Agbingay Kadi iti Property Dagiti Live-In Partner iti Pilipinas?
Napardas a sungbat
Iti Pilipinas, agbingay iti property dagiti live-in partner (agkadua nga agnaed nga awan kasar) babaen laeng kadagiti naisangsangayan nga alagaden, saan a kas kadagiti nagasawa. No mabalin nga agasawa dagiti agkadua, agpada ti bingayda iti sueldo ken tangdan, ken ti property a nagun-odda bayat ti panagkaduada ket maipagarup nga agpada ti bingayda (Article 147 ti Family Code). No ti maysa kadakuada ket naikasar iti sabali, wenno saanda a mabalin ti agasawa gapu iti sabali a rason, ti property laeng a ginatang babaen ti pudno nga agkadua a kontribusionda ti agbingayanda, maitunos iti inted ti tunggal maysa (Article 148). Isu met laeng a dua nga artikulo ti maiyaplikar kadagiti agassawa a void ti kasarda.
Ania nga alagaden ti maiyaplikar kadakami?
Agpannuray no mabalinyo kadi ti agasawa a maitunos iti linteg:
| Kasasaad | Alagaden | Ania ti pagbibinnayanyo |
|---|---|---|
| Agpada a mabalin nga agasawa, agkadua nga agnaed a kas agassawa ken dakayo laeng, nga awan kasar wenno iti sidong ti void a kasar | Article 147 | Sueldo ken tangdan nga agpada ti bingay; ti property a nagun-od babaen ti trabaho wenno industry ket kukuayo a dua (co-owned), maipagarup nga agpada |
| Aniaman a sabali a panagkadua, kas pagarigan naikasar pay laeng ti maysa a partner iti sabali | Article 148 | Ti property laeng a nagun-od babaen ti pudno nga agkadua a kontribusion a kuarta, property wenno industry, maitunos iti kontribusion ti tunggal maysa |
Saan a maiyaplikar iti aniaman kadagitoy ti property regime dagiti nagasawa, kas iti absolute community of property. Para kadagidiay, kitaem ti Absolute community wenno conjugal partnership.
Ania ti kuna ti Article 147?
When a man and a woman who are capacitated to marry each other, live exclusively with each other as husband and wife without the benefit of marriage or under a void marriage, their wages and salaries shall be owned by them in equal shares and the property acquired by both of them through their work or industry shall be governed by the rules on co-ownership.
Iti nalaka a pannao:
- Sueldo ken tangdan a nagun-od bayat ti panagkadua ket 50/50 ti bingayda, uray siasino ti nangsapul.
- Property a nagun-od bayat ti panagkadua ket maipagarup nga aggapu iti agkadua a panagregget ken agpada ti bingayda, malaksid no adda pammaneknek nga agsabali.
- Mabilang ti panangaywan iti pamilia. Ti partner a saan a timmulong a gumatang iti property ket maibilang a nakaited iti kontribusion no ti panagreggetna ket "consisted in the care and maintenance of the family and of the household", kayatna a sawen, panangaywan ken panangtaripato iti pamilia ken iti balay.
- Saan a mabalin nga agmaymaysa nga agilako. Awan ti partner a mabalin nga agilako wenno ag-mortgage iti bukodna a paset iti property a kukuada a dua nga awan ti pammalubos ti maysa, agingga nga agpatingga ti panagkaduada.
- Bad faith (dakes a panggep). No maysa laeng iti agassawa iti void a kasar ti nakaaramid iti good faith (nasayaat a panggep), ti paset ti nakaaramid iti bad faith ket mapukaw ket mapan kadagiti annakda. No awan ti kaputotan, mapan iti partido nga awan basolna.
Ania ti kuna ti Article 148?
In cases of cohabitation not falling under the preceding Article, only the properties acquired by both of the parties through their actual joint contribution of money, property, or industry shall be owned by them in common in proportion to their respective contributions. In the absence of proof to the contrary, their contributions and corresponding shares are presumed to be equal.
Dagiti nagdumaan iti Article 147:
- Saan nga automatiko a bingayen ti sueldo. Tunggal partner ti mangtengngel iti bukodna a sapul.
- Ti pudno a kontribusion laeng ti mabilang. Masapul nga ipakita ti partner ti pudno a kontribusion a kuarta, property wenno industry iti maysa a naituding a property. Saan a nailista ti trabaho iti balay no dayta laeng.
- Ti bingay ket maitunos iti kontribusion, ken maipagarup laeng nga agpada no awan ti pammaneknek iti pudno a kaadu.
- No naikasar ti maysa a partner iti sabali, ti pasetna ket mapan iti absolute community wenno conjugal partnership dayta a valid a kasar.
Kasano nga iyaplikar dagiti korte ti Article 147?
Iti Tan-Andal v. Andal (2021), indeklara ti Supreme Court a void ti kasar gapu iti psychological incapacity, sana inyaplikar ti Article 147, gapu ta mabalin nga agasawa dagiti agassawa ken dakuada laeng ti agkadua a nagnaed. Inlawlawag ti Korte a ti sueldo ken tangdan a nagun-od bayat ti panagkadua ket bingayen a patas, "regardless of who worked to earn the wage or salary" (uray siasino ti nagtrabaho), ken ti property a nagun-od bayat ti panagkadua ket maipagarup nga aggapu iti agkadua a panagregget.
Ngem mabalin a maabak daytoy a panangipagarup. Kinuna ti Korte a ti kagudua ti asawa a babai iti lote a naidonar kenkuana ken iti amana ket kukuana laeng. Kasta met ti kagudua ti duplex a balay a nagbalin a balay ti pamilia, a naipatakder babaen ti kuarta a binulod ti babai ken ti amana. Awan ti paset ti asawa a lalaki gapu ta ipakita ti ebidensia a saanna nga inaywanan ken tinaripato ti pamilia ken ti balay.
Mabalin kadi nga agiinnited iti regalo dagiti live-in partner?
Bassit a regalo laeng. Ti pannakaiparit dagiti regalo iti nagbaetan ti agassawa ket sakupenna met dagiti live-in partner:
Every donation or grant of gratuitous advantage, direct or indirect, between the spouses during the marriage shall be void, except moderate gifts which the spouses may give each other on the occasion of any family rejoicing. The prohibition shall also apply to persons living together as husband and wife without a valid marriage.
Ania ti mapasamak no matay ti maysa a partner?
Saan a legal nga agassawa dagiti live-in partner, isu nga awan kadakuada ti agtawid iti maysa kas asawa. Ti nabati a partner ket mangtengngel iti bukodna a paset iti property a kukuada a dua (co-owned). Ti paset ti natay a partner ket mapan kadagiti tagitawidna, kas kadagiti annakna. Kitaem ti Siasino ti agtawid no awan ti will?
Dagiti annak dagiti live-in partner ket illegitimate (naiyanak iti ruar ti kasar) malaksid no ma-legitimate iti kalpasanna. Kitaem ti Siasino ti addaan iti custody ti illegitimate a ubing?
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Ni Nina ken ni Arnel. Agpada a single, agkaduada nga agnaed iti walo a tawen. Agtrabaho ni Arnel iti pabrika; ni Nina ti mangtaripato iti balay ken iti dua nga annakda. Gumatangda iti lote a nakanagan ken Arnel. Iti sidong ti Article 147, ti lote ket maipagarup nga agpada ti bingayda, ken mabilang a kontribusion ni Nina ti panangaywanna iti pamilia ken iti balay.
Ni Joan ken ni Rey. Naikasar pay laeng ni Rey iti umuna nga asawana idi nakikaduana ken Joan. Binayadan ni Joan ti kagudua ti down payment ti motorsiklo. Iti sidong ti Article 148, addaan ni Joan iti paset iti motorsiklo a maitunos iti pudno nga intedna. Ti paset ni Rey ket mapan iti property regime ti valid a kasarna.
Ni Lito ken ni Grace. Sakbay ti panagsinada, inted ni Lito ken Grace ti kotsena kas "regalo." Gapu ta agkaduada nga agnaed a kas agassawa nga awan ti valid a kasar, void ti regalo iti sidong ti Article 87, malaksid no bassit laeng a regalo iti okasion ti pamilia.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka iti abogado no agpatingga ti live-in a relasion ket saan nga agtutunos dagiti partner no siasino ti makinkukua iti balay, daga wenno negosio, wenno no matay ti maysa a partner ket ilaban dagiti tagitawid ti property. Ti sungbat ket agpannuray kadagiti titulo, resibo ken dadduma pay nga ebidensia no siasino ti nagbayad ken siasino ti nangaywan iti pamilia.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
Kadawyan a saludsod
Agpada kadi ti kalintegan dagiti live-in partner iti property ken dagiti nagasawa?
Saan. Saan a maiyaplikar dagiti property regime ti panagasawa, kas iti absolute community. Ti Article 147 ti Family Code ti agturay kadagiti live-in partner no mabalinda ti agasawa, wenno ti Article 148 no saan.
Paset kadi ti kukuak ti balay a nakanagan iti partnerko?
Agpannuray. Iti sidong ti Article 147, ti property a nagun-od bayat ti panagkaduayo ket maipagarup a bunga ti agkadua a panagregget ken agpada ti bingayyo, malaksid no mapaneknekan ti sabali. Iti sidong ti Article 148, addaanka laeng iti paset a maitunos iti kuarta, property wenno industry (trabaho) a pudno nga intedmo.
Maibilang kadi a kontribusion ti panangtaripato iti balay?
Iti sidong ti Article 147, wen: ti partner a ti panagreggetna ket ti panangaywan ken panangtaripato iti pamilia ken iti balay ket maibilang a nakaited iti kontribusion. Awan daytoy nga alagaden iti Article 148; ti pudno a kontribusion laeng a kuarta, property wenno industry ti mabilang.
Mabalin kadi nga itdannak ti live-in partnerko iti balay kas regalo?
Ti Article 87 ti Family Code ket mangibaga a void (awan serbina) dagiti donation iti nagbaetan ti agassawa bayat ti panagasawa, malaksid dagiti bassit a regalo iti okasion ti pamilia, ken kunaenna a maiyaplikar met daytoy a pannakaiparit kadagiti agkadua nga agnaed a kas agassawa nga awan ti valid a kasar.
Mabalin kadi nga ilako ti partnerko ti propertymi nga awan ti pammalubosko?
Iti sidong ti Article 147, awan ti partner a mabalin nga ag-encumber (kas iti panang-mortgage) wenno mangiyallatiw iti bukodna a paset iti property a nagun-od bayat ti panagkadua ken kukuayo a dua, babaen ti acts inter vivos, nga awan ti pammalubos ti maysa, agingga nga agpatingga ti panagkaduada.
Agtawidak kadi iti live-in partnerko?
Saan nga agassawa dagiti live-in partner, isu a saanda nga agtinnawid kas agassawa. Agtalinaed a kukuam ti bukodmo a paset iti property a kukuayo a dua (co-owned). Kitaem ti panid maipapan iti siasino ti agtawid no awan ti will.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?