Article 201 sang Family Code: Paano ginatalana ang kantidad sang support
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 201?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
The amount of support, in the cases referred to in Articles 195 and 196, shall be in proportion to the resources or means of the giver and to the necessities of the recipient.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 201 sang Family Code nga ang kantidad sang support ginatalana suno sa duha ka butang: ang ikasarang ukon pagkabutang sang tawo nga nagahatag, kag ang kinahanglanon sang tawo nga nagabaton. Wala nagatalana ang law sang pirme nga kantidad, minimum ukon porsyento sang sweldo. Suno sa Article 202, nagataas ukon naganubo ang kantidad kon magbag-o ang kinahanglanon ukon ikasarang.
Ginagamit ini sa tanan nga relasyon sa Article 195, kag sa mga magutod sa Article 196. Kon ano ang sakop sang support, ara sa Article 194.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Grace kag Leo: support nga ginbahin suno sa kita
Mga tatlo ka pilo ang ginasweldo ni Leo kumpara kay Grace. Ang ila anak nga babayi nagaestar kay Grace. Mahimo isugo sang korte ang duha ka ginikanan nga mag-ambag suno sa ila ikasarang. Si Leo, nga mas daku ang sweldo, kasagaran amo ang may mas daku nga bahin. Ang eksakto nga kantidad nakadepende sa ebidensya sang kinahanglanon sang bata.
Si Arnold: mas manubo nga kita pagkatapos madulaan sang obra
Tatlo ka tuig na nga nagabayad si Arnold sang support para sa iya anak nga lalaki. Dayon nadulaan sia sang obra kag nakakita sang obra nga mas manubo gid ang sweldo. Suno sa Article 202, mahimo sia mangayo nga panubuon ang support para mag-angot sa iya nagnubo nga ikasarang.
Si Liza: bata nga may bag-o nga kinahanglanon sa pagbulong
Ang anak ni Liza nga lalaki na-diagnose sang balatian nga nagakinahanglan sang regular nga therapy. Suno sa Article 202, mahimo mangayo si Liza sang dugang, kay nagtaas ang kinahanglanon sang bata.
Ini mga ginhimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang support ginabayad lang halin sa petsa sang judicial ukon extrajudicial demand (Article 203).
- Importante ang pamatuod sa duha ka bahin: mga dokumento sang kita kag pagkabutang, kag mga resibo ukon rekord sang kinahanglanon sang bata.
- Kon duha ukon sobra ang dapat maghatag sang support, ang bayad ginabahin suno sa ikasarang sang kada isa (Article 200).
- Mahimo bag-uhon sang korte ang kantidad kon magbag-o ang kinahanglanon ukon ikasarang (Article 202).
- Para sa pagpasaka sang kaso sang support kag kon ano ang ginatugot sang mga rule sang Supreme Court sa support, tan-awa ang pila ang child support?
Ano ang siling sang Article 201?
The amount of support, in the cases referred to in Articles 195 and 196, shall be in proportion to the resources or means of the giver and to the necessities of the recipient.
Kag siling sang masunod nga article nga indi pirme sa wala sing katapusan ang kantidad:
Support in the cases referred to in the preceding article shall be reduced or increased proportionately, according to the reduction or increase of the necessities of the recipient and the resources or means of the person obliged to furnish the same.
May formula bala para sa child support?
Wala. Madamo ang nagapangita sang pirme nga porsyento sang sweldo, pero wala ini nakasulat sa Family Code. Ginatimbang sang korte ang duha ka bahin:
- Ang ikasarang sang nagahatag: kita, pagkabutang kag iban pa nga resources.
- Ang kinahanglanon sang nagabaton: ang mga butang sa Article 194, pareho sang pagkaon, puluy-an, eskwela, bulong kag transportasyon.
Ang Rules on Action for Support sang Supreme Court (A.M. No. 21-03-02-SC, Section 12) nagasiling liwat sang test sang Article 201 para sa child support. Gindugang sini nga mahimo man tan-awon sang korte ang pinansyal nga resources sang custodial kag non-custodial nga ginikanan (ang may custody kag ang wala) kag sang bata, ang pisikal kag emosyonal nga ikaayong-lawas kag espesyal nga kinahanglanon sang bata, ang standard of living nga naanad ang bata, kag ang non-monetary nga ambag sang mga ginikanan. Mahimo man isugo sang korte nga kaltason ang support sa sweldo sang ginikanan.
Paano gin-aplikar sang mga korte ang Article 201?
- Sa Grande v. Antonio (2014), ang support award nga ginpabilin sa desisyon sang Supreme Court nagsugo sa duha ka ginikanan nga magbahin sa support sang ila duha ka anak, P30,000.00 kada bulan, 70% sa amay kag 30% sa iloy. Halimbawa ini sang support nga ginapaambit sang duha ka ginikanan. Kantidad lang ini nga gintalana sa sina nga kaso, indi sukdanan para sa tanan.
- Sa Lim-Lua v. Lua (2013), gintalana sang Court of Appeals ang binulan nga support pendente lite (samtang ginabista pa ang kaso) sa P115,000.00, kag wala sang partido nga nag-apela sa sina nga kantidad. Ginsiling liwat sang Supreme Court ang daan nga rule: ang judgment para sa support indi gid nagapirme (final), kay mahimo ini bag-uhon kon magbag-o ang kinahanglanon ukon ikasarang. Ginbuhin man sini sa wala nabayran nga support ang mga gasto lang nga may kaangtanan sa support nga gin-award, pareho sang gasto sa doktor kag dentista kag credit-card nga pamakal sang groceries kag dry goods. Wala ginbuhin ang bili sang duha ka salakyan kag ang ila pagmentinar, gasto sa pagbiyahe, kag credit-card nga pamakal sang iban nga butang pareho sang bayo, kay wala ini kaangtanan sa support nga gin-award.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
- Grande v. Antonio (G.R. No. 206248)Grande v. Antonio: puede gamiton sang illegitimate child ang apelyido sang amay pero indi sia mapilit, kag sa iloy ang custody luwas kon unfit sia.
- Lim-Lua v. Lua (G.R. Nos. 175279-80)Lim-Lua v. Lua: ang gasto lang nga may kaangtanan sa sustento nga ginmando sang korte ang makaltas sa wala nabayaran, indi ang regalo pareho sang mga awto.
Masami nga pamangkot
May pirme bala nga porsyento sang sweldo para sa child support sa Pilipinas?
Wala. Siling sang Article 201 nga ang kantidad suno sa ikasarang ukon pagkabutang sang nagahatag kag sa kinahanglanon sang nagabaton. Wala nagatalana ang Family Code sang pirme nga kantidad, minimum ukon porsyento.
Mahimo bala bag-uhon ang kantidad sang support sa ulihi?
Huo. Siling sang Article 202 nga ang support ginapanubo ukon ginapataas suno sa pagnubo ukon pagtaas sang kinahanglanon sang nagabaton ukon sang ikasarang sang nagahatag. Sa Lim-Lua v. Lua (2013), ginsiling liwat sang Supreme Court nga ang judgment para sa support mahimo bag-uhon bangod sini nga rason.
Pareho bala nga ginikanan ang nagabayad sang support?
Mahimo. Kon duha ukon sobra ang dapat maghatag sang support, ginabahin sang Article 200 ang bayad suno sa ikasarang sang kada isa. Sa Grande v. Antonio, ang support award nga ginpabilin sang Supreme Court nagbahin sang binulan nga kantidad: 70% sa amay kag 30% sa iloy.
Ano ang ginatan-aw sang korte sa pagtalana sang child support?
Ang ikasarang sang nagahatag kag ang kinahanglanon sang bata (Article 201). Ang mga rule sang Supreme Court sa mga kaso sang support nagatugot man sa korte nga tan-awon ang pinansyal nga ikasarang sang duha ka ginikanan kag sang bata, ang ikaayong-lawas kag espesyal nga kinahanglanon sang bata, ang standard of living nga naanad ang bata, kag ang non-monetary nga ambag sang kada ginikanan.
Mahimo bala kaltason ang support sa sweldo sang ginikanan?
Siling sang Rules on Action for Support sang Supreme Court (A.M. No. 21-03-02-SC) nga mahimo isugo sang korte nga kaltason ang kantidad sang support sa sweldo sang ginikanan.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?