Harassment sang Online Lending App: Ano ang Siling sang Layi?

Huo, ginadilian ang abusive collection. Ang RA 11765, ang Financial Products and Services Consumer Protection Act, nagasakop sa mga financial service provider sa idalom sang Bangko Sentral, SEC, Insurance Commission kag Cooperative Development Authority (Section 3). Siling sini:

• ang mga financial service provider "are prohibited from employing abusive collection or debt recovery practices against their financial consumers" (ginadilian sa paggamit sang abusado nga paagi sang pagsukot sang utang sa ila mga kliyente) (Section 8(d));
• may kinamatarong ang mga kliyente nga "refuse the sharing of their information to a third party" (indi magtugot nga i-share ang ila impormasyon sa third party) (Section 8(e));
• ang provider "shall be responsible for the acts or omissions of its directors, trustees, officers, employees, or agents" (responsable sa mga buhat ukon kapaslawan sang iya mga director, trustee, opisyal, empleyado ukon ahente) (Section 13), gani indi puede basulon lang sang lender ang kolektor nga taga-gwa;
• ang BSP, SEC kag Insurance Commission ang nagapatuman sang layi (Section 5).

Wala ginalista sang layi diri kon ano nga mga buhat sa pagsukot ang ginaisip nga abusado. May kaugalingon nga patakaran ang SEC parte sa indi husto nga pagsukot sang utang sang mga lending kag financing company, pero indi namon ini mabasa sa website sang SEC, gani wala ginalista sang sini nga pahina ang mga buhat, oras sang pagtawag ukon multa nga yara sa sini.

Suno sa Section 15 sang RA 11765, ang bisan sin-o nga tinuyo nga naglapas sa layi ukon sa mga patakaran sang mga regulator ginasilutan sang pagkapriso nga isa tubtob lima ka tuig, ukon multa nga ₱50,000 tubtob ₱2,000,000, ukon pareho. Ang mga reklamo suno sa layi nagaprescribe (nagaexpire) lima ka tuig pagkatapos sang transaksyon, ukon lima ka tuig pagkatapos nadiskobrehan ang pagdaya ukon ang wala ginpahibalo, kag sa bisan ano nga kaso napulo ka tuig pagkatapos sang paglapas (Section 14).

Huo. Suno sa Lending Company Regulation Act of 2007 (RA 9474):

• ang lending company isa ka corporation nga nagapautang halin sa iya kaugalingon nga kapital ukon halin sa pondo sang indi magsobra sa 19 ka tawo (Section 3);
• "shall be established only as a corporation" (mahimo lang bilang corporation) kag indi puede magnegosyo "unless granted an authority to operate by the SEC" (luwas kon ginhatagan sang authority to operate sang SEC) (Section 4);
• puede suspendihon ukon bawion sang SEC ina nga authority kag magpataw sang multa (Section 9);
• ang pagnegosyo nga wala sang authority kag ang iban pa nga ginlista nga paglapas ginasilutan sang multa nga ₱10,000 tubtob ₱50,000, ukon pagkapriso (ang layi nagabutang sang range halin anom ka bulan tubtob napulo ka tuig), ukon pareho (Section 12).

Antes ka mag-utang, puede mo pangayuon sa kompanya ang iya SEC authority to operate. Wala namon nabasa ang mga listahan sang SEC sang rehistrado nga lender, gani indi namon masiling kon rehistrado bala ang isa ka app.

Suno sa Section 7 sang RA 9474, ang interest kag mga singil amo ang ginkasugtan sang lender kag sang nagautang, pero dapat nagasunod ang kasugtanan sa Truth in Lending Act (RA 3765). Suno sa Section 4 sang sina nga layi, antes himuon ang loan, dapat hatagan ka sang lender sang klaro nga nasulat nga pahayag, lakip ang kabilugan nga kantidad nga pagautangon, ang finance charge sa pesos kag sentimos, kag ang finance charge bilang simple nga tinuig nga rate.

Sa New Sampaguita Builders v. PNB (2004), siling sang Supreme Court nga ang "excessive interests, penalties and other charges not revealed in disclosure statements" (sobra nga interest, multa kag iban nga singil nga wala ginpahibalo sa disclosure statement) indi puede ipatuman suno sa Truth in Lending Act, bisan yara pa ini sa promissory note. Bangko ang labot sa sina nga kaso, pero ang patakaran halin sa disclosure law nga dapat man sundon sang mga lending company.

Balido gihapon ang loan mismo bisan naglapas ang lender sa disclosure rule (Section 6(b) sang RA 3765). Kon puede bala pagbuhinan ang mataas nga interest, tan-awa ang Legal bala ang 5% kada bulan nga interest?

Puede ini mangin paglapas sa data privacy. Suno sa Data Privacy Act (RA 10173), legal lang ang pag-proseso sang personal nga impormasyon kon may isa sa mga kondisyon sa Section 12, pareho sang pagtugot sang data subject (ang tag-iya sang impormasyon). Ang Section 16 nagahatag sa imo sang mga kinamatarong, lakip ang pag-block ukon pagpakuha sang imo data kon ini "unlawfully obtained, used for unauthorized purposes" (ilegal nga nakuha ukon gingamit sa indi gintugutan nga katuyuan), kag ang mabayaran sa danyos. Ginasambit man sang Section 16 ang kinamatarong nga magpasaka sang reklamo sa National Privacy Commission (NPC).

Para mag-file sa NPC, ang 2021 NPC Rules of Procedure, nga ginbag-o, nagakinahanglan sang sini nga mga tikang (Rule II):

1. Magsulat anay sa kompanya. Dapat ginpahibalo mo na ang kompanya, sa sinulat, parte sa paglapas sa privacy, agod makahimo ini sang aksyon (Section 2).
2. Hulaton ang iya aksyon. Puede ka mag-file kon wala naghimo ang kompanya sang dalidali ukon husto nga aksyon, ukon wala nagsabat "within fifteen (15) calendar days from receipt of written information" (sa sulod sang 15 ka calendar days halin nga nabaton ang sinulat) (Section 2). Puede ini nga tikang laktawan sang NPC kon may maayo nga rason, ukon kon ang reklamo may labot sa grabe nga paglapas sa Data Privacy Act, halimbawa grabe kag indi na mabawi nga danyos nga ang NPC lang ang makapugong.
3. Mag-file sang husto nga reklamo. Dapat ini nasulat, pinirmahan kag verified, upod ang mga kopya sang imo sulat sa kompanya kag certification against forum shopping (Section 3).
4. Bayaran ang fee. Wala sang dugang nga aksyon tubtob nabayaran ang filing fees, luwas kon indigent (imol) ka nga nagareklamo suno sa Rules of Court (Section 4). Wala namon nabasa kon pila ang fee.

Indi tungod sa utang lang. Siling sang Konstitusyon: "No person shall be imprisoned for debt or non-payment of a poll tax" (wala sang tawo nga mapriso tungod sa utang ukon sa indi pagbayad sang poll tax) (Article III, Section 20). Ang kolektor nga nagapanghadlok sa imo sang priso tungod lang sa indi pagbayad sala ang ginasiling parte sa layi. Lain nga butang ang iban nga krimen nga may labot sa loan; tan-awa ang Puede ka bala mapriso tungod sa wala nabayaran nga utang? kag, para sa kabilugan, ang Utang kag pagsukot.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Paolo nag-utang sang ₱3,000 paagi sa isa ka app. Antes siya nag-utang, ginpangayo niya ang SEC authority to operate sang kompanya, kay krimen suno sa RA 9474 ang pagpadalagan sang lending business nga wala sini.

Pagkatapos indi nakabayad si Paolo sang isa ka hulog, ang kolektor nag-text sa iya mga kaupod sa opisina nga kawatan siya. Ginadilian sang RA 11765 ang abusive collection, kag ang lender ang may sabat sa iya mga collection agent (Section 13). Tungod kay gingamit sang mga text ang iya contacts, nagsulat anay si Paolo sa kompanya parte sa paglapas sa privacy kag nagtago sang kopya. Kon wala ini sang ginhimo sa sulod sang 15 ka calendar days, puede siya mag-file sang verified nga reklamo sa NPC, nga ginalakip ang iya sulat kag mga screenshot.

Wala ginhatagan sang app si Paolo sang nasulat nga disclosure statement kag ginkaltasan ang iya ₱3,000 sang "service fee". Ang mga singil nga wala ginpahibalo sing husto antes sang loan puede indi masukot (New Sampaguita), pero utang gihapon ni Paolo ang kantidad nga matuod niya nga nabaton.

Kon ang mga mensahe sang kolektor nagaakusar sa publiko kay Paolo sang krimen, puede man ini magdala sang isyu sa libel: tan-awa ang Cyber libel kag Facebook posts.

Puede ka magsulat sa kompanya kag mag-file sang privacy complaint nga ikaw lang, pero makabulig ang abogado kon grabe ukon padayon ang harassment, kon gusto mo mag-file sang criminal complaint ukon mangayo sang danyos, kon ginkaso ka sang lender, ukon kon indi ka sigurado kon pila gid ang imo utang pagkatapos sang mga singil nga wala ginpahibalo. Kon gindaya ka sa peke nga loan ukon nadulaan sang kuwarta sa imo account, tan-awa ang Na-scam online: ano ang siling sang layi.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.