May Bisa Ba ang Verbal Agreement sa Pilipinas?
Mabilis na sagot
Oo, sa karamihan ng kaso. Ayon sa Civil Code, may bisa ang kontrata "in whatever form" (anuman ang anyo) ito ginawa, kaya puwedeng kasing-bisa ng nakasulat na kasunduan ang pasalitang usapan. Ang pangunahing exception ay ang Statute of Frauds: may mga kasunduan, gaya ng lease na mahigit isang taon o pangakong babayaran ang utang ng iba, na hindi maipapatupad sa korte kung walang note o memorandum na pinirmahan ng taong dinedemanda, maliban kung na-ratify ang mga ito. Ang kaso batay sa oral contract ay dapat isampa sa loob ng anim na taon.
Valid ba ang oral contracts?
Oo, bilang patakaran. Sinasabi ng Article 1356:
Contracts shall be obligatory, in whatever form they may have been entered into, provided all the essential requisites for their validity are present.
Ang essential requisites ay consent (pagpayag), isang tiyak na object at isang cause (Article 1318). Kayang matugunan ng pasalitang kasunduan ang tatlong ito.
May idinagdag na exception ang parehong article: kapag hinihingi ng batas na nasa isang anyo ang kontrata para maging valid o maipatupad, o para mapatunayan sa isang paraan, "that requirement is absolute and indispensable." Ang Statute of Frauds ang pinakakilalang halimbawa.
Sinasabi rin ng Article 1358 na ang mga kontratang mahigit ₱500 ang halaga ay "must appear in writing, even a private one", at pinapayagan ng Article 1357 ang alinmang partido na pilitin ang kabila na isulat ang kontrata sa ganoong anyo kapag perfected na ito. Kaya puwedeng hilingin ng partido sa valid na oral contract na pumirma ang kabila sa nakasulat na bersyon.
Anong mga kasunduan ang dapat nakasulat?
Inililista ng Article 1403(2), ang Statute of Frauds, ang mga kasunduang "unenforceable by action" maliban kung ang kasunduan, "or some note or memorandum, thereof, be in writing, and subscribed by the party charged, or by his agent". Sa simpleng salita:
| Kasunduan | Halimbawa |
|---|---|
| (a) Ayon sa terms nito, hindi matatapos sa loob ng isang taon mula nang gawin | Usapang mag-deliver ng produkto bawat buwan sa loob ng tatlong taon |
| (b) Espesyal na pangakong sasagutin ang utang, default o pagkukulang ng iba | "Kapag hindi ka binayaran ng kapatid ko, ako ang magbabayad." |
| (c) Ginawa in consideration of marriage, maliban sa mutual na pangakong magpakasal | Pangakong magbibigay ng lupa kapag nagpakasal ang magkasintahan |
| (d) Bentahan ng goods, chattels o things in action na hindi bababa sa ₱500 ang presyo | Pagbebenta ng second-hand na motorsiklo sa salita lang, maliban kung tinanggap at natanggap ng buyer ang gamit (o bahagi nito) o nagbayad siya ng bahagi ng presyo noong oras na iyon |
| (e) Lease na mahigit isang taon, o bentahan ng real property o ng interes dito | Lease ng kuwarto nang dalawang taon, bentahan ng lote |
| (f) Pahayag tungkol sa credit ng ibang tao | "Maaasahan ang pinsan ko sa bayaran, pautangin mo siya." |
Ang ₱500 sa item (d) ay ang orihinal na halaga noong 1949 sa Code.
(e) An agreement for the leasing for a longer period than one year, or for the sale of real property or of an interest therein;
Ano ang ibig sabihin ng "unenforceable"?
Ibig sabihin, hindi ipapatupad ng korte ang kasunduan sa pamamagitan ng kaso maliban kung na-ratify ito. Ganito ang simula ng Article 1403: "The following contracts are unenforceable, unless they are ratified". Para sa Statute of Frauds, sinasabi rin nito na ang ebidensya ng kasunduan ay "cannot be received without the writing, or a secondary evidence of its contents."
Paano pa rin maipapatupad ang verbal agreement na sakop ng Statute of Frauds?
Sa pamamagitan ng ratification (pagpapatibay). Dalawang paraan ang ibinibigay ng Article 1405:
Contracts infringing the Statute of Frauds, referred to in No. 2 of article 1403, are ratified by the failure to object to the presentation of oral evidence to prove the same, or by the acceptance of benefits under them.
Kaya kung hinayaan ng kabila na tumestigo ang mga saksi tungkol sa usapan nang hindi tumututol, o tumanggap na siya ng benepisyo mula rito, na-ratify na ang kasunduan at hindi na hadlang ang Statute of Frauds.
Masisingil ba ang verbal na utang?
Ang simpleng pautang ng pera na babayaran sa loob ng isang taon ay wala sa listahan ng Article 1403(2). Kailangan pa ring patunayan ng nagpautang ang utang, halimbawa sa pamamagitan ng mga saksi o record ng pagpapadala ng pera.
Mag-ingat sa mga utang na babayaran nang mahigit isang taon. Sakop ng item (a) ng listahan ang mga kasunduang, ayon sa terms nito, hindi matatapos sa loob ng isang taon. Kung paano tinatrato ng korte ang utang na naibigay na ang pera ay nakadepende sa case law na hindi sakop ng page na ito. Hindi na lumilitaw ang tanong na ito kapag nakasulat at pirmado ang utang.
Hiwalay na usapin ang interest. Ayon sa Article 1956, "No interest shall be due unless it has been expressly stipulated in writing." Hindi masisingil bilang interest ang pasalitang pangako ng interest. Kung late ang umutang pagkatapos ng demand, puwedeng singilin ng nagpautang ang legal interest bilang danyos (Lara's Gifts v. Midtown, 2022). Tingnan ang Ano ang legal interest rate?
Gaano katagal ang palugit para magdemanda sa verbal agreement?
Anim na taon. Sinasabi ng Article 1145 na ang kasong "Upon an oral contract" ay dapat isampa sa loob ng anim na taon. Sampung taon naman para sa nakasulat na kontrata. Tingnan ang Ilang taon puwedeng singilin ang utang?
Paano ito sa totoong buhay?
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Nagpautang si Leo sa kaibigan niya ng ₱8,000 na cash, babayaran sa loob ng tatlong buwan. Walang papel. Wala sa listahan ng Statute of Frauds ang utang na babayaran sa loob ng isang taon, kaya maipapatupad ang kasunduan kung mapapatunayan ito ni Leo. May anim na taon siya para magdemanda (Article 1145). Hindi niya masisingil ang "5% a month" na pinag-usapan nila, dahil hindi ito isinulat kailanman (Article 1956).
Pasalitang pumayag si Marites na umupa ng kuwarto nang dalawang taon. Sakop ng Article 1403(2)(e) ang lease na mahigit isang taon. Hindi ito maipapatupad sa korte kung walang pinirmahang note o memorandum, maliban kung na-ratify ito. Puwede itong ituring na na-ratify kung, halimbawa, tumanggap na ng upa ang landlord batay rito (acceptance of benefits, Article 1405).
Sinabi ni Dodong sa isang hardware store, "Kapag hindi nagbayad ang kapatid ko, ako ang magbabayad sa inyo." Pangako itong sasagutin ang utang ng iba (Article 1403(2)(b)). Kung walang nakasulat na pinirmahan ni Dodong, hindi maipapatupad ng store ang pangako laban sa kanya sa korte, maliban kung na-ratify ito.
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumausap ng abogado kung malaking halaga, lupa, mahabang lease o guarantee ang nakasalalay sa verbal agreement, o kung gusto mong magdemanda batay rito at itinatanggi ito ng kabila. Ang pagpapatunay ng pasalitang usapan ay nakadepende sa ebidensya. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Valid ba ang verbal contract sa Pilipinas?
Kadalasan, oo. Sinasabi ng Article 1356 ng Civil Code na may bisa ang kontrata anuman ang anyo nito, basta kumpleto ang essential requisites. Ang pangunahing exceptions ay ang mga kasunduang sakop ng Statute of Frauds at ang mga kontratang may espesyal na anyong hinihingi ng batas.
Anong mga kasunduan ang dapat nakasulat ayon sa Statute of Frauds?
Ayon sa Article 1403(2): mga kasunduang hindi matatapos sa loob ng isang taon, pangakong sasagutin ang utang ng ibang tao, mga kasunduan in consideration of marriage, bentahan ng gamit na hindi bababa sa ₱500 ang halaga (may exceptions), lease na mahigit isang taon, bentahan ng lupa o real property, at mga pahayag tungkol sa credit ng ibang tao.
Ano ang ibig sabihin ng unenforceable?
Hindi ipapatupad ng korte ang kasunduan sa pamamagitan ng kaso maliban kung na-ratify ito. Para sa mga kaso ng Statute of Frauds, sinasabi ng Article 1405 na nara-ratify ito kapag hindi tumutol ang kabila sa oral evidence ng kasunduan, o tumanggap siya ng benepisyo mula rito.
Gaano katagal ang palugit para magdemanda sa verbal agreement?
Anim na taon. Sinasabi ng Article 1145 na ang kaso batay sa oral contract ay dapat isampa sa loob ng anim na taon.
Puwede ba akong maningil ng interest sa verbal na utang?
Hindi ang interest na pasalita lang ang usapan. Sinasabi ng Article 1956 na walang interest na dapat bayaran maliban kung tahasang napagkasunduan ito nang nakasulat. Kung late ang umutang pagkatapos ng demand, puwedeng singilin ang legal interest bilang danyos.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?