Absolute Community vs Conjugal Partnership: Ania ti Nagdumaan?
Napardas a sungbat
Ti absolute community ken ti conjugal partnership of gains ket dagiti dua a default a property regime (sistema ti sanikua) dagiti agassawa iti Pilipinas: ti maysa ket para kadagiti nagkasar iti sidong ti Family Code, ti sabali ket para kadagiti daan a panagasawa. Iti absolute community, dandani amin a kukua dagiti agassawa, sakbay ken bayat ti panagasawa, ket agbalin a common property. Iti conjugal partnership of gains, agtalinaed iti tunggal asawa ti kukuana sakbay ti kasar, ket ti laeng income ken ganansia bayat ti panagasawa ti agkadua a kukua. No ania ti agaplay, agpannuray unay no kaano ti kasaryo ken no nagpirmakayo iti prenuptial agreement.
| Aspeto | Absolute community of property | Conjugal partnership of gains | Basehan iti linteg |
|---|---|---|---|
| Ania a panagasawa | Ti default iti sidong ti Family Code: agaplay no awan ti prenuptial agreement (marriage settlement) dagiti agassawa wenno void ti regime a pinilida (Article 75). Mabalin met a pilien dayta dagiti agassawa iti prenup. | Dagiti nagkasar sakbay a nagepektibo ti Family Code nga awan ti prenup (Civil Code Article 119; Family Code Article 105). Dagiti nagkasar kalpasanna, addaanda laeng iti daytoy no isu ti pinili ti prenup. | Article 75, Family Code |
| Kaano a mangrugi | Iti mismo a kanito a maaramid ti kasar. Void ti sabali a petsa a pagrugian nga inkeddeng dagiti agassawa (Article 88). | Isu met laeng nga annuroten: iyaplay ti Article 107 ti Article 88 iti conjugal partnership. | |
| Ania ti common property (sanikua nga agkadua a kukua) | Amin a sanikua dagiti agassawa iti aldaw ti kasar ken amin a magun-odda kalpasanna, malaksid iti ilaksid ti linteg wenno ti prenup (Article 91). | Ti sueldo ken ganansia a magun-od bayat ti panagasawa: ti magun-od ti asinoman kadakuada iti trabaho, sanikua a ginatang babaen ti common funds (kuarta nga agkadua a kukua), ti bunga ti common property ken ti net fruits ti bukod a sanikua ti tunggal asawa (Articles 106 ken 117). | Article 91, Family Code |
| Ania ti agtalinaed a bukod ti tunggal asawa | Sanikua a naawat bayat ti panagasawa babaen ti donation wenno inheritance, agraman ti bunga ken income-na, malaksid no kuna ti nangted a para iti community; dagiti banag a para iti personal a panagusar, malaksid ti alahas; ken ti sanikua sakbay ti kasar ti asawa nga addaan iti legitimate a kaputotan iti napalabas a panagasawa (Article 92). | Sanikua nga inyeg iti panagasawa; sanikua a naawat bayat ti panagasawa babaen ti donation wenno inheritance; sanikua a nagun-od babaen ti redemption, barter wenno exchange iti bukod a sanikua ti maysa nga asawa; ken sanikua a ginatang babaen ti bukod a kuarta ti maysa nga asawa (Article 109). | |
| Sanikua a kukua sakbay ti kasar | Agbalin a common property, malaksid no addaanen ti akinkukua iti legitimate a kaputotan iti napalabas a panagasawa (Articles 91 ken 92(3)). | Agtalinaed a bukod a sanikua ti akinkukua (Article 109(1)). No ti sanikua ket ginatang a hulugan, agpannuray no naipaay ti naan-anay nga ownership sakbay wenno bayat ti panagasawa (Article 118). | Article 91, Family Code |
| Bunga ti bukod a sanikua ti asawa (renta, apit, interest) | Ti bunga ken income ti sanikua a naawat babaen ti donation wenno inheritance ket agtalinaed iti dayta a sanikua kas bukod ti asawa, malaksid no kuna ti nangted a para iti community (Article 92(1)). Kasta met ti bunga ti sanikua sakbay ti kasar a naisina babaen ti Article 92(3). | Conjugal ti net fruits ti bukod a sanikua ti tunggal asawa (Article 117(3)). | |
| Sanikua a ginatang bayat ti panagasawa | Maibilang a community property malaksid no mapaneknekan a maysa kadagiti nailaksid (Article 93). | Maibilang a conjugal, uray no ti nagan laeng ti maysa nga asawa ti adda iti titulo, malaksid no mapaneknekan ti saan (Article 116). | |
| Siasino ti mangimaton | Agkadua nga imatonan dagiti agassawa. No saanda nga agtunos, kuna ti linteg nga ti desision ti asawa a lalaki ti masurot, ngem mabalin a mapan iti korte ti asawa a babai iti uneg ti lima a tawen manipud iti petsa ti kontrata a nangipatungpal iti dayta a desision (Article 96). | Isu met laeng nga annuroten (Article 124). | Article 96, Family Code, Article 124, Family Code |
| Panaglako wenno panangi-mortgage iti common property nga awan ti pammalubos ti sabali nga asawa | Void no awan ti autoridad ti korte wenno ti nakasurat a consent ti sabali nga asawa. Maibilang a continuing offer a mabalin pay laeng nga awaten ti sabali nga asawa, wenno ipalubos ti korte, sakbay a maibabawi (Article 96). | Isu met laeng nga annuroten (Article 124). Iti Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005), inkeddeng ti Supreme Court a void ti amin a mortgage, saan laeng a ti paset ti sabali nga asawa. | Article 96, Family Code, Article 124, Family Code |
| Panagbingay no malpas ti regime | Mabayadan dagiti utang, alaen ti tunggal asawa ti bukod a sanikuana, ket agpada a mabingay ti net assets malaksid no sabali ti kuna ti prenup (Article 102). | Mabayadan dagiti utang, maisaad dagiti advances ken reimbursements, alaen ti tunggal asawa ti bukod a sanikuana, ket agpada a mabingay ti net profits malaksid no sabali ti kuna ti prenup (Article 129). | |
| Liquidation no matay ti maysa nga asawa | Maaramid iti kaso ti estate settlement. No awan, masapul nga i-liquidate ti nabati nga asawa iti uneg ti maysa a tawen manipud iti ipapatay, no saan, void dagiti sumaruno a panaglako ken mortgage ti community property (Article 103). | Maaramid iti kaso ti estate settlement. No awan, masapul nga i-liquidate ti nabati nga asawa iti uneg ti innem a bulan manipud iti ipapatay, no saan, void dagiti sumaruno a panaglako ken mortgage ti conjugal property (Article 130). | |
| No agasawa manen ti nabati nga awan ti liquidation | Ti baro a panagasawa ket maiturayan ti complete separation of property (Article 103). | Isu met laeng nga annuroten (Article 130). |
Ania a regime ti agaplay iti panagasawak?
Kitaen ti dua a banag: ti petsa ti kasar ken no adda prenup (iti Family Code, maawagan dayta iti "marriage settlement").
- Nagkasar idi wenno kalpasan ti August 3, 1988, nga awan ti prenup: absolute community of property. Ti Article 75 ti mangaramid iti daytoy a default, ket kinuna ti Supreme Court iti Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005) a nagepektibo ti Family Code idi August 3, 1988.
- Nagkasar sakbay ti August 3, 1988, nga awan ti prenup: conjugal partnership of gains. Dayta ti default ti Civil Code (Article 119), ket taginayonen ti Article 105 ti Family Code dagita a partnership, nga iyaplayna kadakuada dagiti annuroten ti Family Code nga awan ti madangran kadagiti karbengan a nagun-oden.
- Uray ania a petsa, nga adda valid a prenup: ti regime a pinili ti prenup. Mabalin nga absolute community, conjugal partnership, complete separation of property wenno sabali a regime (Family Code Article 75; para kadagiti daan a panagasawa, Civil Code Article 119). Kitaen ti ania ti masapul nga adda iti prenup.
Ti PSA marriage certificate ti mangipakita iti petsa ti kasar. Babaen ti Article 22(7) ti Family Code, ibaga met ti marriage certificate no nangaramid dagiti agassawa iti marriage settlement, no adda.
Ania ti kadakkelan a nagdumaan?
Ti kadakkelan a nagdumaan ket ti sanikua nga adda sakbay ti kasar.
Iti absolute community, ti Article 91 ket ikabilna iti common property ti "all the property owned by the spouses at the time of the celebration of the marriage or acquired thereafter". Ti lote a ginatang ti maysa nga asawa idi baro pay wenno balasang ket agbalin a common property iti aldaw ti kasar. Ti kangrunaan a laksid ket ti asawa nga addaanen iti legitimate nga annak wenno kaputotan iti napalabas a panagasawa: ti sanikuana sakbay ti kasar, agraman ti bunga ken income-na, ket agtalinaed a naisina (Article 92(3)).
Iti conjugal partnership, ti "inyeg" ti tunggal asawa iti panagasawa ket agtalinaed a bukodna (Article 109). Ti agbalin nga agkadua a kukua ket ti maparnuay ti panagasawa: sueldo ken income ti negosio, dagiti banag a ginatang babaen ti kuarta nga agkadua a kukua, ken ti net fruits (kas iti renta wenno apit) ti bukod a sanikua ti tunggal asawa (Articles 106 ken 117).
Iti dua a regime, ti sanikua a naawat bayat ti panagasawa babaen ti inheritance (tawid) wenno donation ket agtalinaed iti asawa a nangawat (Articles 92(1) ken 109(2)).
Siasino ti agdesision, ken mabalin kadi nga aglako ti maysa nga asawa nga isu laeng?
Iti daytoy a banag, agpada ti annuroten ti dua a regime. Kuna ti Article 96 (absolute community) ken ti Article 124 (conjugal partnership) nga agkadua nga imatonan dagiti agassawa ti sanikua. Awan ti asawa a mabalin nga aglako wenno mangi-mortgage iti common property nga awan ti nakasurat a consent ti sabali wenno autoridad ti korte:
In the absence of such authority or consent, the disposition or encumbrance shall be void.
Iti kaso a Dailo, ti asawa a lalaki, babaen ti agent nga inautorisaranna, ket inpa-mortgage-na ti conjugal property iti bangko nga awan ti pakaammo ken consent ti asawana. Inkeddeng ti Supreme Court a void ti amin a mortgage, saan laeng a ti paset ti asawa a babai. Kinunana met a ti bangko, a nangibaga a nakagunggonaan ti pamilia iti loan, ti masapul a mangpaneknek iti dayta. Para iti amin nga annuroten, kitaen ti Mabalin kadi nga ilako ti asawa ti conjugal property nga awan ti consent?
Sabali ti exclusive property (bukod a sanikua). Babaen ti Article 111 ti kapitulo maipapan iti conjugal partnership, kas inbaliwan ti Republic Act No. 10572, mabalin nga ilako, i-mortgage wenno iyawat ti asinoman nga asawa ti exclusive property-na.
Ania ti mapasamak iti sanikua no matay ti maysa nga asawa?
Iti dua a regime, ti common property ket ma-liquidate (mabilang ken mabingay) iti kaso a mangisaad iti estate ti natay nga asawa (Articles 103 ken 130). No awan ti kaso iti korte a naipila, masapul nga i-liquidate dayta ti nabati nga asawa, iti korte wenno iti ruar ti korte, iti uneg ti naituding a panawen:
- Absolute community: iti uneg ti maysa a tawen manipud iti ipapatay (Article 103).
- Conjugal partnership: iti uneg ti innem a bulan manipud iti ipapatay (Article 130).
Kalpasan ti dayta a panawen, void ti uray ania a panaglako wenno mortgage dayta a common property. No agasawa manen ti nabati nga awan ti liquidation, ti baro a panagasawa ket maiturayan ti complete separation of property. Kalpasan laeng ti liquidation a mabingay kadagiti agtawid ti paset ti natay nga asawa; kitaen ti paset ti legitime.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti annuroten. Saanda a balakad para iti uray ania a pudno a kaso.
Maria ken Jose (absolute community). Nagkasarda idi 2015 nga awan ti prenup, isu nga agaplay ti absolute community (Article 75). Ti condo a nalpas a binayadan ni Maria idi 2012, sakbay ti kasar, ket agbalin a community property (Article 91). Ti lote a balay nga imbati ni amana kenkuana iti will-na idi 2020 ket agtalinaed a kukuana, agraman ti renta a maganansiana, ta saan a kuna ti will a para iti community (Article 92(1)).
Ana ken Ben (conjugal partnership). Nagkasarda idi 1985 nga awan ti prenup, isu nga agaplay ti conjugal partnership (Civil Code Article 119; Family Code Article 105). Ti talon ni Ana sakbay ti kasar ket agtalinaed a kukuana (Article 109(1)). Conjugal ti net income manipud kadagiti apit bayat ti panagasawa (Article 117(3)).
Ni Ben ken ti bangko. Idi 1995, nanggatang ti agassawa iti balay bayat ti panagasawa, isu a maibilang a conjugal (Article 116). Ini-mortgage ni Ben dayta iti bangko nga awan ti nakasurat a consent ni Ana wenno autoridad ti korte. Void ti mortgage (Article 124). Sungbatan laeng ti conjugal partnership ti loan ni Ben agingga iti nakagunggonaan ti pamilia iti dayta (Article 121(3)), ket iti kaso a Dailo kinuna ti Korte a ti creditor a mangibaga iti dayta a gunggona ti masapul a mangpaneknek.
Kasano dagiti agkaduaan a saan a nagkasar?
Awan kadagiti dua a regime ti agaplay. Dagiti agkaduaan nga agnaed a sangsangkamaysa nga awan ti valid a kasar ket addaan iti bukodda nga annuroten iti Articles 147 ken 148 ti Family Code. Kitaen ti sanikua dagiti live-in partner.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka iti abogado sakbay a pirmaam ti panaglako, mortgage wenno waiver maipapan iti sanikua ti panagasawa, no saanmo nga ammo no ania a regime ti agaplay, ken kalpasan ti ipapatay ti maysa nga asawa, gapu kadagiti panawen ti liquidation a nadakamat iti ngato. No saanmo a kabaelan ti agbayad, kitaen ti libre a tulong legal.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
- Article 75, Family CodeDefault a property regime: absolute community
- Article 77, Family CodePorma ti prenuptial agreement
- Article 91, Family CodeDagiti mairaman iti absolute community property
- Article 96, Family CodePanangimaton iti community property
- Article 124, Family CodePanangimaton iti conjugal property
Kadawyan a saludsod
Conjugal property kadi ti sanikua a ginatang sakbay ti kasar?
Agpannuray iti regime. Iti absolute community, ti sanikua a kukua iti aldaw ti kasar ket agbalin a common property (Article 91), malaksid no addaanen ti akinkukua iti legitimate a kaputotan iti napalabas a panagasawa (Article 92(3)). Iti conjugal partnership of gains, ti sanikua nga inyeg iti panagasawa ket agtalinaed a bukod ti akinkukua (Article 109(1)).
Paset kadi ti community property ti balay a natawid?
Kas pagannurotan, saan, iti dua a regime. Ti sanikua a naawat bayat ti panagasawa babaen ti inheritance wenno donation ket agtalinaed a bukod ti asawa a nangawat (Articles 92(1) ken 109(2)). Iti absolute community, agtalinaed met kenkuana ti bunga ken income-na, malaksid no sabali ti kinuna ti nangted; iti conjugal partnership, conjugal ti net fruits-na (Article 117(3)).
Ania a regime ti agaplay no nagkasarkami idi 1985 nga awan ti prenup?
Conjugal partnership of gains. Dayta ti default iti sidong ti Civil Code (Article 119), ket kuna ti Article 105 ti Family Code nga agaplay met dagiti annuroten ti Family Code kadagiti conjugal partnership a naisaaden sakbay a nagepektibo dayta, nga awan ti madangran kadagiti karbengan a nagun-oden.
Kukuak kadi ti sanikua no ti naganko laeng ti adda iti titulo?
Saan a gapu laeng iti dayta. Ti sanikua a nagun-od bayat ti panagasawa ket maibilang a common wenno conjugal uray no nairehistro iti nagan ti maysa laeng nga asawa (Articles 93 ken 116). Ti asawa a mangibaga a bukodna dayta ti masapul a mangpaneknek.
Mabalin kadi ti agbaliw iti sabali a regime kalpasan ti kasar?
Saan a babaen ti pribado a katulagan. Masapul a nakasurat ti prenup ken uray ania a panagbaliw iti dayta sakbay ti kasar (Articles 76 ken 77). Kalpasan ti kasar, ipalubos laeng ti Article 76 ti panagbaliw kadagiti kaso nga ilistana, kas iti joint petition iti korte para iti voluntary dissolution ti absolute community wenno conjugal partnership ken ti panangisina ti common property (Article 136).
Mabayadan kadi ti utang ti maysa nga asawa manipud iti common property?
Kadagiti laeng kaso nga ilista ti linteg. Ti dua a regime ket sungbatanda laeng ti utang nga inaramid ti maysa nga asawa nga awan ti consent ti sabali agingga iti nakagunggonaan ti pamilia (Articles 94(3) ken 121(3)).
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?