Pagpapakasal sa Pilipinas: Ano ang Hinihingi ng Family Code

Ganito ito inilalarawan ng Article 1 ng Family Code:

Sa madaling salita: ang kasal ay espesyal na kontrata ng permanenteng pagsasama ng isang lalaki at isang babae, na ginawa ayon sa batas para bumuo ng buhay mag-asawa at pamilya.

Sinasabi rin ng parehong article na batas ang nagtatakda ng kalikasan, epekto at mga kaakibat ng kasal, at hindi ito puwedeng pagkasunduan ng mag-asawa. Ang ari-arian lang nila ang puwede nilang pagkasunduan, sa pamamagitan ng marriage settlements. Tingnan ang Prenuptial agreement.

Dalawang grupo ng requisites ang itinatakda ng Family Code:

Sa madaling salita: ang essential requisites ay legal capacity ng lalaki at babae at malayang consent sa harap ng opisyal; ang formal requisites ay awtoridad ng opisyal, valid na marriage license (maliban sa ilang kaso), at seremonya kung saan personal na sinasabi ng dalawa na tinatanggap nila ang isa't isa bilang mag-asawa, sa harap ng hindi bababa sa dalawang adult na saksi.

Sinasabi ng Article 4 kung ano ang mangyayari kapag may mali. Kung may kulang na requisite, void ang kasal mula sa simula, may isang exception sa Article 35(2). Kung may depekto lang ang essential requisite, voidable ang kasal. Hindi naaapektuhan ang validity ng simpleng irregularity sa formal requisite, pero puwedeng managot ang mga responsable. Nakalista sa Article 35 ang anim na void marriage. Tingnan ang void marriage at voidable marriage.

18 ang legal na edad (Article 5). Void ang kasal ng sinumang wala pang 18 kahit pumayag ang mga magulang, at krimen ang child marriage ayon sa Republic Act No. 11596: tingnan ang Pagbabawal sa child marriage.

Tingnan ang Ikakasal sa edad na 21 hanggang 25: kailangan mo ba ang advice ng magulang?

Magfa-file ang bawat isa ng application sa local civil registrar ng lungsod o munisipyo kung saan karaniwang nakatira ang alinman sa kanila, kasama ang birth certificate o ibang patunay ng edad at, kung dati nang kasal, patunay na tapos na ang naunang kasal. Magpo-post ang registrar ng notice nang sampung araw. Pagkatapos, valid ang license nang limitadong panahon:

Sa madaling salita: valid ang license saanman sa Pilipinas nang isandaan at dalawampung araw mula sa pag-issue, at awtomatiko itong kanselado pagkatapos ng panahong iyon kung hindi ito ginamit.

Tingnan ang Mga requirement sa marriage license. Hindi binabanggit ng mga article ng Family Code tungkol sa license ang CENOMAR, pero puwedeng humingi ng ibang dokumento ang local civil registrar; nasa aming gabay sa CENOMAR kung paano ito i-request sa PSA.

May ilang kasong nakalista sa Family Code, kasama ang partidong naghihingalo, lugar na walang masasakyan papunta sa civil registrar, at kasal ng mga Muslim o ng mga kasapi ng ethnic cultural communities na ginawa ayon sa sarili nilang ritwal. Ang pinakaginagamit ay ang Article 34:

Sa madaling salita: hindi kailangan ng license kung nagsama na bilang mag-asawa ang lalaki at babae nang hindi bababa sa limang taon at walang legal impediment para magpakasal sa isa't isa.

Sa Niñal v. Bayadog (2000), sinabi ng Supreme Court na dapat walang anumang legal impediment sa buong limang taon: hindi binibilang ang mga taon ng pagsasama habang kasal pa sa iba ang isa sa kanila. Maliban sa mga kasong ito, void ang kasal na walang license, at hindi ito naitatama ng kasal sa simbahan o ng pinirmahang marriage contract. Tingnan ang Valid ba ang kasal na walang marriage license?

Nakalista sa Article 7 ang mga opisyal na may awtoridad: mga judge sa loob ng jurisdiction ng korte nila; mga pari, rabbi, imam at minister na awtorisado ng kanilang simbahan at rehistrado sa civil registrar general, kapag kahit isa sa magkapareha ay kasapi ng simbahan nila; ship captain, airplane chief at ilang military commander, para lang sa kasal ng taong naghihingalo; at mga Philippine consul para sa kasal ng mga Pilipino sa abroad. Binibigyan din ng Local Government Code (Sections 444 at 455) ang mga mayor ng munisipyo at lungsod ng kapangyarihang magkasal, "any provision of law to the contrary notwithstanding", ibig sabihin, kahit may ibang batas na nagsasabi ng iba. Void ang kasal na ginawa ng opisyal na walang awtoridad, maliban kung naniwala nang may good faith ang isa sa magkapareha na may awtoridad ang opisyal.

• Dayuhang partner: dapat siyang magsumite ng certificate of legal capacity to contract marriage, na inisyu ng mga diplomatic o consular official ng sarili niyang bansa, bago i-issue ang license (Article 21). Affidavit naman ang isinusumite ng mga stateless at refugee. Tingnan ang Pagpapakasal sa dayuhan.
• Kasal sa abroad: valid ito sa Pilipinas kung valid ito sa lugar kung saan ginawa, maliban sa mga uri ng kasal na nakalista sa Article 26, gaya ng kasal na may partidong wala pang 18.
• Foreign divorce: sa ilalim ng pangalawang talata ng Article 26, na idinagdag ng Executive Order No. 227, puwedeng magpakasal ulit ang Pilipinong kasal sa dayuhan kapag may valid na divorce na nakuha sa abroad na nagpapahintulot sa dayuhang asawa na magpakasal ulit. Pinalawak ng Supreme Court ang patakarang ito sa Republic v. Orbecido (2005) at Republic v. Manalo (2018). Tingnan ang Valid ba sa Pilipinas ang foreign divorce?
• Kasal para sa visa o citizenship: valid pa rin ito kung talagang nag-consent ang magkapareha. Sa Republic v. Albios (2013), sinabi ng Korte na hindi nagiging void ang kasal dahil sa motibo.

Inaako ng mag-asawa ang mga tungkulin sa Article 68, gaya ng pagsasama sa iisang bahay at pagtutulungan at pagsusuporta sa isa't isa (tingnan ang Mga tungkulin ng mag-asawa), at kung walang prenuptial agreement, absolute community of property ang patakaran sa ari-arian nila (Article 75). Tingnan ang Absolute community vs conjugal partnership. Puwedeng panatilihin ng babaeng kasal ang apelyido niya noong dalaga: tingnan ang Puwede bang gamitin pa rin ng babaeng kasal ang maiden name niya? Sa PSA nire-request ang marriage certificate: tingnan ang gabay sa marriage certificate.

Natatapos o napapawalang-bisa lang ang kasal sa pamamagitan ng kamatayan o ng desisyon ng korte; hindi nababago ng church annulment lang ang civil status (Valid ba ang church annulment?). Puwedeng maging bigamy ang pagpapakasal ulit habang may bisa pa ang unang kasal. Para sa pagtatapos ng kasal, tingnan ang Annulment sa Pilipinas.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Gustong magpakasal nina Ana, 19, at Ben, 23. Kailangan ni Ana ang nakasulat na consent ng magulang o guardian sa ilalim ng Article 14. Dapat humingi si Ben ng advice ng mga magulang niya sa ilalim ng Article 15; kung hindi nila ito ibigay, ilalabas ang license niya tatlong buwan pagkatapos ng publication. Pareho silang maglalakip ng certificate of marriage counseling.

Anim na taon nang nagsasama sina Carlo at Dina, pero sa unang tatlo, kasal pa si Carlo sa iba. Ayon sa Niñal, hindi sila pasok sa patakarang limang taon ng Article 34, kaya kailangan nila ng marriage license.

Balak ni Lena, isang Pilipina, na pakasalan si Tom, isang dayuhan, sa Cebu. Bago i-issue ang license, dapat magsumite si Tom ng certificate of legal capacity to marry mula sa embassy o consulate ng bansa niya (Article 21).

Hindi na kailangan ng abogado ng karamihan sa magkapareha para magpakasal. Humingi ng legal na tulong kung may dating kasal ang isa sa inyo, kung tinapos sa abroad ang naunang kasal, kung balak ninyong magpakasal nang walang license sa ilalim ng isa sa mga exception, o kung gusto ninyo ng prenuptial agreement. Sa mga kasong ito, puwedeng maging void ang kasal dahil sa pagkakamali. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.