Natago nga Charges sa Loan kag ang Truth in Lending Act

Ginasiling sang Section 2 ang katuyuan: "to protect its citizens from a lack of awareness of the true cost of credit to the user by assuring a full disclosure of such cost" (para protektahan ang mga pumuluyo batok sa indi pagkahibalo sang matuod nga gasto sang credit paagi sa bug-os nga pagpakita sini nga gasto). Ang ideya amo nga dapat mahibaluan sang nagahulam ang matuod nga gasto sang loan, sa pesos kag bilang tinuig nga rate, antes siya magpirma.

Credit. Malapad ang kahulugan sang credit sa Section 3(2): "any loan, mortgage, deed of trust, advance, or discount" (bisan ano nga loan, mortgage, deed of trust, abanse ukon discount), bisan ano nga conditional sales contract, bisan ano nga kontrata sa pagbaligya ukon baligya sang propiedad ukon serbisyo nga ang bahin ukon bug-os sang presyo ginabayaran sang ulihi, kag bisan ano nga rental-purchase contract.

Creditor. Sakop sang Section 3(4) ang bisan sin-o nga "engaged in the business of extending credit" (nagnegosyo sang pagpahulam), lakip ang bisan sin-o nga, bilang regular nga negosyo, nagapahulam ukon nagabaligya ukon nagapaarkila sang propiedad ukon serbisyo sa time, credit ukon installment basis kag nagasingil sang finance charge.

Mga lender sang gobyerno. Indi ginagamit ang mga silot sang layi sa Gobyerno sang Pilipinas ukon sa iya mga ahensya kag political subdivisions (Section 6(d)).

Siling sang Section 4 nga dapat maghatag ang creditor sang "a clear statement in writing" (klaro nga nasulat nga pahayag), "prior to the consummation of the transaction" (antes matapos ang transaksyon), nga nagapakita, kon applicable, sang:

1. ang cash price ukon delivered price sang propiedad ukon serbisyo;
2. ang down payment ukon trade-in, kon may ara;
3. ang kinatuhay sang item 1 kag 2;
4. ang mga charge, ginlista tagsa-tagsa, nga ginabayaran tungod sang transaksyon pero indi bahin sang pagpahulam;
5. ang kabilugan nga kantidad nga ipahulam;
6. ang finance charge, sa pesos kag sentimo; kag
7. ang porsyento sang finance charge sa kabilugan nga kantidad nga ginpahulam, bilang simple nga tinuig nga rate sa wala pa nabayaran nga balance.

Siling sang Section 3(3) nga ang finance charge "includes interest, fees, service charges discounts, and such other charges incident to the extension of credit" (lakip ang interest, fees, service charges, discounts, kag iban pa nga charge nga bahin sang pagpahulam) nga puede italana sang Monetary Board paagi sa regulasyon.

Gani ang bayad nga ginakaltas sa loan tungod nga nagahulam ka, pareho sang service charge, bahin sang gasto sang credit nga dapat ipakita. Wala namon nabasa para sini nga pahina ang detalyado nga mga patakaran sang Monetary Board parte sa disclosure suno sa layi.

Sa New Sampaguita Builders Construction, Inc. v. PNB (2004), nagdesisyon ang Supreme Court nga "excessive interests, penalties and other charges not revealed in disclosure statements issued by banks, even if stipulated in the promissory notes, cannot be given effect under the Truth in Lending Act." (ang sobra nga interest, penalties kag iban pa nga charge nga wala ginpakita sa disclosure statement sang bangko, bisan nakasulat sa promissory note, indi puede patumanon suno sa Truth in Lending Act.)

Ginmando sang Korte ang bangko nga ibalik ang sobra nga ginsukot, upod ang interest. Ang mga interest rate nga gingamit sang Korte sa sina nga kaso (6% kag dayon 12%) amo ang mga patakaran sang 2004 kag indi namon ginapakita diri bilang legal interest subong. Para sa mga interest rate sa kabilugan, tan-awa ang Legal bala ang 5% interest kada bulan?.

Huo. Siling sang Section 6(b) nga wala sa layi ang "shall affect the validity or enforceability of any contract or transaction" (magaapektar sa pagkabalido ukon pagpatuman sang bisan ano nga kontrata ukon transaksyon). Indi ginapapas sang paglapas sa disclosure ang utang. Ang panguna nga mga proteksyon amo nga indi puede patumanon ang wala ginpakita nga charge, suno sa New Sampaguita, kag ang mga silot sa idalom.

Ang final judgment sa criminal case nga nagasiling nga tinuyo nga naglapas ang lender sa layi prima facie evidence (pamatuod nga bastante tubtob indi masupak) batok sa sina nga lender sa kaso nga ginfile sang iban nga nagahulam suno sa layi (Section 6(e)).

Wala kami sang nakita nga layi nga nagbasura sini. Ang Financial Products and Services Consumer Protection Act (Republic Act No. 11765) nagbasura sang Articles 131 tubtob 147 sang Consumer Act parte sa consumer credit (ang iya Section 20); wala ginasambit sina nga section ang RA 3765. Wala man kami sang nakita sa mga pahina nga amon nabasa nga ulihi nga pagbag-o sang mga kantidad sa pesos.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Mylene naghulam sang ₱20,000 sa isa ka lending company. Antes siya magpirma, dapat hatagan siya sang kompanya sang nasulat nga pahayag sang kantidad nga ginpahulam, sang finance charge sa pesos kag sang tinuig nga rate (Section 4). Ang service charge nga ginkaltas sa loan bahin sang finance charge kag dapat makita didto (Section 3(3)).

Ang isa ka bangko nagdugang sang 3% nga penalty kada bulan nga ara lang sa promissory note, wala sa disclosure statement nga ginhatag antes ang release. Suno sa New Sampaguita, ang charge nga wala ginpakita sa disclosure statement indi puede patumanon.

Bisan naglapas ang iya lender sa patakaran sa disclosure, utang gihapon ni Mylene ang principal (Section 6(b)). Gamay lang ang civil penalty suno sa Section 6(a), ₱2,000 ang pinakadamo, gani ang mas dako nga proteksyon amo ang indi pagbayad sang wala ginpakita nga charge.

Kon ginaharass ka sang mga kolektor sang lender, tan-awa ang Online lending app harassment. Para sa mga utang sa kabilugan, tan-awa ang tema parte sa utang kag pagsukot.

Magpakighambal sa abogado kon ginkasuhan ka para sukton ang loan nga may mga charge nga wala gid ginsiling sa imo, kon gusto mo bawion ang sobra nga ginbayad, kon dako ang kantidad, ukon kon plano mo mag-file sang criminal complaint para sa tinuyo nga paglapas. Masusi sang abogado ang imo mga dokumento sang loan kontra sa disclosure statement.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas.