Valid Ba ang Church Annulment sa Batas ng Pilipinas?

Dalawang magkahiwalay na sistema ang mga ito.

• Ang church annulment ay desisyon ng tribunal ng simbahan tungkol sa kasal sa ilalim ng batas ng simbahan. Hindi ipinapaliwanag ng page na ito ang prosesong iyon, ang mga requirements o ang gastos nito.
• Ang civil annulment o declaration of nullity ay kaso sa korte sa Pilipinas sa ilalim ng Family Code. Dito pinagpapasyahan kung void o voidable ang kasal sa civil law, at ito lang ang nagbabago ng civil status mo.

Sa ilalim ng Article 7 ng Family Code, puwedeng magkasal ang pari, rabbi, imam o minister na awtorisado ng simbahan o relihiyon niya at naka-register sa civil registrar general, ayon sa mga kondisyong itinakda ng artikulong iyon. Kaya ang kasal sa simbahan na ginawa sa ilalim ng Family Code ay kasal din sa civil law, at hindi ito natatapos sa civil law dahil lang tinapos ito ng simbahan sa ilalim ng batas ng simbahan.

Sabi ng Family Code, kailangan ng desisyon ng korte para makapagpakasal ulit. Sabi ng Article 40:

Pagkatapos, dapat mai-record ang desisyon. Hinihingi ng Article 52 na mai-record sa civil registry at sa registries of property ang desisyon, ang hatian ng ari-arian at ang pagbibigay ng presumptive legitimes ng mga anak. Sabi ng Article 53, makakapagpakasal lang ulit ang dating asawa pagkatapos nito; kung hindi, void ang bagong kasal.

Hindi ganoong desisyon ang church decision. Kaya ang taong may church annulment lang ay kasal pa rin sa civil law.

Bukod sa void ang bagong kasal, may panganib na makasuhan ng krimen. Pinaparusahan ng Article 349 ng Revised Penal Code ang taong nagpakasal ulit "before the former marriage has been legally dissolved" (bago legal na natapos ang unang kasal). Basahin ang Bigamy sa Pilipinas at Puwede ba akong magpakasal ulit pagkatapos ng annulment?

Puwede, bilang ebidensyang titimbangin ng judge. Sa Tan-Andal v. Andal (2021), sinabi ng buong Supreme Court: "The persuasive effect of the decisions of the National Appellate Matrimonial Tribunal of the Catholic Church of the Philippines on nullity cases pending before secular courts is retained."

May ibinigay na dahilan ang Korte. Sinabi nito na ang Article 36 ng Family Code, tungkol sa psychological incapacity, "was lifted from canon law" (kinuha sa canon law), partikular sa Canon 1095 ng New Code of Canon Law, kaya dapat isaalang-alang ang Canon 1095 sa pagbasa ng Article 36. Idinagdag ng Korte na lalong malakas ang persuasive effect na ito kapag pinawalang-bisa na ng Simbahan ang canonical marriage, dahil gusto ng mga gumawa ng Family Code na lutasin ang problema ng mga kasal na na-annul na ng Simbahan pero buhay pa sa civil law.

Bago nito, sinabi sa Republic v. Molina (1997) na ang mga interpretasyon ng tribunal, "while not controlling or decisive, should be given great respect by our courts" (hindi man ito ang nagpapasya, dapat itong igalang nang husto ng mga korte). Binago ng Tan-Andal ang ibang bahagi ng Molina, pero pinanatili nito ang puntong ito.

Hindi ibig sabihin ng "persuasive" na "binding" (obligadong sundin). Ang civil court pa rin ang nagpapasya, batay sa ebidensya at sa Family Code. Para sa kailangang patunayan sa Article 36 case, basahin ang Psychological incapacity pagkatapos ng Tan-Andal.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang rule. Hindi ito payo para sa totoong kaso.

Nakakuha si Karen ng church annulment sa kasal niya kay Leo. Ngayon, gusto niyang magpakasal kay Mark sa civil wedding. Sa civil law, kasal pa rin siya kay Leo, dahil walang korte sa Pilipinas na nagdeklarang void ang kasal na iyon. Kailangan muna niya ng final na desisyon ng korte, na naka-record sa ilalim ng Articles 52 at 53.

Nag-file si Mylene ng petition sa ilalim ng Article 36 sa korte. May hawak din siyang desisyon ng church tribunal na nagpawalang-bisa sa canonical marriage niya. Pagkatapos ng Tan-Andal, puwedeng ituring ng judge na persuasive ang desisyong iyon. Ang judge pa rin ang magpapasya kung naabot ng ebidensya ang standard na hinihingi ng batas.

May desisyon ng civil court si Noel na nagdedeklarang void ang kasal niya, pero walang church annulment. Sa civil law, kapag final at naka-record na ang desisyon, puwede na siyang magpakasal ulit sa civil ceremony. Kung puwede siyang magpakasal ulit sa simbahan, ang simbahan ang sasagot doon, hindi ang page na ito.

Kung may church annulment ka at gusto mong magpakasal ulit, o gusto mong gamitin ang church decision sa civil case, kumonsulta muna sa abogado. Masasabi ng abogado kung anong civil case ang bagay sa facts mo at kung paano iharap ang church decision bilang ebidensya.

Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.