Sanikua ti Agassawa: Siasino ti Akinkukua iti Kasar

Agpannuray iti marriage settlement (prenuptial agreement) ken iti kaano ti kasaryo. Kuna ti Article 75:

• Nagkasar idi wenno kalpasan ti August 3, 1988, awan prenup: absolute community of property.
• Nagkasar sakbay ti August 3, 1988, awan prenup: conjugal partnership of gains, a isu ti default iti Civil Code. Maiyaplay met dagiti pagannurotan ti Family Code maipapan iti conjugal partnership kadagitoy a nabaybayag a kasar, nga awan ti madangran a karbengan a nagun-oden.
• Adda prenup: ti regime a pinili ti agassawa, kas iti complete separation of property. Masapul a nakasurat, napirmaan ken naaramid sakbay ti kasar ti prenup, ket nabileg laeng kadagiti sabali a tao (third persons) no narehistro (Articles 76 ken 77). Kitaem ti Prenuptial agreement.

Ti Article 91 ti mangikeddeng iti nangrugian a pagannurotan ti absolute community:

Ti titulo iti nagan ti maysa nga asawa ket saan a mangikeddeng no siasino ti akinkukua. Ti sanikua a nagun-od bayat ti kasar ket maibilang a common wenno conjugal, narehistro man iti nagan ti maysa wenno dua nga asawa, malaksid no mapaneknekan ti saan (Articles 93 ken 116). Naan-anay a naidilig ti dua a regime iti Absolute community vs conjugal partnership.

Saan. Iti Article 96 para iti absolute community ken Article 124 para iti conjugal partnership, agkadua nga i-manage ti agassawa ti sanikua, ket ti panaglako wenno mortgage nga awan autoridad ti korte wenno nakasurat a pammalubos ti sabali nga asawa ket void. Imbilang ti linteg ti katulagan a kas agtultuloy a tukon (continuing offer): agbalin laeng a nabileg no awaten ti sabali nga asawa, wenno ipalubos ti korte, sakbay a maibabawi ti tukon.

Iti Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005), in-mortgage ti asawa a lalaki ti conjugal a balay ken lote nga awan pammalubos ti asawana a babai. Inkeddeng ti Supreme Court a void ti mortgage iti amin-amin, saan laeng a maipapan iti paset ti asawa a babai, ta awan ti nagdudumaan nga aramiden ti Article 124. Kitaem ti Mabalin kadi nga ilako wenno i-mortgage ti asawa ti conjugal property nga awan pammalubos?

Ti common property ket sumungbat iti utang nga inaramid ti maysa nga asawa nga awan pammalubos ti sabali laeng agingga iti nagunggonaan ti pamilia (Articles 94(3) ken 121(3)). Iti Dailo, kinuna ti Korte a ti creditor nga agkuna a nagunggonaan ti pamilia iti loan ket masapul a paneknekanna dayta.

Saan iti nagbaetanda bayat ti kasar. Ti Article 87 ket pagbalinenna a void ti tunggal donasion wenno libre a pagimbagan iti nagbaetan ti agassawa bayat ti kasar, malaksid kadagiti kalkalainganna a regalo iti tiempo ti rambak ti pamilia. Isu met laeng a parit ti maiyaplay kadagiti agkadua nga agnanaed a kas agassawa nga awan umiso a kasar, kas inyaplay ti Supreme Court iti Arcaba v. Tabancura Vda. de Batocael (2001).

Saan a mabalin nga idonar ti asino man nga asawa ti community property iti sabali nga awan pammalubos ti kaduana, malaksid kadagiti kalkalainganna a donasion para iti charity wenno iti tiempo ti rambak wenno rigat ti pamilia (Article 98). Kitaem ti Mabalin kadi nga agiinnited iti sanikua ti agassawa?

Babaen laeng ti bilin ti korte, malaksid no adda nakailanad iti prenup. Kuna ti Article 134 a ti panagsina bayat ti kasar ket mabalin a boluntario wenno gapu iti umdas a gapu. Mangilista ti Article 135 iti innem a gapu, kas iti panangbaybay-a wenno saan a panangtungpal kadagiti pagrebbengan iti pamilia, ken panagsina a pudno iti saan a kumurang ngem maysa a tawen a narigat unay ti panagkappia. Iti Article 136, mabalin met nga agkadua nga agipila ti agassawa iti verified petition, a nailista ken napakaammuan amin dagiti creditor. Ti panagsina ti pagnanaedan laeng ket saan a manggibus iti regime. Kitaem ti Mabalin kadi nga isina ti agassawa ti sanikuada bayat a nagkasarda pay?

Iti Article 101, no ti maysa nga asawa ket awan just cause a mangbaybay-a iti kaduana wenno saan a mangtungpal kadagiti pagrebbengan iti pamilia, mabalin a mapan iti korte ti sabali nga asawa. Ti asawa a pimmanaw iti conjugal dwelling nga awan panggepna nga agsubli ket nangbaybay-a iti kaduana; ti tallo a bulan nga awan isuna, wenno tallo a bulan nga awan damag maipapan kenkuana, ket mangted iti prima facie presumption iti dayta a panggep. Mabalin a dawaten ti asawa a nabati ti receivership, judicial separation of property, wenno autoridad nga agbalin nga is-isu nga administrator ti common property. Kitaem ti Ania ti maaramidmo no baybay-an ti asawam ti pamilia?

Malpas ti kasar ket masapul a ma-liquidate ti common property sakbay a mabingay. Iti absolute community, kalpasan ti inventory ken panagbayad kadagiti utang, agpada a mabingay iti agassawa ti net assets, malaksid no sabali a bingay ti ikeddeng ti marriage settlement wenno adda paset a naisuko wenno napukaw (Article 102); kasta met dagiti addang iti conjugal partnership (Article 129). Kalpasanna, ti laeng paset ti natay nga asawa ti mapan kadagiti heir.

No awan ti estate case a naipila iti korte, masapul nga i-liquidate ti nabati nga asawa ti sanikua, iti uneg wenno ruar ti korte, iti uneg ti maysa a tawen iti absolute community (Article 103) wenno innem a bulan iti conjugal partnership (Article 130). Kalpasan dayta a periodo nga awan liquidation, void ti aniaman a panaglako wenno mortgage dayta a sanikua. Sabali a kaso ti asawa a natay sakbay a nagbalin nga epektibo ti Family Code: iti Heirs of Protacio Go, Sr. v. Servacio (2011), natay ti asawa a babai idi 1987, ket inkeddeng ti Korte a ti naud-udi a panaglako ti asawa a lalaki ken ti maysa nga anak iti paset ti sanikua, nga awan immuna a liquidation, ket saan a kanayon a void. Ti nabati nga asawa a mangasawa manen nga awan liquidation ket maipasakup iti complete separation of property iti baro a kasar. Kitaem ti Panaglako iti conjugal property kalpasan ti ipapatay ti asawa ken ti topic maipapan iti inheritance.

Saan a maiyaplay kadakuada dagiti regime ti kasar. Sakupen ti Article 147 dagiti agkadua a mabalin nga agkasar ket agnanaed laeng a dua a kas agassawa, ken dagiti agassawa iti void a kasar a mabalin idi ti agkasar: dagiti sueldo ken sanikua a nagun-od babaen ti panagkadua a trabaho ket agpada ti pasetda, ket ti panangaywan iti pamilia ken iti balay ket maibilang a kontribusion. Sakupen ti Article 148 dagiti sabali a panagkadua, kas pagarigan no ti maysa ket nakaasawa iti sabali: ti laeng sanikua a nagun-od babaen ti pudno a panagkadua a kontribusion ti kukuada a dua, segun iti kadakkel ti tunggal kontribusion. Kitaem ti Agbingay kadi iti sanikua dagiti live-in partner?

Ti family home ket ti balay a pagnanaedan ti pamilia ken ti daga a nakaipatakderanna (Article 152). Iti Article 155, saan a mabalin a maala babaen ti execution, forced sale wenno attachment, malaksid gapu iti saan a panagbayad iti buis, utang a naaramid sakbay a nagbalin a family home, utang a nasiguraduan babaen ti mortgage iti dayta, ken utang kadagiti nangbangon wenno nangted iti materiales. Iti Ramos v. Pangilinan (2010), kinuna ti Supreme Court a dagiti family home a nabangon kalpasan a nagbalin nga epektibo ti Family Code ket maipasdek babaen ti panagandar ti linteg (by operation of law). Kitaem ti Mabalin kadi nga alaen dagiti creditor ti family home?

Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Nagkasar da Bong ken Cecil idi 2010 nga awan prenup. Adda condo unit ni Cecil sakbay ti kasar, ket awan ti anakna iti immuna a kasar. Iti absolute community, nagbalin a common property ti condo. Ti lote a tawiden ni Bong manipud iti amana bayat ti kasar ket agtalinaed a bukodna.

Kayat ni Mario nga i-mortgage ti balay a ginatangda ken ni Linda bayat ti kasarda, a ti titulona ket iti nagan laeng ni Mario. Maibilang a common property ti balay. No awan ti nakasurat a pammalubos ni Linda wenno bilin ti korte, void ti mortgage.

Natay ti asawa ni Fe, ket awan ti estate case a naipila. Iti absolute community, adda maysa a tawenna nga ag-liquidate iti common property. No ilakona ti lote kalpasan dayta a tawen nga awan liquidation, void ti panaglako.

Makisaritaka iti abogado sakbay nga agpirmaka iti panaglako wenno mortgage ti sanikua a nagun-od bayat ti kasar, no pimmanaw ti asawam wenno ilaklakona ti sanikua nga awan pammalubosmo, sakbay a mangasawaka manen kalpasan ti ipapatay ti asawam, wenno no kasapulam nga ileppas ti sanikua ti kasar a nalpas. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal help iti Filipinas.