Rebbengam Kadi ti Loan ti Sabali no Co-Maker-ka?

Ilawlawag ti Article 2047 dagiti dua:

Iti nalaka a pannao: ti guarantor ket mangikari iti creditor a tungpalenna ti obligasion ti nakautang no saan a makatungpal daytoy; no nangigalut ti tao iti bagina iti solidarily a kadua ti nakautang, ti kontrata ket maawagan iti suretyship.

Iti Palmares v. Court of Appeals (1998), inlawlawag ti Supreme Court: "A surety is an insurer of the debt, whereas a guarantor is an insurer of the solvency of the debtor." Kayatna a sawen, ti surety ket mangigarantia iti utang a mismo, bayat a ti guarantor ket mangigarantia iti kabaelan ti nakautang nga agbayad. Ikari ti surety nga agbayad no saan nga agbayad ti nakautang. Umanamong ti guarantor a mabalin a singiren ti creditor kenkuana no laeng kalpasan a singiren ti creditor ti nakautang, no saan a makabayad ti nakautang.

Saan met a pulos a maipagarup ti guaranty. Kuna ti Article 2055 a daytoy ket "must be express and cannot extend to more than what is stipulated therein", wenno masapul a nalawag ken saan a lumabes iti naitulag.

No solidarily liable ti co-maker, wen. Kuna ti Article 1216:

Iti nalaka a pannao: mabalin a singiren ti creditor ti aniaman kadagiti solidary debtor, wenno sumagmamano wenno amin ida iti isu met laeng a tiempo, ken ti panangsingir iti maysa ket saan a manglapped iti panangsingir kadagiti dadduma bayat a saan pay a naan-anay a nasingir ti utang.

Iti Palmares, nagpirma ti maysa a co-maker iti promissory note a nangigalut iti bagina iti jointly and severally a kadua dagiti nakautang. Kinuna ti Korte a "the creditor has the right to proceed even against the surety alone", wenno adda kalintegan ti creditor a singiren uray ti surety laeng. Innayon ti Korte a ti panangikari "to pay upon default of the principal debtor does not automatically remove it from the ambit of a contract of suretyship." Kayatna a sawen, ti panangikari nga agbayad no saan a makabayad ti nakautang ket saan a dagus a mangikkat iti dayta iti suretyship.

Ngem masapul nga aggapu ti solidarity iti dokumento wenno iti linteg. Kuna ti Article 1207 a "There is a solidary liability only when the obligation expressly so states, or when the law or the nature of the obligation requires solidarity." Iti nalaka a pannao, adda laeng solidary liability no nalawag nga ibaga ti obligasion, wenno no kiddawen ti linteg wenno ti kasasaad ti obligasion.

Salakniban daytoy ti guarantor. Iti sidong ti Article 2058, "The guarantor cannot be compelled to pay the creditor unless the latter has exhausted all the property of the debtor, and has resorted to all the legal remedies against the debtor." Kayatna a sawen, saan a mapilit nga agbayad ti guarantor agingga a maibusen ti creditor dagiti amin a sanikua ti nakautang ken amin a legal a remedio maibusor kenkuana.

Inlista ti Article 2059 no kaano a saan a maus-usar ti excussion, karaman no ti guarantor "has expressly renounced it" (nalawag a binaybay-anna), no "he has bound himself solidarily with the debtor" (nangigalut iti bagina iti solidarily a kadua ti nakautang), ken no insolvent ti nakautang. Iti sidong ti Article 2060, masapul nga usaren ti guarantor daytoy no agkiddaw ti creditor iti bayad ken ipakitana dagiti sanikua ti nakautang iti Pilipinas a makaanay a mangbayad iti utang.

Saan a ti nagan ti mangikeddeng. Iti TIDCORP v. Philippine Veterans Bank (2019), ti maysa a "guarantor" ket nangbaybay-a iti excussion ken immanamong a direkta a bayadanna ti utang. Kinuna ti Korte a ti kasta a guarantor ket "undoubtedly makes himself/herself solidarily liable to the creditor", gapu ta "The determination of whether an obligation is a suretyship is not a matter of nomenclature and semantics." Iti nalaka a pannao, solidarily liable dayta a guarantor, ta saan a maibatay iti nagan no suretyship ti obligasion.

Daytoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Nestor ket nagpirma iti promissory note ti gayyemna a ni Arman kas "co-maker". Kuna ti note a dagiti nagpirma ket naigalut iti "jointly and severally". Saanen nga agbaybayad ni Arman. Iti sidong ti Article 1216 ken Palmares, mabalin a kiddawen ti nagpabulod ken ni Nestor ti intero a saan a nabayadan a loan, a saan nga umuna a darumen ni Arman.

No ketdi guarantor laeng ni Nestor iti dokumento, nga awan ti solidary clause ken awan ti panangbaybay-a, mabalin nga usaren ni Nestor ti excussion ket kiddawenna iti nagpabulod nga umuna a singirenna dagiti sanikua ni Arman.

Saan a karaman iti daytoy a panid no mabalin nga alaen manen ni Nestor ken ni Arman ti binayadanna.

Kitaem met ti panangidilig iti guarantor vs surety ken ti kaipapanan ti suretyship.

Makisaritaka iti abogado sakbay nga agpirmaka kas co-maker wenno guarantor, no kiddawen ti nagpabulod a bayadam ti loan ti sabali a tao, wenno no maidarumka kas co-maker. Ti rebbengem ket agpannuray iti eksakto a sasao ti pinirmaam.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas. Para iti ad-adu pay maipapan iti loan, kitaem ti Utang ken panangsingir ken Mano a tawen ti panawen ti creditor a mangsingir iti utang?