Prescriptive Period ng Civil Case sa Pilipinas: Ilang Taon?
Gaano katagal para magdemanda: 10 taon sa written contract, 6 sa oral, 4 sa quasi-delict, 1 sa ejectment o defamation, 5 kung walang period sa batas.
| Uri ng civil case | Deadline para mag-file | Binibilang mula kailan | Pinagkunan |
|---|---|---|---|
| Batay sa written contract (nakasulat na kontrata), gaya ng nakasulat na utang o pirmadong promissory note | 10 taon (Art. 1144(1)) | Mula nang magkaroon ng right of action (halimbawa, nang dumating ang due date ng utang at hindi nabayaran) | Civil Code, Article 1144, Supreme Court E-Library |
| Batay sa obligasyong nilikha ng batas | 10 taon (Art. 1144(2)) | Mula nang magkaroon ng right of action | Civil Code, Article 1144, Supreme Court E-Library |
| Batay sa judgment (para ipatupad ang desisyon ng korte sa pamamagitan ng bagong kaso) | 10 taon (Art. 1144(3)) | Mula nang maging final ang judgment (Art. 1152) | Civil Code, Articles 1144 and 1152, Supreme Court E-Library |
| Mortgage action | 10 taon (Art. 1142) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Articles 1142 and 1150, Supreme Court E-Library |
| Batay sa oral (verbal) contract, gaya ng utang na walang nakasulat na dokumento | 6 na taon (Art. 1145(1)) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Article 1145, Supreme Court E-Library |
| Batay sa quasi-contract, gaya ng pagbawi ng perang naibayad sa ibang tao dahil sa pagkakamali (Art. 2154) | 6 na taon (Art. 1145(2)) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Articles 1145 and 2154, Supreme Court E-Library |
| Batay sa paglabag sa mga karapatan ng plaintiff (nagdedemanda) | 4 na taon (Art. 1146(1)) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Article 1146, Supreme Court E-Library |
| Batay sa quasi-delict: pinsalang dulot ng pagkakamali o kapabayaan nang walang kontrata, gaya ng aksidente sa kalsada | 4 na taon (Art. 1146(2)) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Articles 1146 and 2176, Supreme Court E-Library |
| Sa mismong salita ng Art. 1146, ikalawang paragraph: "when the action arises from or out of any act, activity, or conduct of any public officer involving the exercise of powers or authority arising from Martial Law including the arrest, detention and/or trial of the plaintiff" | "within one (1) year" (Art. 1146) | Hindi nakasaad sa article; sa Art. 1150, binibilang mula sa araw na puwede nang i-file ang action | Civil Code, Article 1146, Supreme Court E-Library |
| Annulment ng voidable contract (pumayag dahil sa pagkakamali, panloloko, pananakot, dahas o undue influence, o pumayag ang menor de edad o incapacitated na tao) | 4 na taon (Art. 1391) | Pananakot, dahas o undue influence: kapag tumigil ito. Pagkakamali o panloloko: kapag natuklasan ito. Menor de edad o incapacitated: kapag natapos ang guardianship | Civil Code, Articles 1390 and 1391, Supreme Court E-Library |
| Rescission ng rescissible contract na nakalista sa Art. 1381, gaya ng kontratang ginawa para lokohin ang mga creditor na wala nang ibang paraan para makasingil | 4 na taon (Art. 1389) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150). Para sa mga nasa ilalim ng guardianship at sa mga absentee (nawawala), nagsisimula lang ang 4 na taon kapag natapos ang incapacity o nalaman ang tirahan ng absentee | Civil Code, Articles 1381 and 1389, Supreme Court E-Library |
| Ejectment: forcible entry o unlawful detainer | 1 taon (Art. 1147(1); Rules of Court, Rule 70, Sec. 1) | Mula sa ilegal na pagkuha o pagpigil sa possession. Sabi ng Supreme Court: mula sa aktwal na pagpasok para sa forcible entry, at mula sa huling demand para sa unlawful detainer | Rules of Court, Rule 70, Section 1, Supreme Court E-Library |
| Defamation (civil case para sa damages) | 1 taon (Art. 1147(2)) | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Article 1147, Supreme Court E-Library |
| Hidden defects (nakatagong depekto) sa nabiling bagay (para ibalik ito o makakuha ng mas mababang presyo) | 6 na buwan (Art. 1571) | Mula sa delivery ng nabiling bagay | Civil Code, Article 1571, Supreme Court E-Library |
| Pagbawi ng movable things (personal property gaya ng sasakyan, appliance o alahas) | 8 taon (Art. 1140), maliban kung naging may-ari na ang may hawak sa pamamagitan ng prescription sa mas maikling panahon | Mula nang mawala ang possession | Civil Code, Article 1140, Supreme Court E-Library |
| Real actions sa immovables (lupa at gusali) | 30 taon (Art. 1141), without prejudice sa rules sa pagkakaroon ng ownership sa pamamagitan ng prescription | Mula sa araw na puwede nang i-file ang action (Art. 1150) | Civil Code, Article 1141, Supreme Court E-Library |
| Para humingi ng right of way, o para ipatigil (abate) ang public o private nuisance | Walang deadline: ang mga karapatang ito ay "not extinguished by prescription" (Art. 1143). "Lapse of time cannot legalize any nuisance" (Art. 698) | Hindi applicable | Civil Code, Articles 698 and 1143, Supreme Court E-Library |
| Kahit anong ibang civil action na walang period na itinakda sa Civil Code o sa ibang batas | 5 taon (Art. 1149) | Mula nang magkaroon ng right of action | Civil Code, Article 1149, Supreme Court E-Library |
Mga tala
- Kapag lumampas ang deadline, "prescribed" na ang kaso: puwedeng hilingin ng kabilang panig sa korte na i-dismiss ito dahil doon. Article 1139: "Actions prescribe by the mere lapse of time fixed by law."
- Tumitigil ang bilang (ito ay "interrupted") sa tatlong kaso ayon sa Article 1155: kapag na-file ang kaso sa korte, kapag nagpadala ang creditor ng nakasulat na demand sa labas ng korte, at kapag inamin ng may utang ang utang nang nakasulat. Dapat nakasulat ang demand at ang pag-amin.
- Natitigil din ang mga period kapag nag-file ng complaint sa barangay, pero hindi lalampas ng 60 araw mula sa pag-file sa punong barangay. Tuloy ulit ang bilang kapag natanggap ng nagrereklamo ang certification to file action o ang certificate of repudiation (Local Government Code, Sec. 410(c), E-Library). Tingnan ang Barangay conciliation timeline at certificate to file action.
- Iba pang rules sa pagbilang: para sa utang na may interest, tumatakbo ang period mula sa huling bayad ng interest (Article 1151). Hindi binibilang laban sa creditor ang panahong napigilan siya ng fortuitous event (hindi inaasahang pangyayari) na ipatupad ang karapatan niya (Article 1154).
- Ang mga period ng Civil Code ay "without prejudice" sa mga period sa ibang bahagi ng Code, sa Code of Commerce at sa special laws (Article 1148). Ang labor money claims, halimbawa, ay may sariling rule: tingnan ang Deadline ng labor money claims. May hiwalay na period ang mga krimen: tingnan ang Prescription ng mga krimen.
- Ang 1-taong period sa ejectment ay ayon sa pagbasa ng Supreme Court sa Rule 70 sa Valdez v. Court of Appeals (2006): tumatakbo ito mula sa petsa ng aktwal na pagpasok sa forcible entry at mula sa petsa ng huling demand sa unlawful detainer (E-Library). Tingnan ang Forcible entry vs unlawful detainer at Paano paalisin ang umuupa.
- Gawa-gawang halimbawa: Nagpautang si Elena kay Rey sa pamamagitan ng nakasulat na loan na nag-due noong 15 January 2020. May 10 taon siya para magdemanda (Article 1144). Kung padadalhan niya si Rey ng nakasulat na demand letter, interrupted ang prescription (Article 1155). Kung pipirma si Rey ng sulat na nagsasabing may utang pa siya, written acknowledgment iyon at interrupted din ito.
- Gawa-gawang halimbawa: Nagpautang si Jun sa pinsan niya nang pasalita lang, na babayaran noong 2018. Hindi siya kailanman naningil nang nakasulat, at hindi rin kailanman umamin nang nakasulat ang pinsan sa utang. 6 na taon ang oral contract (Article 1145), kaya malamang prescribed na ang kaso noong 2024, at puwedeng gamitin ng pinsan ang prescription bilang depensa. Tingnan ang Ilang taon para masingil ang utang.
- Gawa-gawang halimbawa: Bumili si Gina ng second-hand na refrigerator na tumigil lumamig pagkalipas ng dalawang linggo dahil sa nakatagong lamat. May 6 na buwan siya mula sa delivery para magdemanda (Article 1571). Tingnan ang Hidden defects: makakakuha ka ba ng refund?
- Kung prescribed na ang kaso ay madalas nakadepende sa eksaktong petsa at dokumento. Para sa tulong sa sarili mong sitwasyon, tingnan ang Libreng legal help.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?