Article 1169 ti Civil Code: Delay ken demand
Status: Adda pay bilegna
Ania ti kuna ti Article 1169?
Ti opisial a testo ti linteg ket iti English.
Those obliged to deliver or to do something incur in delay from the time the obligee judicially or extrajudicially demands from them the fulfillment of their obligation.
However, the demand by the creditor shall not be necessary in order that delay may exist:
(1) When the obligation or the law expressly so declare; or
(2) When from the nature and the circumstances of the obligation it appears that the designation of the time when the thing is to be delivered or the service is to be rendered was a controlling motive for the establishment of the contract; or
(3) When demand would be useless, as when the obligor has rendered it beyond his power to perform.
In reciprocal obligations, neither party incurs in delay if the other does not comply or is not ready to comply in a proper manner with what is incumbent upon him. From the moment one of the parties fulfills his obligation, delay by the other begins.
Ania ti kayatna a sawen iti nalaka a sasao?
Ibaga ti Article 1169 ti Civil Code no kaano nga maibilang a legal a "naladaw" (in delay) ti tao a masapul nga agited wenno agaramid iti maysa a banag: manipud iti panagdawat (demand) ti nagpautang, iti korte wenno iti ruar ti korte. Saan a masapul ti demand iti tallo a kaso: no kasta ti kuna ti linteg wenno ti obligasion, no ti petsa ti kangrunaan a gapu ti kontrata, ken no awan serbina ti demand. Kadagiti kontrata nga agpada nga adda utang dagiti partido, saan a naladaw ti maysa bayat a saan pay a timmungpal ti sabali.
Kasano nga agandar daytoy iti pudno a biag?
Ti saan a nabayadan a bulod ni Joel
Nangbulod ni Joel iti kuarta ken ni Ana, a mabayadan iti naituding a petsa, ket awan ti clause maipapan iti default. Limmabas ti petsa. Iti sidong ti umuna a paragrapo ti Article 1169, naladaw ni Joel manipud iti panagdawat ni Ana iti bayad, kas pagarigan babaen ti nakasurat a demand letter.
Ti cake ti kasar
Nangorder ni Marie iti cake para iti aldaw ti kasarna. Nalawag a ti petsa ti panangiyawat ti gapu ti kontrata. Iti sidong ti Article 1169(2), naladaw ti panadero no saan a maiyawat ti cake iti dayta nga aldaw, uray awan ti demand.
Agpada nga aguray
Inanamongan ni Ben nga ilakona ti motorsiklona ken ni Rico; agbayad ni Rico inton maiyawat. Saan nga inyawat ni Ben, ket saan met a nagbayad ni Rico. Iti sidong ti maudi a paragrapo ti Article 1169, awan kadakuada ti naladaw agingga a tumungpal wenno nakasagana a tumungpal iti umiso ti maysa kadakuada.
Ania ti kayatna a sawen iti praktika?
- Ti interest kadagiti bulod ket masapul a nakasurat ti pannakaitulagna (Article 1956). Kitaen met ti legal kadi ti 5% a binulan nga interest?
- Saan a responsable ti nakautang kadagiti pasamak a saan a mapakpakadaan wenno maliklikan, ngem adda dagiti eksepsion: kitaen ti Article 1174.
- Para iti libre wenno nalaka a tulong legal, kitaen ti sadino ti pakasarakan ti tulong legal.
Ania ti kuna ti Article 1169?
Those obliged to deliver or to do something incur in delay from the time the obligee judicially or extrajudicially demands from them the fulfillment of their obligation.
However, the demand by the creditor shall not be necessary in order that delay may exist: (1) When the obligation or the law expressly so declare; or (2) When from the nature and the circumstances of the obligation it appears that the designation of the time when the thing is to be delivered or the service is to be rendered was a controlling motive for the establishment of the contract; or (3) When demand would be useless, as when the obligor has rendered it beyond his power to perform.
In reciprocal obligations, neither party incurs in delay if the other does not comply or is not ready to comply in a proper manner with what is incumbent upon him. From the moment one of the parties fulfills his obligation, delay by the other begins.
Dagiti termino:
- Obligee wenno creditor: ti tao a nakautangan, wenno ti nagpautang. Obligor wenno debtor: ti tao a nakautang.
- Judicial demand: panagidarum iti korte. Extrajudicial demand: panagdawat iti ruar ti korte, kas iti demand letter.
- Delay (iti Latin, mora): ti legal a kasasaad ti pannakaladaw kalpasan ti demand, nga adda pagbanaganna kas iti panagbalin a responsable iti damages.
Kaano a saan a masapul ti demand?
Dagiti tallo nga eksepsion iti maikadua a paragrapo:
- Nalawag a kasta ti kuna ti obligasion wenno ti linteg. Kas pagarigan, kontrata a kunana a naladaw (in default) ti nakautang uray awan ti demand apaman a lumabas ti due date.
- Ti oras ti kangrunaan a gapu (controlling motive). Napateg unay ti petsa ta saan koma a naaramid ti kontrata no awan dayta, kas iti panangiyawat para iti naituding a pasken.
- Awan serbina ti demand. Kas pagarigan, no ti nakautang ti nangaramid a saanen a mabalin ti panangtungpal.
Apay a napateg ti petsa ti demand?
Kadawyan a ti delay ti mangipakita no kaano a mangrugi ti interest ken damages. Iti Verga v. Harbor Star Shipping Services (2024), inyakar ti Supreme Court ti pangrugian ti compensatory interest manipud iti petsa ti judicial demand nga agturong iti petsa ti nasaksakbay nga extrajudicial demand, a nangadaw iti Article 1169 ken iti Lara's Gifts v. Midtown. Nailawlawag dagiti rate ti interest iti legal interest rate.
Adda maikadua a pagbanagan ti nakasurat a demand iti sidong ti sabali nga artikulo. Kuna ti Article 1155 a maputed ti prescription dagiti aksion no adda nakasurat nga extrajudicial demand ti nagpautang. Kitaen ti mano a tawen ti panangsingir iti utang.
Kasano nga agandar dagiti reciprocal obligation?
Iti reciprocal obligation, agpada a nagpautang ken nakautang ti tunggal partido, kas iti panaglako (ti aglaklako ti mangiyawat, ti gumatang ti agbayad). Kuna ti maudi a paragrapo ti Article 1169 nga awan ti naladaw bayat a saan a tumungpal wenno saan a nakasagana a tumungpal iti umiso ti sabali. Apaman a tumungpal ti maysa, mangrugi ti delay ti sabali. Ti partido a saan a tumungpal iti reciprocal obligation ket mabalin a madawatan a tumungpal, wenno mabalin a ma-rescind ti obligasion iti sidong ti Article 1191.
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- Lara's Gifts v. Midtown (G.R. No. 225433)Lara's Gifts v. Midtown: dagiti desision idi 2019 ken 2022 maipapan iti nagtulagan nga interest, compounding, unconscionable a rate ken 6% legal interest.
- Nacar v. Gallery Frames (G.R. No. 189871)Nacar v. Gallery Frames: ti desision idi 2013 a nangibaba iti legal interest manipud 12% iti 6% kada tawen manipud July 1, 2013, ken no kaano nga agtaray.
Kadawyan a saludsod
Kaano a naladaw (in delay) ti nakautang iti sidong ti Article 1169?
Manipud iti panagdawat ti nagpautang a tungpalen ti obligasion, judicially (babaen ti panagidarum iti korte) wenno extrajudicially (iti ruar ti korte, kas iti demand letter). Daytoy ti awagan ti Article 1169 nga incurring in delay.
Kanayon kadi a masapul ti demand letter?
Saan. Ilista ti Article 1169 ti tallo a kaso nga awan ti masapul a demand: no nalawag a kasta ti kuna ti obligasion wenno ti linteg; no ti oras ti panangiyawat wenno serbisio ti kangrunaan a gapu ti kontrata; ken no awan serbina ti demand.
Apay a napateg ti petsa ti demand?
Ti delay ket mabalin a mangaramid iti nakautang a responsable iti damages ken interest. Iti Verga v. Harbor Star Shipping Services (2024), binilang ti Supreme Court ti compensatory interest manipud iti extrajudicial demand, a nangadaw iti Article 1169 ken iti Lara's Gifts v. Midtown.
Kasano no agpada nga adda obligasion dagiti partido iti tunggal maysa?
Kuna ti Article 1169 nga iti reciprocal obligations, awan ti partido a naladaw no saan a tungpalen ti sabali wenno saan a nakasagana a tumungpal iti umiso a wagas. Apaman a tungpalen ti maysa a partido ti obligasionna, mangrugi ti delay ti sabali.
Ipasardeng met kadi ti demand letter ti prescriptive period?
Ti nakasurat nga extrajudicial demand ti nagpautang ket mangputed (interrupt) iti prescription iti sidong ti Article 1155. Sabali a pagalagadan dayta ngem ti Article 1169.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?