Bigamy sa Pilipinas: Ilang Taon ang Kulong at Ano ang Depensa?

Sa Pulido v. People, inilista ng Supreme Court ang dapat patunayan ng prosecution:

1. Legal na kasal ang akusado.
2. Hindi legal na natapos ang unang kasal o, kung nawawala ang asawa, hindi pa puwedeng ipalagay na patay na ang nawawalang asawa.
3. Pumasok ang akusado sa ikalawa o sumunod pang kasal.
4. Kumpleto ang ikalawang kasal sa lahat ng essential requisites para maging valid.

Kapag kulang ang kahit isa sa mga ito, walang bigamy.

Prision mayor. Itinatakda ng Article 27 ng Revised Penal Code ang tagal nito mula anim na taon at isang araw hanggang labindalawang taon, at isinasama ito ng Article 25 sa mga afflictive penalty (mabibigat na parusa). Walang multang itinatakda ang Article 349. Ang eksaktong sentensya ay nakadepende sa korte at sa mga pangyayari sa kaso.

Void din ang ikalawang kasal ayon sa Family Code. Inililista ng Article 35(4) bilang void mula pa sa umpisa ang mga bigamous o polygamous na kasal na hindi sakop ng Article 41.

Hindi palagi. Bago ang 2021, sinunod ng mga korte ang Mercado v. Tan (2000) at mga katulad na kaso: guilty sa bigamy ang taong nagpakasal ulit nang hindi muna kumukuha ng deklarasyon ng korte na void ang unang kasal.

Binago ito ng Pulido. Sabi ng buong Supreme Court, "a void ab initio marriage is a valid defense in the prosecution for bigamy even without a judicial declaration of absolute nullity." Ibig sabihin, valid na depensa sa bigamy ang kasal na void mula umpisa, kahit walang judicial declaration of absolute nullity. Ang dahilan: kung void ang unang kasal mula pa sa umpisa, kulang ang isang elemento ng bigamy, ang valid na unang kasal. Puwede itong patunayan ng akusado sa mismong bigamy case, gamit ang testimonya o mga dokumento.

Sa Pulido, walang record ang civil registrar ng petsa at numero ng marriage license ng unang kasal. Dahil walang valid na license, nagkaroon ng reasonable doubt kung may valid na unang kasal. Idineklara na rin ng korte na void ang unang kasal na iyon. Napawalang-sala (acquitted) ang akusado. Para sa higit pa tungkol sa ground na ito, basahin ang Valid ba ang kasal na walang license?

Oo. Tungkol sa criminal case ang Pulido. Para sa muling pagpapakasal, umiiral pa rin ang Article 40 ng Family Code:

Sabi ng Court sa Pulido, ang Article 40 ay "merely for purposes of remarriage" (para lang sa muling pagpapakasal). Hindi nito inaalis ang karapatan ng akusado na kuwestiyunin ang void na kasal sa bigamy case, pero ito pa rin ang patakaran para sa sinumang gustong magpakasal ulit. Kung walang final judgment, makikita pa rin sa civil registry ang unang kasal, at ang taong dati nang ikinasal ay dapat magbigay ng court decree kasama ng application para sa bagong marriage license (Article 13). Basahin ang Puwede ba akong magpakasal ulit pagkatapos ng annulment?

Nagtakda rin ng limitasyon ang Pulido:

• Voidable na unang kasal. Kung voidable lang ang unang kasal (halimbawa, puwedeng i-annul ayon sa Article 45), itinuturing itong valid hangga't hindi na-a-annul. Sabi ng Court, sa ganitong kaso ang akusado ay "cannot interpose an annulment decree as a defense" (hindi puwedeng gamiting depensa ang annulment decree).
• Ikalawang kasal na void lang dahil bigamous ito. Sa Pulido, idineklarang void ang ikalawang kasal dahil bigamous ito. Sabi ng Court, hindi ito puwedeng gamiting depensa, dahil walang kulang na essential requisite ang kasal na iyon.
• Paniniwalang patay na ang nawawalang asawa, nang walang judgment ng korte. Sakop ng Article 349 ang ikalawang kasal na ginawa "before the absent spouse has been declared presumptively dead by means of a judgment". Basahin ang Puwede ba akong magpakasal ulit kung nawawala ang asawa ko?

Afflictive penalty ang prision mayor, kaya nagpe-prescribe ang bigamy case sa 15 taon. Nagsisimula ang 15 taon sa araw na natuklasan ang krimen ng biktima, ng mga awtoridad o ng kanilang mga ahente, at humihinto ang bilang habang nasa labas ng Pilipinas ang nagkasala (Article 91).

Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Si Ramon ay ikinasal kay Liza noong 2010. Noong 2018, kasal pa rin kay Liza at walang kaso sa korte, pinakasalan niya si Grace. Bigamy iyon ayon sa Article 349, at void ang kasal kay Grace (Article 35(4)).

Si Carlo ay ikinasal noong 2005, pero may certification ang civil registrar na walang marriage license na inilabas para sa kasal na iyon. Noong 2015, nagpakasal siya ulit nang hindi muna dumadaan sa korte. Kung makasuhan siya ng bigamy, puwede niyang subukang patunayan na void ang una niyang kasal at gamitin iyon bilang depensa (Pulido). Pero para sa civil na layunin, nagpakasal siya ulit nang walang judgment ng korte na hinihingi ng Article 40.

Si Nestor ay ikinasal kay Ana noong 19 taong gulang siya, nang walang pahintulot ng mga magulang niya, kaya puwedeng i-annul ang kasal (Article 45(1)). Bago pa magkaroon ng annulment, pinakasalan niya si Bea. Voidable, hindi void, ang unang kasal, kaya itinuring itong valid at umiiral pa nang pakasalan niya si Bea. Hindi depensa sa bigamy charge ang annulment decree na nakuha pagkatapos (Pulido).

Krimen ang bigamy na may mahabang kulong. Kung inaakusahan ka, o kung gusto mong magsampa ng reklamo, kumausap agad ng abogado. Masusuri ng abogado ang civil registry records ng dalawang kasal, ang mga marriage license at anumang desisyon ng korte, at maipapaliwanag niya kung aling mga depensa ang puwedeng gamitin. Kung balak mong magpakasal ulit at may naunang kasal na hindi kailanman naayos sa korte, kausapin ang abogado bago ka mag-apply ng marriage license.

Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.