Article 26 ng Family Code: Kasal at divorce sa abroad
Status: Inamyendahan
Inamyendahan
Inamyendahan na ang probisyong ito. Ang teksto sa ibaba ang kasalukuyang bersyon.
- Inamyendahan ng: Executive Order No. 227
Ano ang sinasabi ng Article 26?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
All marriages solemnized outside the Philippines in accordance with the laws in force in the country where they were solemnized, and valid there as such, shall also be valid in this country, except those prohibited under Articles 35(1), (4), (5) and (6), 36, 37 and 38.
Where a marriage between a Filipino citizen and a foreigner is validly celebrated and a divorce is thereafter validly obtained abroad by the alien spouse capacitating him or her to remarry, the Filipino spouse shall have capacity to remarry under Philippine law.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Dalawa ang patakaran ng Article 26. Una, valid sa Pilipinas ang kasal na ginawa sa abroad kung valid ito sa bansang pinagkasalan, maliban sa mga uri ng kasal na nakalista sa article. Pangalawa, kapag kasal ang isang Pilipino sa isang foreigner at may valid na divorce na nakuha sa abroad na nagpapahintulot sa foreigner na asawa na magpakasal ulit, puwede ring magpakasal ulit ang Pilipinong asawa ayon sa batas ng Pilipinas.
Walang absolute divorce sa batas ng Pilipinas, kaya hindi ito puwedeng ibigay ng mga korte dito (Manalo). Nandiyan ang ikalawang talata para hindi maiwang kasal ang Pilipino sa foreigner na asawa na, ayon sa batas ng sarili niyang bansa, hindi na kasal. Ang Executive Order No. 227 ang nagdagdag ng talatang ito sa Family Code.
Hindi kusang nagkakaroon ng epekto sa Pilipinas ang foreign divorce. Kailangan muna itong i-recognize ng korte sa Pilipinas. Para makuha ang recognition na iyon, kailangang patunayan ng tao ang divorce bilang fact (katotohanan) at patunayan ang foreign law na nagpapahintulot nito.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Sina Gina at Hiroshi: ang Pilipina ang nag-file ng divorce
Ikinasal si Gina, isang Pilipina, kay Hiroshi, isang Japanese citizen, sa Manila. Makalipas ang ilang taon, si Gina mismo ang nag-file ng divorce sa Japan at nakakuha ng decree. Ayon sa Manalo, hindi mahalaga na si Gina ang nag-file. Para makapagpakasal ulit sa Pilipinas, hihilingin niya sa korte dito na i-recognize ang divorce. Kailangan niyang ipakita ang divorce decree bilang patunay ng divorce, at patunayan din ang Japanese law tungkol sa divorce.
Sina Ramon at Liza: naging Amerikano ang isa
Ikinasal sa Cebu sina Ramon at Liza, parehong Pilipino. Lumipat si Liza sa United States, naging American citizen at kalaunan ay nag-divorce doon. Ayon sa Orbecido, puwedeng i-apply ang Article 26 kay Ramon, dahil foreigner na si Liza nang makuha niya ang divorce. Kailangang patunayan ni Ramon ang naturalization ni Liza, ang divorce, ang foreign law, at na pinapayagan ng divorce na magpakasal ulit si Liza.
Sina Marco at Nina: dalawang Pilipinong nag-divorce sa Dubai
Nag-divorce sina Marco at Nina, parehong Filipino citizen, habang nagtatrabaho sa Dubai. Walang nagpalit ng citizenship sa kanila. Hindi sila matutulungan ng Article 26, dahil walang foreigner sa kanilang dalawa. Ayon sa batas ng Pilipinas, kasal pa rin sila. Magiging bigamous ang bagong kasal ng sinuman sa kanila, at void ang bigamous na kasal (Article 35(4)).
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Ang kaso sa korte ay tungkol sa pag-recognize ng foreign divorce, hindi sa paglilitis ulit ng divorce. Sabi ng Manalo, ang mga korte sa Pilipinas ay "extend the effect of a foreign divorce decree to a Filipino spouse without undergoing trial to determine the validity of the dissolution of the marriage".
- Ayon sa Manalo, ang mga korte sa Pilipinas pa rin ang nagdedesisyon sa legal na epekto dito, gaya ng custody, pag-aalaga at suporta ng mga anak, o ari-arian.
- Ang foreign law ay fact na kailangang i-allege at patunayan. Hindi basta ipagpapalagay ng judge sa Pilipinas kung ano ang sinasabi ng foreign law.
- Ang Pilipinong asawa lang ang puwedeng mag-claim ng karapatan sa ikalawang talata. Sa Corpuz v. Sto. Tomas (2010), sinabi ng Supreme Court na "the substantive right it establishes is in favor of the Filipino spouse". Puwede pa ring hilingin ng foreigner na asawa sa korte sa Pilipinas na i-recognize ang foreign divorce decree bilang foreign judgment.
- Sa Fujiki v. Marinay (2013), sinabi ng Court na ang recognition ng foreign judgment ay nangangailangan lang ng patunay ng fact ng judgment, kaya puwede itong gawin sa special proceeding para i-cancel o itama ang entries sa civil registry sa ilalim ng Rule 108 ng Rules of Court.
- Para sa buong proseso ng recognition, basahin ang valid ba sa Pilipinas ang foreign divorce?
- Ipinapaliwanag ng mga gabay sa PSA marriage certificate at CENOMAR sa site na ito kung paano humingi ng kopya ng iyong mga record sa civil registry.
Aling mga kasal sa abroad ang hindi valid dito?
Ayon sa unang talata, ang kasal na valid sa lugar kung saan ito ginawa ay hindi pa rin valid sa Pilipinas kung pasok ito sa Articles 35(1), (4), (5) at (6), 36, 37 o 38. Sa simpleng salita, ito ang mga kasal kung saan:
- wala pang 18 taong gulang ang isa sa ikinasal (Article 35(1));
- bigamous o polygamous ang kasal, maliban sa kaso ng Article 41 (Article 35(4));
- nagkamali ang isa tungkol sa kung sino talaga ang pinakasalan niya (Article 35(5));
- ito ay sumunod na kasal na void sa ilalim ng Article 53 (Article 35(6));
- psychologically incapacitated ang isa sa ikinasal (Article 36);
- incestuous ang kasal (Article 37) o void dahil sa public policy (Article 38).
Paano pinalawak ng Supreme Court ang ikalawang talata?
Kung babasahin nang literal, parang sakop lang ng ikalawang talata ang mag-asawang foreigner na ang isa sa araw ng kasal, at ang divorce lang na nakuha ng foreigner na asawa. Binago ng dalawang desisyon ng Supreme Court kung paano ito ina-apply:
- Republic v. Orbecido III (2005): sakop din ng talata ang dalawang Pilipinong nagpakasal, kapag naging foreign citizen ang isa sa kanila at saka kumuha ng divorce. Sinabi ng Court na ang batayan ay ang citizenship "at the time a valid divorce is obtained abroad".
- Republic v. Manalo (2018): sakop din ng talata ang Pilipinong mismong nag-file ng divorce laban sa foreigner na asawa. Sabi ng Court: "The letter of the law does not demand that the alien spouse should be the one who initiated the proceeding wherein the divorce decree was granted."
May isang kondisyong hindi binago ng dalawang desisyon: kailangang patunayan ng tao ang divorce at ang foreign law sa korte sa Pilipinas. Sa dalawang kaso, hindi doon tinapos ng Supreme Court ang usapin. Sa Orbecido, binaligtad nito ang desisyon ng mababang korte dahil kulang sa ebidensya. Sa Manalo, ibinalik nito ang kaso sa trial court para tumanggap ng patunay ng Japanese divorce law.
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
- Republic v. Manalo (G.R. No. 221029)Republic v. Manalo, ipinaliwanag: puwedeng i-recognize ang divorce na kinuha ng Pinoy abroad laban sa foreign spouse, kung mapatunayan ang foreign law.
- Republic v. Orbecido III (G.R. No. 154380)Republic v. Orbecido III: puwedeng magpakasal muli ang Pilipino kapag naging foreigner ang asawa at nag-divorce sa abroad, basta mapatunayan ito.
- Corpuz v. Sto. Tomas (G.R. No. 186571)Corpuz v. Sto. Tomas: puwedeng hilingin ng foreign spouse sa korte na i-recognize ang divorce; void ang pag-register nito nang walang court recognition.
- Fujiki v. Marinay (G.R. No. 196049)Fujiki v. Marinay: paano kinikilala sa Pilipinas ang foreign judgment na nag-void sa bigamous na kasal, sa pamamagitan ng Rule 108 petition sa korte.
Mga madalas itanong
Valid ba sa Pilipinas ang kasal na ginawa sa abroad?
Kadalasan, oo. Ayon sa unang talata ng Article 26, ang kasal na valid sa bansa kung saan ito ginawa ay valid din dito, maliban kung pasok ito sa mga exception na nakalista sa article, gaya ng ikinasal na wala pang 18, bigamy, pagkakamali sa pagkakakilanlan ng tao, psychological incapacity, incest o kasal na void dahil sa public policy.
Dinivorce ako ng foreigner kong asawa sa abroad. Puwede ba akong magpakasal ulit sa Pilipinas?
Ayon sa ikalawang talata ng Article 26, nagkakaroon ng capacity (kakayahan) na magpakasal ulit ang Pilipinong asawa. Sa praktika, kailangan munang i-recognize ng korte sa Pilipinas ang foreign divorce. Kailangan mong patunayan ang divorce at ang foreign law na nagpapahintulot nito, dahil hindi basta tinatanggap ng mga korte dito ang foreign law nang walang patunay (judicial notice).
Paano kung ako, ang Pilipino, ang nag-file ng divorce sa abroad?
Sa Republic v. Manalo (2018), sinabi ng Supreme Court na hindi hinihingi ng batas na ang foreigner na asawa ang nag-file. Sakop din ang Pilipinong kumuha ng divorce laban sa foreigner na asawa, basta mapatunayan ang divorce at ang foreign law.
Pareho kaming Pilipino nang ikasal, pero naging foreign citizen ang asawa ko at dinivorce ako. Sakop ba ito ng Article 26?
Oo. Sa Republic v. Orbecido III (2005), sinabi ng Supreme Court na ang mahalaga ay ang citizenship sa oras na nakuha ang divorce, hindi sa araw ng kasal. Kailangan mo pa ring patunayan ang naturalization, ang divorce at ang foreign law.
Pareho kaming Pilipino at nag-divorce kami sa abroad. Kasal pa ba kami dito?
Oo. Sa Manalo, inulit ng Supreme Court na hindi mapuputol ang kasal ng dalawang Pilipino kahit ng absolute divorce na nakuha sa abroad. Kailangan ng Article 26 na foreigner ang isa sa mag-asawa sa oras na nakuha ang divorce.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?