Force Majeure: Kaano a Saanka a Responsable iti Panagladaw wenno Pukaw

Isu nga adda tallo a laksid a pakaisingoran ti tao uray iti fortuitous event:

1. Nalawag nga ibaga ti linteg.
2. Ibaga ti kontrata (stipulation a ti maysa a partido ti mangbaklay iti risgo).
3. Kasapulan ti kita ti obligasion nga awaten ti risgo.

Nangikeddeng ti Supreme Court iti uppat a pagrukodan. Iti Sicam v. Jorge (2007), kinunana a masapul nga adda amin dagitoy:

1. ti gapu ti pasamak, wenno ti saan a pannakatungpal, ket saan nga agpannuray iti pagayatan ti tao;
2. saan a mabalin a napadpadles, wenno no napadpadles, saan a mabalin a naliklikan;
3. inaramidna a saan a mabalin a tungpalen ti debtor ti obligasion iti gagangay a wagas; ken
4. saan a nakiraman ti debtor iti panangpakaro ti dangran wenno pannakapukaw.

Innayon ti Korte a "The burden of proving that the loss was due to a fortuitous event rests on him who invokes it." Kayatna a sawen, adda iti mangusar iti dayta ti pagrebbengan a mangpaneknek. Ken ti tao ket masapul a "committed no negligence or misconduct that may have occasioned the loss", kayatna a sawen, awan ti kinaliway wenno dakes nga aramidna a nakagapu iti pannakapukaw.

Mailawlawag met ti termino iti fortuitous event.

Saan no isu laeng. Iti Sicam, kinuna ti maysa a pawnshop a saan a responsable kadagiti naisanla nga alahas a naala iti robbery. Kinuna ti Korte: "Robbery per se, just like carnapping, is not a fortuitous event." Kayatna a sawen, ti robbery a mismo, kas iti carnapping, ket saan a fortuitous event. Maibatay kadagiti pasamak, nabati a nakalukat ti vault, ket inkeddeng ti Korte a responsable latta ti pawnshop kadagiti makinkukua.

Saan nga ibaga daytoy a panid no ti aniaman a bagyo, layus, lockdown wenno sabali pay a pasamak ket fortuitous event. Agpannuray dayta kadagiti uppat a pagrukodan ken iti ebidensia iti tunggal kaso.

Kuna ti Article 1262 a ti obligasion a mangiyawat iti determinate (naituding) a banag ket agpatingga no mapukaw wenno madadael ti banag "without the fault of the debtor, and before he has incurred in delay", kayatna a sawen, nga awan ti biddut ti debtor ken sakbay a naladaw isuna. Ngem no ti linteg wenno ti kontrata ket mangaramid a responsable ti debtor uray kadagiti fortuitous event, wenno kasapulan ti kita ti obligasion nga awaten ti risgo, saan nga agpatingga ti obligasion gapu iti pannakapukaw ket responsable ti debtor iti damages.

Napateg ti panagladaw. Kuna ti Article 1165 a no agladaw ti debtor, responsable isuna iti aniaman a fortuitous event agingga a naiyawatna ti banag.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Lito ket immanamong a mangiyawat iti naituding a set ti muebles ken ni Ana iti sumaruno a lawas. Linayus ti bagyo ti bodegana, a naibangon ken natartaripato iti gagangay nga annad, ket nadadael ti set sakbay ti aldaw ti pannakaiyawat. No matungpal dagiti uppat a pagrukodan ken saan nga ipabaklay ti kontrata ken ni Lito ti risgo, mabalinna nga usaren ti Article 1174 ken ti Article 1262.

Isu met laeng dagiti pasamak, ngem naladawen ni Lito iti dua a lawas idi dimteng ti bagyo. Iti sidong dagiti Article 1165 ken 1262, saanna a mausar ti bagyo tapno makalisi iti responsabilidad.

Ti maysa a pawnshop ket binaybay-anna a nakalukat ti vault-na ket natakawan. Kas iti Sicam, ti robbery laeng ket saan a mangwayawaya iti pawnshop iti responsabilidad.

Makisaritaka iti abogado no kayatmo nga usaren ti force majeure tapno ilawlawag ti panagladaw wenno pannakapukaw, wenno no usaren dayta ti sabali a partido maibusor kenka. Mabalin a baliwan ti stipulation iti kontrata ti alagaden (Article 1174). Agpannuray ti pagbanagan kadagiti pasamak ken iti mabalin a paneknekan ti tunggal maysa.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas. Adda ti intero a teksto iti panid ti Article 1174.