Pila Ka Tuig Puede Masingil ang Utang? Prescription of Actions

Depende ini sa klase sang obligasyon. Ang panguna nga mga patakaran para sa utang yara sa duha ka artikulo sang Civil Code:

Gani:

Para sa iban nga tion, pareho sang diperensya sa produkto nga ginbaligya ukon ejectment, tan-awa ang table sang prescription sang civil actions. Para sa criminal nga kaso, pareho sang estafa ukon tseke nga nag-bounce, lain ang mga patakaran: tan-awa ang Pila ka tuig antes ma-prescribe ang criminal case?

Siling sang Article 1150 nga ang tion ginaisip "from the day they may be brought", ukon halin sa adlaw nga puede na i-file ang kaso, luwas kon may pinasahi nga probisyon nga iban ang ginasiling. Para sa loan nga may takda nga due date, kasagaran makakaso na ang nagpautang kon naglipas na ang due date nga wala sang bayad, gani ang tion kasagaran nagadalagan halin sadto.

Para sa mga obligasyon sa pagbayad sang puhunan upod ang interest ukon annuity, may pinasahi nga patakaran ang Article 1151: ang tion "runs from the last payment of the annuity or of the interest", ukon nagadalagan halin sa ulihi nga bayad sang annuity ukon interest.

Para sa desisyon sang korte, siling sang Article 1152 nga ang tion "commences from the time the judgment became final", ukon nagasugod halin sa tion nga nangin final ang judgment.

Ginalista sang Article 1155 ang tatlo ka paagi sa pagpundo sang prescription:

1. Pag-file sang kaso sa korte.
2. Sinulat nga demand sang nagpautang nga ginhimo sa guwa sang korte, pareho sang demand letter.
3. Sinulat nga pag-ako sang nakautang, pareho sang ginpirmahan nga sulat nga nagasiling "Utang ko pa sa imo ang ₱40,000".

Talupangda ang pulong nga "written" (sinulat) sa ikaduha kag ikatlo. Ang verbal nga demand ukon verbal nga saad nga magbayad wala sa sini nga listahan. Wala ginasiling sang sini nga pahina kon ang text message ukon e-mail maisip nga sinulat nga demand ukon pag-ako; pamangkot ina para sa abogado.

Siling sang artikulo nga ang tion "interrupted", ukon ginapundo. Wala ginaathag sang sini nga pahina kon pila pa ka tion ang nabilin pagkatapos sang pagpundo, kay depende ina sa mga desisyon sang korte nga wala ginasakop diri.

Huo, pero sa limitado lang nga tion. Suno sa Section 410(c) sang Local Government Code, samtang ang away yara sa mediation, conciliation ukon arbitration, ang mga prescriptive period ginapundo kon ginfile ang reklamo sa punong barangay. Nagapadayon liwat ini kon nabaton na sang nagreklamo ang certification to file action, ukon ang certificate of repudiation, halin sa secretary sang lupon ukon pangkat. Ang pagpundo "shall not exceed sixty (60) days from the filing of the complaint with the punong barangay", ukon indi magsobra sa 60 ka adlaw halin sa pag-file sang reklamo sa punong barangay.

Kon malapit na matapos ang tion sa pagkaso, ginatugutan man sang Section 412(b) ang mga partido nga magkadto dayon sa korte kon ang kaso "may otherwise be barred by the statute of limitations", ukon indi na puede tungod sa deadline. Tan-awa ang Kinahanglan bala anay magkadto sa barangay?

Ang kinamatarong sa pagkaso parte sini puede madula. Siling sang Article 1139: "Actions prescribe by the mere lapse of time fixed by law." Buot silingon, ang mga kaso nagaprescribe tungod lang sa paglipas sang tion nga ginbutang sang layi. Kon naghulat sing malawig ang nagpautang kag wala sang nagpundo sang tion, puede gamiton sang nakautang ang prescription sa korte, kag puede mapierde ang kaso tungod sina.

May isa ka proteksyon ang Article 1154 para sa mga nagpautang: ang tion nga ang nagpautang "was prevented by a fortuitous event from enforcing his right is not reckoned against him", ukon ang tion nga indi sia makasingil tungod sa fortuitous event (hitabo nga indi malikawan) indi ginaisip batok sa iya.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Elena nagpahulam sang kuwarta kay Rey paagi sa ginpirmahan nga note nga dapat bayaran sang January 15, 2020. Wala nagbayad si Rey. Sinulat nga kontrata ini, gani may napulo ka tuig si Elena halin sa tion nga una sia makakaso (Article 1144). Sang 2026, ginpadal-an niya si Rey sang sinulat nga demand letter. Suno sa Article 1155, ginapundo sang sulat ang prescription sang iya kaso.

Sang ulihi, nagpirma si Rey sang sulat: "Utang ko pa kay Elena ang ₱40,000 kag bayaran ko sa masunod nga bulan." Ini nga sinulat nga pag-ako sa utang nagapundo man sang prescription (Article 1155).

Si Bong nagpahulam sang ₱10,000 sa isa ka kaupod sa obra paagi sa verbal nga kasugtanan, nga dapat bayaran sang 2018. Ginsingil lang niya ini sa telepono kag wala gid sa sinulat, kag wala gid nag-ako ang iya kaupod sa utang paagi sa sinulat. Ang tion para sa verbal nga kontrata anom ka tuig (Article 1145). Kon magkaso si Bong subong, puede gamiton sang iya kaupod ang prescription bilang depensa.

Si Lani nag-file sang reklamo sa barangay batok sa isa ka kaingod nga may utang sa iya. Samtang yara sa barangay ang kaso, ginapundo ang prescriptive period, pero indi magsobra sa 60 ka adlaw (Local Government Code, Section 410(c)).

Makighambal sa abogado kon madugay na gid ang due date sang utang, kon indi ka sigurado kon ginpundo sang demand ukon mensahe ang tion, ukon kon ginkasuhan ka parte sa daan nga utang kag gusto mo gamiton ang prescription. Ang pag-isip sang tion depende sa mga dokumento kag mga petsa sa kada kaso. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.