Article 40 ng Family Code: Court declaration bago mag-asawa ulit
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 40?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
The absolute nullity of a previous marriage may be invoked for purposes of remarriage on the basis solely of a final judgment declaring such previous marriage void.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Sabi ng Article 40, puwede mo lang gamitin ang nullity (pagiging walang bisa) ng naunang kasal para makapag-asawa ulit kung may final judgment ang korte na nagdedeklarang void ang kasal na iyon. Hindi mahalaga kung void na ang unang kasal mula pa sa simula. Kung walang final judgment, hindi mo puwedeng ituring ang sarili mo na malaya nang magpakasal.
Praktikal ang dahilan. Tanong ng facts at ng batas kung void ba ang isang kasal (halimbawa, dahil walang license o dahil wala pang 18 ang isa sa kanila). Iniiwan ng Article 40 ang desisyong iyon sa korte, hindi sa mag-asawa. Malaki ang panganib para sa taong nag-asawa ulit dahil lang sa sarili niyang paniniwala na void ang unang kasal.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Jun: "void naman talaga ang una kong kasal"
Ikinasal si Jun kay Carla noong 2010 nang walang marriage license. Alam niyang void ang kasal sa ilalim ng Article 35(3). Noong 2025, gusto niyang pakasalan si Liza sa susunod na buwan. Sabi ng Article 40, kailangan muna niyang kumuha ng final court judgment na nagdedeklarang void ang kasal nila ni Carla, at ipa-record ito (Article 52). Hindi ito binabago ng Pulido. Mahalaga lang ito kung makasuhan si Jun ng bigamy balang araw.
Luz: nagpakasal ulit bago pumunta sa korte
Ikinasal si Luz kay Ramon noong 17 pa lang siya. Makalipas ang ilang taon, nang hindi dumadaan sa korte, nagpakasal siya kay Arnel. Nag-file ng bigamy complaint ang pamilya ni Ramon. Sa ilalim ng Pulido, puwedeng patunayan ni Luz sa criminal case na void mula sa simula ang kasal nila ni Ramon, dahil wala pa siyang 18 noon (Article 35(1)). Nakadepende sa ebidensya kung maa-acquit siya. Hiwalay na tanong para sa civil court ang kasal nila ni Arnel.
Dan: huli na ang annulment
Voidable ang unang kasal ni Dan dahil nakuha ang consent niya sa pamamagitan ng fraud (panloloko). Nagpakasal siya ulit noong 2020 at nakuha lang niya ang annulment ng unang kasal noong 2023. Sabi ng Pulido, hindi depensa sa bigamy case ang annulment decree kapag voidable lang ang unang kasal, dahil valid pa ang kasal na iyon nang magpakasal siya ulit.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Walang deadline ang kaso sa korte para ideklarang void ang isang kasal (Article 39).
- Kapag final na ang judgment, dapat i-record ang judgment, ang partition ng ari-arian at ang delivery ng presumptive legitimes ng mga anak sa civil registry at sa registries of property (Article 52). Saka lang puwedeng mag-asawa ulit ang dating asawa (Article 53).
- Ibang kaso ang nawawalang asawa. Kailangan ng Article 41 ang court declaration of presumptive death bago mag-asawa ulit.
- Makikita sa CENOMAR mula sa PSA ang mga kasal na naka-record sa pangalan mo.
- Para sa buong listahan ng mga hakbang, tingnan ang puwede ba akong mag-asawa ulit matapos ang annulment? Para sa criminal liability, tingnan ang bigamy sa Pilipinas.
Applicable pa ba ang Article 40 matapos ang Pulido v. People?
Oo, para sa pag-aasawa ulit. Sa Pulido v. People (2021), binago ng buong Supreme Court (En Banc) ang isang lumang patakaran sa bigamy. Sinabi ng mga naunang kaso, gaya ng Mercado v. Tan (2000), na guilty sa bigamy ang taong nag-asawa ulit nang hindi muna kumukuha ng judicial declaration of nullity. Tinalikuran na ng Pulido ang doktrinang iyon. Ngayon, ang taong akusado ng bigamy ay puwedeng magpatunay, sa mismong criminal case, na void mula sa simula ang una o ikalawang kasal, kahit walang naunang court declaration.
Pero hindi pinayagan ng Pulido na laktawan ninuman ang Article 40 kapag magpapakasal ulit. Sinabi ng Court na ang requirement ng Article 40 ay "is merely for purposes of remarriage" at hindi nito naaapektuhan ang karapatan ng akusado na kuwestiyunin ang void na kasal sa bigamy case. Naglagay rin ang Pulido ng mga limitasyon sa depensang ito:
- Kung voidable lang ang unang kasal, hindi depensa ang annulment decree, dahil valid ang voidable na kasal hanggang i-annul ito.
- Hindi nakakatulong sa akusado ang ikalawang kasal na void lang dahil bigamous ito.
Kaya dalawang magkahiwalay na tanong ito. Puwede ka bang mag-asawa ulit? Pagkatapos lang ng final judgment of nullity (Article 40) at ng pag-record (Article 52). Puwede mo bang ipagtanggol ang sarili mo sa bigamy case sa pagpapatunay na void ang unang kasal? Matapos ang Pulido, oo. Tungkol sa criminal liability ang ikalawang patakaran. Hindi nito ginagawang ligtas ang pag-aasawa ulit nang walang court judgment.
Ano ang mangyayari kung mag-asawa ka ulit nang walang court judgment?
- Puwedeng kuwestiyunin ang bagong kasal. Kung walang final judgment, hindi magagamit ang unang kasal bilang void para sa pag-aasawa ulit, kaya puwedeng atakihin ang bagong kasal bilang bigamous (Article 35(4)). Kahit may judgment na, void ang pag-aasawa ulit bago ang pag-record sa ilalim ng Article 52, ayon sa Article 53.
- Posible ang bigamy complaint. Pinaparusahan ng Article 349 ng Revised Penal Code ang pagpapakasal sa ikalawang pagkakataon bago legal na nabuwag ang naunang kasal. Binibigyan ng Pulido ng depensa ang akusado kung talagang void ang unang kasal, pero kailangan pa ring labanan at patunayan ang kaso.
- Ang license mismo. Sa ilalim ng Article 13 ng Family Code, ang nag-a-apply na dati nang ikinasal ay dapat magbigay sa registrar ng judicial decree of annulment o declaration of nullity ng naunang kasal (o ng death certificate ng namatay na asawa, o ng decree of absolute divorce).
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
- Pulido v. People (G.R. No. 220149)Pulido v. People: puwedeng patunayan ng kinasuhan ng bigamy na void ang unang kasal kahit walang naunang court declaration of nullity. Alamin dito.
- Niñal v. Bayadog (G.R. No. 133778)Niñal v. Bayadog: ang limang taong pagsasama na nag-e-exempt sa mag-partner sa marriage license ay dapat walang anumang legal impediment sa buong panahon.
Mga madalas itanong
Void naman talaga ang una kong kasal. Kailangan ko pa ba ng kaso sa korte para makapag-asawa ulit?
Oo. Sabi ng Article 40, puwede lang gamitin ang nullity ng naunang kasal para makapag-asawa ulit kung may final judgment na nagdedeklarang void ito. Kung wala ang judgment na iyon, puwedeng maging void ang bagong kasal at puwede itong humantong sa bigamy complaint.
Inalis ba ng Pulido v. People ang pangangailangan ng court declaration?
Hindi para sa pag-aasawa ulit. Sa Pulido v. People (2021), sinabi ng Supreme Court na puwedeng patunayan ng akusado sa bigamy case na void ang kasal kahit walang naunang court declaration. Pero sinabi rin nito na ang requirement ng Article 40 ay para sa pag-aasawa ulit, at nananatili ang patakarang iyon.
Anong mga dokumento ang magpapakita sa registrar na naideklarang void ang una kong kasal?
Sabi ng Article 13, ang nag-a-apply ng marriage license na dati nang ikinasal ay dapat magbigay ng judicial decree of annulment o declaration of nullity ng naunang kasal, sa halip na birth o baptismal certificate. Dapat ding i-record ang decree sa ilalim ng Article 52.
Sapat na ba ang final judgment, o may iba pang hakbang?
May isa pang hakbang. Sa ilalim ng Article 52, dapat i-record ang judgment, ang partition ng ari-arian at ang delivery ng presumptive legitimes ng mga anak. Sabi ng Article 53, saka lang puwedeng mag-asawa ulit ang dating asawa; kung hindi, void ang bagong kasal.
Sakop ba ng Article 40 ang annulment ng voidable na kasal?
Tungkol sa void na kasal ang Article 40. Valid ang voidable na kasal hanggang i-annul ito, kaya kailangan pa rin ng court judgment. Sa Pulido, sinabi ng Court na kung voidable lang ang unang kasal, hindi magagamit ang annulment decree bilang depensa sa bigamy case.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?