Magkano ang Child Support sa Pilipinas?

Wala. Proporsyon ang rule, hindi formula:

Inuulit ito ng Rules on Action for Support ng Supreme Court (A.M. No. 21-03-02-SC, may bisa mula 31 May 2021). Nagdadagdag ang Section 12 ng mga bagay na puwedeng tingnan ng korte:

1. ang pera at yaman ng magulang na may custody, ng kabilang magulang at ng bata;
2. ang kalusugan ng katawan at damdamin ng bata, at ang espesyal niyang pangangailangan at kakayahan;
3. ang antas ng pamumuhay na nakasanayan ng bata;
4. ang tulong na hindi pera na ibinibigay ng bawat magulang sa pag-aalaga sa bata.

Puwedeng utusan ang isa o ang parehong magulang na magbayad. Nagbabago rin ang halaga sa paglipas ng panahon: sabi ng Article 202, binabawasan o dinadagdagan ang support habang nagbabago ang pangangailangan at ang kaya.

Ang mga totoong halaga sa mga kaso sa korte ay halimbawa lang ng iniutos ng isang korte para sa isang pamilya. Sa Grande v. Antonio (2014), ang award na pinanatili ng Supreme Court ay nag-utos sa mga magulang na paghatian ang support na P30,000.00 kada buwan para sa dalawang anak: 70% mula sa tatay at 30% mula sa nanay. Hindi ito standard na rate.

Kasama sa edukasyon ang pag-aaral o training para sa propesyon, trade o vocation, "even beyond the age of majority" (kahit nasa hustong gulang na). Kasama sa transportasyon ang pagpasok at pag-uwi mula sa school o trabaho.

Sa *Lim-Lua v. Lua*, pinayagan lang ng Supreme Court ang tatay na ibawas ang mga gastos na may kinalaman sa support, gaya ng bayad sa doktor at dentista at ng grocery. Hindi binilang ang halaga ng dalawang mamahaling kotseng binili niya para sa mga anak, ang maintenance ng mga ito, ang gastos sa biyahe at ang mga binili niyang damit, dahil walang kinalaman ang mga ito sa support na iniutos.

Ang parehong magulang, legitimate man o illegitimate ang anak:

Para sa batang ipinanganak sa labas ng kasal, sinasabi rin ng Article 176 na ang bata ay "entitled to support" (may karapatan sa support). Nakadepende ang obligasyon ng tatay sa pagpapatunay ng filiation (na anak niya ang bata), halimbawa sa pagkilala niya sa birth record. Basahin ang Sino ang may custody ng illegitimate na anak?

Mula sa petsa na hiningi mo ito:

Ang extrajudicial demand ay paniningil na ginawa sa labas ng korte, gaya ng sulat. Isulat ito, lagyan ng petsa, magtabi ng kopya, at magtabi ng patunay na natanggap ito ng kabilang magulang. Sinasabi rin ng Article 203 na binabayaran ito sa loob ng unang limang araw ng bawat buwan.

Protektado ang perang natanggap bilang support: hindi ito puwedeng i-attach o i-levy para ipambayad sa utang ng tumanggap (Article 205).

Maraming magulang ang nagkakasundo sa support nang pribado. Kung hindi, nakasaad sa Rules on Action for Support ang proseso sa korte:

• Mediation muna. Ang mga away tungkol sa support ay ipinapadala sa family mediation, at kadalasan hindi puwedeng isampa ang kaso nang walang certification na hindi nagkasundo ang dalawa (Rule on Family Mediation, A.M. No. 24-02-06-SC, Sections 3 at 5). Hindi puwedeng i-compromise ang support sa hinaharap (Section 4). Hindi ipinapadala rito ang mga kasong may kinalaman sa RA 9262.
• Saan mag-file. Sa korte ng lugar kung saan nakatira ang plaintiff (nagdemanda) o ang defendant (dinemanda), ayon sa pili ng plaintiff. Kung nasa abroad ang defendant o hindi siya mahanap, kung saan nakatira ang plaintiff o kung saan may ari-arian ang defendant sa Pilipinas (Section 4).
• Support habang tumatakbo ang kaso. Puwedeng mag-utos ang korte ng support pendente lite, ibig sabihin pansamantalang support habang may kaso (Article 203; Section 6 ng Rules on Action for Support).
• Desisyon at appeal. Magdedesisyon ang korte sa loob ng 30 calendar days matapos tanggapin ang ebidensya (Section 13). Immediately executory ang judgment: hindi napipigilan ng appeal ang pagpapatupad nito (Section 15).

Puwedeng iutos ng korte na ikaltas ang support sa sweldo ng magulang (Section 12). Kung hindi binabayaran ang judgment, pinapayagan ng Section 16 ang:

• garnishment ng mga utang at iba pang credits na dapat bayaran sa kanya;
• levy sa ari-arian;
• kaltas sa sweldo;
• pagpigil sa pension, retirement at iba pang pondo.

Kung may foreign court na nag-utos na ng support, puwedeng mag-file sa Pilipinas ng petition para kilalanin at ipatupad ito, at puwedeng ang Public Attorney's Office (PAO) ang mag-file nito para sa petitioner (Section 17).

Puwede, pero hindi palagi. Sa ilalim ng RA 9262 (anti-VAWC law), ang pagkakait ng financial support ay puwedeng maging uri ng abuso laban sa babae o sa anak niya. Sa Acharon v. People (2021), sinabi ng Supreme Court na hindi krimen sa ilalim ng Section 5(i) ng batas na iyon ang basta hindi pagbibigay o hindi kayang magbigay ng support. Kailangang may patunay na sinadya ng lalaki na ipagkait ang support para magdulot ng mental o emotional anguish (sakit ng loob). Basahin ang Paano mag-file ng VAWC case.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga rule. Hindi ito payo para sa totoong kaso.

Grace at Leo. Mga tatlong beses ang kinikita ni Leo kumpara kay Grace. May dokumento ang gastos sa school, pagkain at gamot ng anak nilang lalaki. Puwedeng utusan ng korte ang dalawa na mag-ambag ayon sa kaya nila, kaya mas malaki ang babayaran ni Leo. Walang fixed na porsyento.

Carla at Jun. Nagpadala si Carla kay Jun ng nakasulat na demand para sa support ng anak nilang babae noong March. Nag-file lang siya sa korte noong August. Dahil binabayaran ang support mula sa petsa ng judicial o extrajudicial demand (Article 203), bilang ang sulat noong March. Nagtabi si Carla ng kopya at ng resibo ng courier.

Ramon. Nagtatrabaho si Ramon sa abroad at tumigil siyang magpadala ng pera para sa dalawa niyang anak. Nag-file ang nanay nila kung saan siya nakatira sa Pilipinas. Kung hindi babayaran ni Ramon ang judgment, puwedeng iutos ng korte ang kaltas sa sweldo o ang pagpigil sa pension at iba pa niyang pondo.

Kumonsulta sa abogado bago mag-file, lalo na kung itinatanggi ng kabilang magulang na siya ang tatay, nasa abroad siya, itinatago niya ang kita niya, o kung may abuso. Matutulungan ka ng abogado na gawin ang demand letter, humingi ng support habang may kaso, at ipatupad ang judgment.

Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.