Mabalin Kadi nga Alaen dagiti Nangpautang ti Family Home?
Napardas a sungbat
Kaaduanna, saan. Iti sidong ti Family Code, exempt ti family home iti execution, forced sale wenno attachment, isu a dagiti kaaduan a nangpautang nga addaan iti judgment ti korte ket saanda a maipalako dayta. Adda uppat a pagruaran iti Article 155: saan a nabayadan a buis, utang a naaramid sakbay a nagbalin a family home ti balay, utang a nasaluadan iti mortgage iti dayta, ken utang kadagiti trabahador ken supplier a nangbangon iti dayta. Adda met limitasion ti gatad ti exemption, ket masapul a dawaten ken paneknekan dayta ti akinkukua.
Ania ti family home?
The family home, constituted jointly by the husband and the wife or by an unmarried head of a family, is the dwelling house where they and their family reside, and the land on which it is situated.
Agbalin a family home dayta no umakar ti pamilia iti dayta:
The family home is deemed constituted on a house and lot from the time it is occupied as a family residence. From the time of its constitution and so long as any of its beneficiaries actually resides therein, the family home continues to be such and is exempt from execution, forced sale or attachment except as hereinafter provided and to the extent of the value allowed by law.
Iti *Ramos v. Pangilinan* (2010), kinuna ti Supreme Court nga "All family homes constructed after the effectivity of the Family Code (August 3, 1988) are constituted as such by operation of law." Awan ti kasapulan a panagrehistro para kadagitoy. Para iti utang a naaramid sakbay ti August 3, 1988, kinuna ti Korte a masapul a maipakita a nabangon ti family home babaen ti korte (judicially) wenno iti ruar ti korte (extrajudicially) iti sidong ti Civil Code.
Masapul a maipatakder ti balay iti sanikua a kukua dagiti nangbangon iti family home. Iti *Cabang v. Basay* (2009), dagiti balay iti daga a kukua ti sabali a partido ket saan a family home. Maysa laeng a family home ti mabalin nga adda iti maysa a tao (Article 161).
Kaano a mabalin nga alaen ti family home?
Kadagiti laeng kaso a nailista iti Article 155:
The family home shall be exempt from execution, forced sale or attachment except: (1) For nonpayment of taxes; (2) For debts incurred prior to the constitution of the family home; (3) For debts secured by mortgages on the premises before or after such constitution; and (4) For debts due to laborers, mechanics, architects, builders, materialmen and others who have rendered service or furnished material for the construction of the building.
Isu a mabalin nga ag-foreclose ti bangko nga addaan iti mortgage iti balay. Ngem ti nangpautang a ti personal a loan-na ket naaramid kalpasan a nagnaedan ti balay, kaaduanna saan a makaipalako iti dayta, malaksid no agaplikar dagiti pagannurotan maipapan iti gatad iti baba.
Adda kadi limitasion ti gatad?
Wen. Kuna ti Article 157:
The actual value of the family home shall not exceed, at the time of its constitution, the amount of the three hundred thousand pesos in urban areas, and two hundred thousand pesos in rural areas, or such amounts as may hereafter be fixed by law.
Kuna met ti article a no agbaliw ti gatad ti kuarta, "the value most favorable for the constitution of a family home shall be the basis of evaluation." Iti *Eulogio v. Bell* (2015), kinuna ti Supreme Court iti ababa a limitado ti exemption iti P300,000 kadagiti urban area ken P200,000 kadagiti rural area "unless those maximum values are adjusted by law." Saan nga ibaliw daytoy a panid dagitoy a gatad iti gatadda ita: awan ti opisial a source a nabasa a mangted iti agdama a gatad.
Ti nangpautang a saan a sakupen ti Article 155 ket mabalin latta a dumawat iti korte iti execution sale iti sidong ti Article 160, no nangatngato ti gatad ti family home ngem ti limitasion. Iti *Eulogio v. Bell*, kinuna ti Korte a masapul a paneknekan ti nangpautang ti tallo a banag: immadu ti pudno a gatad, ti panagadu ket naggapu kadagiti boluntario a pannakapasayaat nga inaramid dagiti nangbangon iti family home, dagiti akinkukua wenno dagiti beneficiary-na, ken ti immadu a gatad ket nangatngato ngem ti limitasion. Iti panaglako, awan ti bid a nababbaba ngem ti gatad a maipalubos para iti family home ti maibilang. Ti magun-od ket umuna a maited iti gatad iti Article 157, kalpasanna iti judgment ken gastos, ket ti aniaman a nabati ket maisubli iti nakautang.
Siasino dagiti masaluadan?
Dagiti beneficiary a nailista iti Article 154: ti agassawa wenno ti saan a naasawaan nga ulo ti pamilia, ken dagiti nagannakda, ascendant, descendant, kakabsat a lallaki ken babbai nga agnaed iti balay ken agpannuray iti ulo ti pamilia para iti legal a suporta. Iti *Patricio v. Dario III* (2006), ti apo a lalaki nga agnaed iti balay ket saan a beneficiary, gapu ta iti amana ti pagpannurayanna iti suporta, saan nga iti apongna a babai.
Mabalin kadi nga ilako wenno isangla ti pamilia ti family home?
Wen, ngem masapul ti pammalubos. Kuna ti Article 158 a mabalin nga ilako, i-donate, iyalis wenno isangla ti akinkukua dayta babaen ti naisurat a pammalubos ti tao a nangbangon iti dayta, ti asawa dayta a tao, ken ti kaaduan kadagiti beneficiary nga adda iti legal nga edad. No saanda nga agtunos, ti korte ti mangikeddeng. No sanikua ti agassawa ti family home, kitaen met ti Makailako kadi ti asawa iti conjugal property nga awan pammalubos?
Ania ti mapasamak no matay ti akinkukua?
Agtultuloy ti family home. Kuna ti Article 159 nga agpaut dayta "for a period of ten years or for as long as there is a minor beneficiary", ket saan a mabingay dagiti tawid bayat dayta a panawen malaksid no makita ti korte nga adda nadagsen a rason. Iti *Patricio v. Dario III*, nalabasen ti sangapulo a tawen ket awanen ti menor de edad a beneficiary, isu nga awan ti nanglapped iti panagbingay.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti pagannurotan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Vic ken Wena. Imbangonda ti balayda iti bukodda a lote idi 2005 ket agnaedda sadiay a kadua dagiti annakda. Nagbalin dayta a family home idi immakarda. Ti nangpautang nga addaan iti judgment para iti personal a loan a naala idi 2015 ket kaaduanna saan a makaipalako iti dayta, malaksid no paneknekan ti nangpautang dagiti kondision ti Article 160.
Isu met laeng a balay, naisangla. Insangla da Vic ken Wena ti balay iti bangko ket sinardengda ti agbayad. Mabalin nga ag-foreclose ti bangko, gapu ta ti Article 155(3) ket ilaksidna dagiti utang a nasaluadan iti mortgage iti dayta a lugar.
Xian. Agnaed ni Xian iti balay nga imbangonna iti daga a kukua ti kasinsinna. Iti sidong ti desision iti *Cabang*, saan a family home dayta, gapu ta saan a naipatakder iti sanikua a kukua ni Xian.
Para iti ad-adu pay maipapan iti mabalin ken saan a mabalin nga aramiden dagiti nangpautang, kitaen ti Utang ken panagsingir.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka a dagus iti abogado no makaawatka iti notice of levy, attachment wenno execution sale iti balaymo. Saan nga automatiko ti exemption iti pudno a biag: iti *Ramos v. Pangilinan* kinuna ti Supreme Court a ti panangdawat iti exemption ket "must be set up and proved." Mabalin a kitaen ti abogado no maikwalipika ti balaymo, no ti utang ket maysa kadagiti pagruaran, ken no kasano nga idatag ti panangdawat iti exemption iti husto a tiempo.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Mabalin kadi nga alaen ti nangpautang ti family home-ko gapu iti saan a nabayadan a loan?
Kaaduanna saan, no family home dayta ken saan a maysa kadagiti pagruaran ti utang. Ti Article 155 ti Family Code ket i-exempt-na ti family home iti execution, forced sale wenno attachment, malaksid iti buis, utang a naaramid sakbay a nagbalin a family home, mortgage iti dayta, ken utang kadagiti nangbangon iti dayta.
Mabalin kadi nga i-foreclose ti bangko ti family home a naisangla?
Wen. Mangaramid ti Article 155(3) iti pagruaran para kadagiti utang a nasaluadan iti mortgage iti dayta a lugar, uray no naaramid ti mortgage sakbay wenno kalpasan a nabangon ti family home.
Masapul kadi nga irehistrok ti balayko kas family home?
Saan para kadagiti balay a naibangon kalpasan a nagbalin nga epektibo ti Family Code. Iti Ramos v. Pangilinan (2010), kinuna ti Supreme Court a dagiti family home a naibangon kalpasan ti August 3, 1988 ket automatiko a family home babaen ti linteg. Ngem masapul latta a dawaten ken paneknekan ti akinkukua ti exemption.
Adda kadi limitasion ti gatad ti family home exemption?
Ikeddeng ti Article 157 ti P300,000 kadagiti urban area ken P200,000 kadagiti rural area, a nabilang iti tiempo a nabangon ti family home, wenno sabali a gatad nga ikeddeng ti linteg. Makadawat laeng ti nangpautang iti execution sale no paneknekanna dagiti kondision ti Article 160.
Mabalin kadi nga agbalin a family home ti balay a naipatakder iti daga ti sabali?
Saan. Iti Cabang v. Basay (2009), kinuna ti Supreme Court a masapul a maipatakder ti family home iti sanikua a kukua dagiti nangbangon iti dayta, isu a dagiti balay iti daga ti sabali ket saan a family home.
Ania ti mapasamak iti family home no matay ti akinkukua?
Kuna ti Article 159 nga agtultuloy dayta iti sangapulo a tawen, wenno bayat nga adda menor de edad a beneficiary, ket saan a mabingay dagiti tawid bayat dayta a panawen malaksid no makita ti korte nga adda nadagsen a rason.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?