Mga Tungkulin ng Mag-asawa sa Ilalim ng Family Code
Mabilis na sagot
Sa ilalim ng Article 68 ng Family Code, dapat magsama ang mag-asawa, magmahalan, magrespetuhan at maging tapat, at magtulungan at magsuportahan. Idinagdag ng mga sumunod na article na sabay nilang pinipili ang tirahan ng pamilya, hati sila sa gastos ng pagsuporta sa pamilya at pareho silang namamahala sa bahay. Puwedeng magtrabaho o magnegosyo ang alinmang asawa nang walang pahintulot ng isa (Article 73). Pero sinabi ng Supreme Court na walang korteng makakapilit sa isang asawa na tumira kasama ang isa.
Ano ang sinasabi ng Article 68?
The husband and wife are obliged to live together, observe mutual love, respect and fidelity, and render mutual help and support.
Pareho ang mga tungkuling ito para sa mister at misis. Hindi nagbibigay ang batas ng isang listahan ng tungkulin sa mister at iba naman sa misis.
May legal na kahulugan ang "support" dito. Sa ilalim ng Article 194, sakop ng support ang kailangan para sa pagkain, tirahan, damit, pagpapagamot, pag-aaral at pamasahe, ayon sa kakayahang pinansyal ng pamilya. Ang mag-asawa ang una sa listahan ng mga dapat magsuportahan sa Article 195.
Sino ang nagdedesisyon kung saan titira ang pamilya?
Ang mag-asawa. Sabi ng Article 69:
The husband and wife shall fix the family domicile. In case of disagreement, the court shall decide.
Pinapayagan din ng parehong article ang korte na i-exempt ang isang asawa sa pagtira kasama ang isa "if the latter should live abroad or there are other valid and compelling reasons for the exemption" (kung nasa abroad ang isa o may iba pang valid at matibay na dahilan). Pero hindi umiiral ang exemption "if the same is not compatible with the solidarity of the family" (kung salungat ito sa pagkakaisa ng pamilya). Walang desisyong nabasa para sa page na ito na naglapat ng mga salitang ito sa isang partikular na kaso, gaya ng pagtatrabaho sa abroad.
Sino ang nagbabayad ng pangangailangan ng pamilya?
Ang mag-asawa, nang magkasama:
The spouses are jointly responsible for the support of the family. The expenses for such support and other conjugal obligations shall be paid from the community property and, in the absence thereof, from the income or fruits of their separate properties. In case of insufficiency or absence of said income or fruits, such obligations shall be satisfied from the separate properties.
Kaya ganito ang pagkakasunod: una ang common property ng mag-asawa, saka ang kita mula sa sariling ari-arian ng bawat isa, saka ang mismong sariling ari-arian ng bawat isa. Idinagdag ng Article 71 na ang pamamahala sa bahay ay "the right and the duty of both spouses" (karapatan at tungkulin ng mag-asawa), at sa parehong paraan binabayaran ang gastos nito.
Nakadepende sa property regime kung aling ari-arian ang common. Basahin ang absolute community of property at conjugal partnership of gains.
Puwede bang magtrabaho ang asawa nang walang pahintulot ng isa?
Oo. Binago ng Republic Act No. 10572 ang Article 73. Ganito na ang sinasabi nito ngayon:
Either spouse may exercise any legitimate profession, occupation, business or activity without the consent of the other. The latter may object only on valid, serious, and moral grounds.
Kung hindi sila magkasundo, dalawang bagay ang dedesisyunan ng korte: kung tama ang pagtutol, at kung nakinabang ang pamilya bago o pagkatapos ng pagtutol. Ang ikalawang punto ang nagtatakda kung aling ari-arian ang magbabayad ng mga obligasyong resulta nito. Kung bago ang pagtutol nakinabang, ang community property ang sasagot. Kung pagkatapos, ang sariling ari-arian ng asawang hindi kumuha ng pahintulot ang sasagot. Protektado ang mga creditor na kumilos nang may good faith.
Mapipilit ba ng korte ang asawa na tumira kasama ang isa?
Hindi. Sa *Ilusorio v. Bildner* (2000), hiniling ng isang misis sa korte na iutos na dalhin sa kanya ang mister niya para magsama sila. Tumanggi ang Supreme Court. Sabi nito: "No court is empowered as a judicial authority to compel a husband to live with his wife." Ayon sa Court, ang pagsasama ay "is best left to the man and woman's free choice" (mas mabuting iwan sa malayang pagpili ng lalaki at babae).
Kaya totoo ang tungkuling magsama, pero hindi ito ipinapatupad sa pamamagitan ng puwersa. Kapag umalis ang isang asawa, may ibang remedyo ang batas, na ipinapaliwanag sa Ano ang puwedeng gawin kung iniwan ng asawa mo ang pamilya?
Paano kung pinapabayaan ng asawa ang mga tungkuling ito?
May pangkalahatang remedyo ang Article 72:
When one of the spouses neglects his or her duties to the conjugal union or commits acts which tend to bring danger, dishonor or injury to the other or to the family, the aggrieved party may apply to the court for relief.
Nakadepende sa nangyari ang ibang remedyo:
- Support. Puwedeng mag-claim ng support ang asawa o anak na hindi sinusuportahan. Basahin ang Magkano ang child support?
- [Legal separation](/tl/law/glossary/legal-separation). Grounds para sa legal separation sa ilalim ng Article 55 ang ilang gawain, gaya ng paulit-ulit na pananakit, sexual infidelity (pangangaliwa), at pag-abandona nang walang makatwirang dahilan nang higit sa isang taon. Basahin ang grounds for legal separation.
- Ari-arian. Kung iniwan ng isang asawa ang pamilya o hindi niya ginagampanan ang mga obligasyon niya dito, puwedeng humingi ang isa sa korte ng receivership, separation of property o sole administration (pamamahala nang mag-isa) ng common property (Article 101). Basahin ang separation of property habang kasal.
Paano ito nangyayari sa totoong buhay?
Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Sina Ana at Ben. Gustong magbukas ni Ana ng sari-sari store. Sa ilalim ng Article 73, hindi niya kailangan ang pahintulot ni Ben. Puwede lang tumutol si Ben sa valid, seryoso at moral na dahilan. Kung hindi sila magkasundo, korte ang magdedesisyon.
Sina Carlo at Dina. Umalis si Carlo sa bahay ng pamilya at lumipat sa ibang lungsod. Sabi ng Article 68, dapat magsama ang mag-asawa, pero ayon sa desisyon sa *Ilusorio*, walang korteng mag-uutos na bumalik siya. Ang puwedeng tingnan ni Dina ay ang mga remedyo para sa pag-abandona at support.
Sina Elmer at Fe. May job offer si Elmer sa ibang probinsya, at gusto ni Fe na manatili ang pamilya kung nasaan sila. Sa ilalim ng Article 69, sabay nilang pinipili ang tirahan ng pamilya. Kung hindi sila magkasundo, korte ang magdedesisyon.
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumausap ng abogado kung umalis ang asawa mo, tumigil sa pagsuporta sa pamilya, o inilalagay ka o ang mga anak sa panganib, o kung gusto mong ipaayos sa korte ang hindi pagkakasundo tungkol sa tirahan ng pamilya o trabaho. Masasabi ng abogado kung aling remedyo ang bagay sa sitwasyon mo at anong ebidensya ang kailangan.
Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Ano ang mga tungkulin ng mag-asawa sa ilalim ng Family Code?
Sabi ng Article 68, dapat magsama ang mag-asawa, magmahalan, magrespetuhan at maging tapat, at magtulungan at magsuportahan. Idinagdag ng Articles 69 hanggang 71 na sabay nilang pinipili ang tirahan ng pamilya, sabay nilang sinusuportahan ang pamilya at pareho silang namamahala sa bahay.
Mapipilit ba ng korte ang asawa ko na tumira kasama ko?
Hindi. Sa Ilusorio v. Bildner (2000), sinabi ng Supreme Court na walang korteng may kapangyarihang pilitin ang mister na tumira kasama ang misis, at hindi maipapatupad ang pagsasama sa pamamagitan ng writ of habeas corpus. May ibang remedyo, gaya ng support o judicial separation of property.
Kailangan ba ng misis ang pahintulot ng mister para magtrabaho o magnegosyo?
Hindi. Sabi ng Article 73, na binago ng Republic Act No. 10572, puwedeng gawin ng alinmang asawa ang anumang legal na propesyon, trabaho, negosyo o aktibidad nang walang pahintulot ng isa. Puwede lang tumutol ang isa sa valid, seryoso at moral na dahilan, at korte ang magdedesisyon kung hindi sila magkasundo.
Sino ang nagdedesisyon kung saan titira ang pamilya?
Ang mag-asawa. Sabi ng Article 69, ang mag-asawa ang pumipili ng family domicile, at korte ang magdedesisyon kung hindi sila magkasundo. Puwedeng i-exempt ng korte ang isang asawa sa pagtira kasama ang isa kung nasa abroad ang isa o may iba pang valid at matibay na dahilan.
Sino ang nagbabayad ng gastos ng pamilya?
Sabay na responsable ang mag-asawa. Sa ilalim ng Article 70, binabayaran muna ang suporta ng pamilya mula sa community property, saka mula sa kita ng kani-kanilang sariling ari-arian, at sa huli mula sa mismong sariling ari-arian nila.
Ano ang puwedeng gawin ng asawa kung pinapabayaan ng isa ang mga tungkuling ito?
Sabi ng Article 72, puwedeng lumapit sa korte ang naagrabyadong asawa kapag pinapabayaan ng isa ang mga tungkulin niya o nagdadala ng panganib, kahihiyan o pinsala sa pamilya. Nakadepende sa mga pangyayari ang ibang remedyo, gaya ng claim for support o petition for legal separation.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?