Pila ang Child Support sa Pilipinas?

Wala. Ang rule amo ang proporsyon, indi pormula:

Ginautro ini nga rule sang Rules on Action for Support sang Supreme Court (A.M. No. 21-03-02-SC, nga may bisa halin sang 31 May 2021). Ang Section 12 nagadugang sang mga butang nga mahimo tan-awon sang korte:

1. ang kuwarta kag pagkabutang sang ginikanan nga may custody, sang isa pa ka ginikanan, kag sang bata;
2. ang panglawas sang bata, sa lawas kag sa emosyon, kag ang iya espesyal nga kinahanglan kag abilidad;
3. ang klase sang pagkabuhi nga nabatasan na sang bata;
4. ang indi kuwarta nga bulig sang kada ginikanan sa pag-atipan sang bata.

Mahimo isugo nga ang isa ukon ang duha ka ginikanan ang magbayad. Nagabag-o man ang kantidad sa paglawig sang tion: siling sang Article 202, ginapanubo ukon ginadugangan ang suporta kon magbag-o ang kinahanglan kag ang ikasarang.

Ang matuod nga kantidad halin sa mga kaso sa korte mga halimbawa lang sang ginsugo sang isa ka korte para sa isa ka pamilya. Sa Grande v. Antonio (2014), ang award nga ginpabilin sang Supreme Court nagsugo sa ginikanan nga bahinon ang suporta nga P30,000.00 kada bulan para sa duha ka bata: 70% halin sa tatay kag 30% halin sa nanay. Indi ini standard nga rate.

Ang edukasyon nagalakip sang pag-eskwela ukon training para sa propesyon, trade ukon vocation, "even beyond the age of majority" (bisan lapas na sa husto nga edad). Ang transportasyon nagalakip sang pagkadto kag pagbalik halin sa eskwelahan ukon obra.

Sa *Lim-Lua v. Lua*, gintugutan sang Supreme Court ang tatay nga i-credit lang ang mga gasto nga may labot sa suporta, pareho sang bayad sa doktor kag dentista kag sang groceries. Wala gin-isip ang balor sang duha ka mahal nga salakyan nga iya ginbakal para sa mga bata, ang pagmentinar sini, ang gasto sa pagbiyahe kag ang ginbakal nga bayo, kay wala ini labot sa suporta nga gin-award.

Ang duha ka ginikanan, para sa legitimate kag illegitimate nga mga anak:

Para sa bata nga natawo sa gwa sang kasal, siling man sang Article 176 nga ang bata "entitled to support" (may kinamatarong sa suporta). Ang obligasyon sang tatay nagadepende kon mapakita ang filiation (pagkaanak), halimbawa paagi sa iya pagkilala sa birth record. Tan-awa ang Sin-o ang may custody sang illegitimate child?

Halin sa petsa nga ginpangayo mo ini:

Ang extrajudicial demand amo ang pagpangayo sa gwa sang korte, pareho sang sulat. Isulat ini, butangi sang petsa, tipigi ang kopya, kag tipigi ang pamatuod nga nabaton ini sang isa ka ginikanan. Siling man sang Article 203 nga ang bayad ginahatag sa sulod sang una nga lima ka adlaw sang kada bulan.

Protektado ang kuwarta nga nabaton bilang suporta: indi ini mahimo i-attach ukon i-levy agod ibayad sa utang sang nagbaton (Article 205).

Madamo nga ginikanan ang nagakasugot sa suporta nga sila-sila lang. Kon indi, ang Rules on Action for Support ang nagahatag sang proseso sa korte:

• Mediation anay. Ang mga gintaliwan sa suporta ginapadala sa family mediation, kag kasagaran indi ma-file ang kaso kon wala sang certification nga wala nagmadinalag-on ang areglo (Rule on Family Mediation, A.M. No. 24-02-06-SC, Sections 3 kag 5). Ang suporta sa palaabuton mismo indi mahimo i-compromise (Section 4). Ang mga kaso nga may labot sa RA 9262 indi ginapadala sa mediation.
• Diin mag-file. Sa korte sang lugar diin nagaistar ang plaintiff ukon ang defendant, kon ano ang pilion sang plaintiff. Kon ang defendant nagaistar sa abroad ukon indi makita, diin nagaistar ang plaintiff ukon diin may pagkabutang ang defendant sa Pilipinas (Section 4).
• Suporta samtang nagadalagan ang kaso. Mahimo magsugo ang korte sang support pendente lite, buot silingon temporaryo nga suporta samtang nagadalagan ang kaso (Article 203; Section 6 sang Rules on Action for Support).
• Desisyon kag appeal. Nagadesisyon ang korte sa sulod sang 30 calendar days pagkatapos ma-admit ang ebidensya (Section 13). Ang judgment immediately executory: indi ginapauntat sang appeal ang pagpatuman sini (Section 15).

Mahimo isugo sang korte nga ikaltas ang suporta sa sweldo sang ginikanan (Section 12). Kon indi bayaran ang judgment, gintugutan sang Section 16 ang:

• garnishment sang mga utang kag iban pa nga credits;
• levy sa pagkabutang;
• kaltas sa sweldo;
• paghawid sang pension, retirement kag iban pa nga funds.

Kon may korte na sa iban nga pungsod nga nagsugo sang suporta, mahimo mag-file sa Pilipinas sang petisyon agod kilalahon kag ipatuman ini, kag ang Public Attorney's Office (PAO) mahimo mag-file sini para sa petitioner (Section 17).

Mahimo, pero indi pirme. Suno sa RA 9262 (anti-VAWC law), ang indi paghatag sang financial support mahimo isa ka klase sang pag-abuso sa babae ukon sa iya anak. Sa Acharon v. People (2021), siling sang Supreme Court nga ang simple nga pagpakyas ukon indi pagsarang maghatag sang suporta indi krimen suno sa Section 5(i) sang amo nga layi. Dapat may pamatuod nga tinuyo sang lalaki ang indi paghatag sang suporta agod magdala sang mental ukon emosyonal nga kasakit. Tan-awa ang Paano mag-file sang VAWC case.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Grace kag Leo. Mga tatlo ka pilo ang kita ni Leo sang sa kita ni Grace. May dokumento ang gasto sang ila anak nga lalaki sa eskwelahan, pagkaon kag bulong. Mahimo isugo sang korte nga magbulig ang duha suno sa ila ikasarang, gani si Leo ang magbayad sang mas dako nga bahin. Wala sang pirmi nga porsyento.

Carla kag Jun. Nagpadala si Carla kay Jun sang sinulat nga demand sang suporta para sa ila anak nga babae sang Marso. Sang Agosto lang sia nag-file sa korte. Kay ang suporta ginabayaran halin sa petsa sang judicial ukon extrajudicial demand (Article 203), gin-isip ang sulat sang Marso. Gintipigan ni Carla ang kopya kag ang resibo sang courier.

Ramon. Nagaobra si Ramon sa abroad kag naguntat sia sa pagpadala sang kuwarta para sa iya duha ka anak. Nag-file ang ila nanay sa lugar diin sia nagaistar sa Pilipinas. Kon indi sia magbayad sang judgment, mahimo magsugo ang korte sang kaltas sa sweldo ukon paghawid sang iya pension kag iban pa nga funds.

Makighambal sa abogado antes mag-file, labi na kon ginalibad sang isa ka ginikanan nga sia ang tatay, nagaistar sa abroad, ginatago ang kita, ukon kon may pag-abuso. Mahimo ihanda sang abogado ang demand letter, mangayo sang suporta samtang nagadalagan ang kaso, kag ipatuman ang judgment.

Kon indi ka makasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.