Annulment sa Pilipinas: Kumpletong Gabay sa Pagtapos ng Kasal

Panimulang gabay lang ang table na ito, hindi legal advice. Ang mga facts ng bawat kaso ang magpapasya kung aling daan ang posible.

Ang void marriage ay walang legal na epekto mula pa sa simula. Nasa Articles 35 hanggang 38 at 53 ang mga grounds. Pinakakilala ang psychological incapacity sa ilalim ng Article 36. Walang deadline sa pag-file (Article 39), pero kailangan pa rin ng final judgment ng korte bago magpakasal ulit (Article 40).

Mula sa Tan-Andal v. Andal (2021), hindi na kailangan ng diagnosis ng psychologist para sa psychological incapacity, pero dapat ay mayroon na ito noong ikinasal at mapatunayan ng clear and convincing evidence (malinaw at kapani-paniwalang ebidensiya). Kahit bago pa nito, sinabi na ng Marcos v. Marcos (2000) na hindi kailangang personal na suriin ng doktor ang asawa. Basahin pa sa Psychological incapacity pagkatapos ng Tan-Andal.

Ang voidable marriage ay may isa sa anim na depektong nakalista sa Article 45, at lahat ng ito ay mayroon na noong ikinasal. Ang fraud (panloloko) ay limitado sa apat na kaso sa Article 46. Karamihan sa mga grounds ay dapat i-file sa loob ng limang taon, na binibilang ayon sa Article 47, at nawawala ang ilan kapag kusang nagsama pa rin bilang mag-asawa ang dalawa pagkatapos nito. Hindi kasama rito ang pangangaliwa pagkatapos ng kasal: ground iyon para sa legal separation. Tingnan ang Ano ang mga grounds para sa annulment?

Ang legal separation ay nakabatay sa sampung grounds sa Article 55, gaya ng paulit-ulit na pananakit, adiksyon sa droga, pangangaliwa o pag-abandona nang mahigit isang taon. Dapat itong i-file sa loob ng limang taon mula sa dahilan (Article 57). Hiwalay na tumitira ang mag-asawa at hinahati ang ari-arian nila, pero tuloy pa rin ang kasal at hindi puwedeng magpakasal ulit ang alinman sa kanila (Article 63). Tingnan ang Ano ang mga grounds para sa legal separation? Ikumpara ito sa annulment sa Annulment vs legal separation.

Ayon sa ikalawang talata ng Article 26, ang Pilipinong kasal sa dayuhan ay puwedeng magpakasal ulit pagkatapos ng valid na divorce sa abroad na nagpapahintulot sa dayuhang asawa na magpakasal ulit. Pinalawak ito ng Supreme Court sa asawang naging foreign citizen pagkatapos ng kasal (Republic v. Orbecido III) at sa divorce na ang Pilipinong asawa mismo ang nag-file (Republic v. Manalo). Kailangan munang kilalanin ng korte sa Pilipinas ang divorce, at dapat mapatunayan ang divorce at ang foreign law. Void ang pag-register ng divorce sa civil registry nang walang recognition ng korte (Corpuz v. Sto. Tomas). Ang dalawang Pilipinong nag-divorce sa abroad ay kasal pa rin sa ilalim ng batas ng Pilipinas. Tingnan ang Valid ba ang foreign divorce sa Pilipinas?

• Legitimate ang mga anak na nabuo o ipinanganak bago naging final ang judgment ng annulment, o ng nullity sa ilalim ng Article 36 (Article 54). Tingnan ang Legitimate pa ba ang mga anak pagkatapos ng annulment?
• Itinatakda ng final judgment ang hatian ng ari-arian, ang custody at suporta ng mga anak, at ang pagbibigay ng kanilang presumptive legitimes, ibig sabihin, ang paunang bahagi ng mana nila (Article 50).
• Bago makapagpakasal ulit ang alinman sa mag-asawa, dapat munang mai-record ang judgment, ang hatian at ang pagbibigay ng presumptive legitimes sa civil registry at sa registries of property. Kung hindi, void ang bagong kasal (Articles 52 at 53). Ang masyadong maagang pagpapakasal ulit ay puwede ring mauwi sa kasong bigamy. Tingnan ang Puwede ba akong magpakasal ulit pagkatapos ng annulment?

Para sa kopya ng mga record ng kasal, tingnan ang mga gabay sa PSA marriage certificate at CENOMAR na naka-link sa page na ito.

Walang batas na nagtatakda ng presyo o tagal. Iba-iba ang filing fees sa korte, bayad sa abogado at bayad sa eksperto, at hindi naglilista ng halaga ang site na ito. Mula sa Tan-Andal, hindi na required ang report ng psychologist sa kasong Article 36, at ayon sa batas, exempted sa docket fees ang mga kliyente ng Public Attorney's Office. Depende ang tagal sa korte, sa ebidensiya at sa anumang appeal. Tingnan ang Magkano ang annulment? at Gaano katagal ang annulment?

Hindi. Ang desisyon ng simbahan, nang mag-isa, ay hindi nagbabago sa civil status mo. Final judgment lang ng korte sa Pilipinas ang puwedeng magdeklarang void ang kasal o mag-annul dito. Sa Tan-Andal, sinabi ng Supreme Court na may persuasive effect pa rin ang mga desisyon ng National Appellate Matrimonial Tribunal ng Catholic Church sa mga civil nullity case. Tingnan ang Valid ba ang church annulment sa batas ng Pilipinas?

Mga kaso sa korte ang lahat ng ito, at kadalasang abogado ang humahawak. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.