa legal rate halin sa demand, bilang damages para sa delay.
Ang note ni Liza nga wala sang interest
Nagpahulam si Liza kay Noel sang ₱40,000. Nagpirma si Noel sang note: "Bayaran ko si Liza sang ₱40,000 sa Mayo 15." Wala sang ginhambal nga interest. Wala nagbayad si Noel, kag nagpadala si Liza sang nakasulat nga demand sang Hunyo 15. Wala sang monetary interest nga ginkasugtan, gani wala sang ma-due para sa tion antes sang demand. Halin sang Hunyo 15, mahimo magbayad si Noel sang compensatory interest sa legal rate. Sa 6% kada tuig, nga ginsiling sang Korte sang 2022 nga amo ang rate subong, ₱2,400 ina sa kada tuig sang delay.
Ang resibo ni Carmela nga "with interest"
Naghulam si Carmela sang kuwarta sa iya tiyahon kag nagpirma sang resibo nga nagasiling nga bayaran niya sa sulod sang isa ka tuig "with interest". Wala sang rate nga ginsiling. Gin-stipulate sa sulat ang interest, gani ma-due ini. Suno sa Abella, ang legal rate sang tion nga ginpirmahan ang resibo ang ginagamit.
Mga ginhimo-himo lang nga halimbawa ini para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Kon bahin sang kasugtanan ang interest, ginapangayo sang Article 1956 nga ginkasugtan ini sa sulat. Ang klaro nga nakasulat nga note kasagaran nagasiling sang rate, kon kaisa ini ginasingil (kada bulan ukon kada tuig) kag kon gina-compound ini.
- Tipigi ang kopya sang nakasulat nga demand. Kasagaran amo ini ang sinugdan sang compensatory interest (Article 1169).
- Ang kaso para singgilon ang nakasulat nga loan may napulo ka tuig (Article 1144); ang verbal nga loan, anom ka tuig (Article 1145).
- Para sa verbal nga mga loan sa kabilugan, tan-awa ang nagabugkos bala ang verbal agreement? kag valid bala ang promissory note bisan wala notaryo?
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang siling sang Article 1956?
No interest shall be due unless it has been expressly stipulated in writing.
Duha ka kondisyon ang dapat matuman para ma-due ang ginkasugtan nga interest:
- Klaro (express). Klaro nga nagkasugot ang mga pihak nga may bayad nga interest.
- Nakasulat. Ang kasugtanan sa interest ara sa nakasulat nga dokumento, pareho sang loan contract, promissory note ukon pirmado nga resibo.
Ang iban nga bahin sang loan indi kinahanglan nga nakasulat para magbugkos ang loan (Article 1356). Ang interest lang ang ginahambal sang Article 1956.
May interest pa bala kon nadulaw magbayad ang nakautang?
Huo, mahimo, pero lain nga klase sang interest. Duha ka klase ang ginapain sang Supreme Court:
- Conventional interest (sa loan sang kuwarta, ginatawag man nga monetary interest). Ang bayad sa paggamit sang kuwarta, nga ginkasugtan sang mga pihak. Amo ini ang ginasakop sang Article 1956. Sa Lara's Gifts v. Midtown (2022 Resolution), siling sang Korte nga ginatugot lang ini kon may klaro nga stipulation para sa interest kag nakasulat ina nga stipulation.
- Compensatory interest. Damages para sa delay sa pagbayad sang kuwarta. Sa amo man nga Resolution, siling sang Korte nga ang compensatory interest, "unlike conventional interest, need not be expressly stipulated in writing".
Para sa mga loan, siling sang 2022 Resolution nga kon wala sang penalty rate kag wala sang conventional rate nga gin-stipulate sa sulat, ukon kon sobra kadako (unconscionable) ina nga mga rate, ang compensatory interest amo ang legal rate nga ginatalana sang Bangko Sentral ng Pilipinas, halin sa default tubtob sa bug-os nga bayad. Ang default kasagaran nagasugod sa judicial ukon extrajudicial nga demand (Civil Code Article 1169).
Pila ang legal interest?
Sa Nacar v. Gallery Frames (2013), gin-apply sang Supreme Court ang BSP Circular No. 799. Halin sang July 1, 2013, ang legal rate para sa loans ukon forbearance of money, kon wala sang rate nga klaro nga ginkasugtan, nangin 6% kada tuig. Ang daan nga 12% nga rate ginagamit lang tubtob June 30, 2013. Sa 2022 Lara's Gifts Resolution, siling sang Korte: "In contracts of simple loan of money, the legal interest rate is currently 6%."
Para sa dugang parte sa rate, tan-awa ang pila ang legal interest rate sa Pilipinas? kag legal interest.
Paano kon ang note nagasiling "with interest" pero wala sang rate?
Gin-stipulate sa sulat ang interest, kag ang rate lang ang kulang. Sa Spouses Abella v. Spouses Abella (2015), ang resibo nagasiling nga bayaran ang kuwarta sa sulod sang isa ka tuig "with interest", nga wala sang rate. Gin-apply sang Supreme Court ang legal rate. Siling man sini nga kon ginagamit ang legal rate sa sini nga paagi, amo ini ang legal rate sang tion nga ginhimo ang kasugtanan, kag indi ini nagabag-o sa ulihi.
Sa malip-ot, siling sang Korte nga ang ginatugot lang sang Article 1956 amo ang rate nga ginsulat sang mga pihak sa ila loan document ukon, kon wala sila sang ginsulat, ang legal rate.
Mahimo bala dugangan sang interest ang interest?
Indi basta-basta. Siling sang Article 1959 nga ang interest nga ma-due kag wala nabayaran "shall not earn interest", luwas kon nagkasugot ang mga pihak nga i-capitalize ini. May eksepsyon ang Article 2212: ang interest nga ma-due nagapatubo sang legal interest halin sa tion nga ginpangayo ini sa korte. Sa Lara's Gifts (2019), dugang sang Korte nga indi dapat i-compound ang interest luwas kon klaro nga nagkasugot ang mga pihak sa sulat ukon ginapangayo ini sang law ukon regulasyon.
Ang sobra kataas nga rate nga nakasulat mahimo man pabubuan sang korte. Tan-awa ang legal bala ang 5% monthly interest?
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
- Nacar v. Gallery Frames (G.R. No. 189871)Nacar v. Gallery Frames sa Hiligaynon: ang 2013 nga desisyon nga nagpanubo sang legal interest halin 12% pakadto 6% kada tuig halin Hulyo 1, 2013.
- Lara's Gifts v. Midtown (G.R. No. 225433)Lara's Gifts v. Midtown sa Hiligaynon: ang 2019 kag 2022 nga desisyon sa ginkasugtan nga interest, compounding, sobra nga rate kag 6% legal interest.
Masami nga pamangkot
Masingil bala ang verbal nga interest sang utang sa Pilipinas?
Indi bilang ginkasugtan nga interest. Siling sang Article 1956 sang Civil Code nga wala sang interest nga ma-due luwas kon klaro ini nga gin-stipulate sa sulat. Ang rate nga ginkasugtan lang sa hambal indi masingil bilang interest.
Makakuha pa bala sang interest ang nagpahulam kon wala sang ginsulat?
Bilang damages lang para sa delay. Sa Lara's Gifts v. Midtown (2022), ginpaathag sang Supreme Court nga ang compensatory interest, indi pareho sang ginkasugtan nga interest, indi kinahanglan nga gin-stipulate sa sulat. Kon nadulaw ang nakautang pagkatapos sang demand, ang legal rate nga gintalana sang Bangko Sentral ng Pilipinas ang ginagamit halin sa demand.
Paano kon ang note nagasiling 'with interest' pero wala sang rate?
Gin-stipulate sa sulat ang interest, gani ma-due ini. Sa Spouses Abella v. Spouses Abella (2015), siling sang Supreme Court nga ang legal rate ang ginagamit sa sina nga kaso, kag amo ini ang legal rate sang tion nga ginhimo ang kasugtanan.
Pila ang legal interest rate sa loan?
Sa Nacar v. Gallery Frames (2013), gin-apply sang Supreme Court ang BSP Circular No. 799: halin sang July 1, 2013, ang legal rate para sa loans kag forbearance of money nga wala sang ginkasugtan nga rate nangin 6% kada tuig. Sa Lara's Gifts (2022), siling sang Korte nga ang legal interest rate para sa simple loans of money subong amo ang 6%.
Mahimo bala magpatubo sang dugang nga interest ang interest nga wala nabayaran?
Sa limitado lang nga mga kaso. Siling sang Article 1959 nga ang interest nga ma-due kag wala nabayaran indi nagapatubo sang interest luwas kon nagkasugot ang mga pihak nga i-capitalize ini. Dugang sang Article 2212 nga ang interest nga ma-due nagapatubo sang legal interest halin sa tion nga ginpangayo ini sa korte.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?