Pila ang Child Support sa Pilipinas?

Wala. Proporsyon ang lagda, dili pormula:

Ang Rules on Action for Support sa Supreme Court (A.M. No. 21-03-02-SC, epektibo sukad 31 May 2021) nagsubli niini nga lagda. Ang Section 12 nagdugang og mga butang nga mahimong tagdon sa korte:

1. ang kwarta ug kabtangan sa ginikanan nga naay custody, sa pikas ginikanan ug sa bata;
2. ang lawasnon ug emosyonal nga kahimsog sa bata, ug ang iyang espesyal nga kinahanglan ug kahanas;
3. ang klase sa panginabuhi nga naandan na sa bata;
4. ang dili-kwarta nga tabang sa matag ginikanan sa pag-atiman sa bata.

Mahimong usa o duha ka ginikanan ang ma-order nga mobayad. Mausab usab ang kantidad sa paglabay sa panahon: matod sa Article 202, mokunhod o mosaka ang support samtang mausab ang kinahanglan ug ang kapasidad.

Ang tinuod nga kantidad gikan sa mga kaso sa korte pananglitan lang sa gi-order sa usa ka korte para sa usa ka pamilya. Sa Grande v. Antonio (2014), ang award nga gipabilin sa Supreme Court nag-order sa ginikanan nga bahinon ang support nga P30,000.00 matag bulan para sa duha ka anak: 70% gikan sa amahan ug 30% gikan sa inahan. Dili kini standard nga rate.

Ang edukasyon naglakip sa pag-eskwela o training para sa propesyon, trade o vocation, "even beyond the age of majority" (bisan lapas na sa legal nga edad). Ang transportation naglakip sa pagbiyahe padulong ug gikan sa eskwelahan o trabaho.

Sa *Lim-Lua v. Lua*, gitugotan sa Supreme Court ang amahan nga i-credit lang ang mga gasto nga may kalabotan sa support, sama sa bayad sa doktor ug dentista ug groceries. Wala giihap ang bili sa duha ka mahal nga sakyanan nga iyang gipalit para sa mga anak, ang maintenance niini, gasto sa pagbiyahe ug mga sinina nga gipalit, kay walay kalabotan kini sa support nga gi-award.

Ang duha ka ginikanan, pareho sa legitimate ug illegitimate nga anak:

Para sa bata nga natawo sa gawas sa kasal, matod usab sa Article 176 nga ang bata "entitled to support" (adunay katungod sa support). Ang obligasyon sa amahan nagdepende kung mapakita ang filiation (pagka-anak), pananglitan ang iyang pag-ila sa bata sa birth record. Tan-awa ang Kinsa ang naay custody sa illegitimate child?

Sukad sa petsa nga imong gi-demand kini:

Ang extrajudicial demand mao ang demand nga gihimo sa gawas sa korte, sama sa sulat. Isulat kini, butangi og petsa, tipigi ang kopya, ug tipigi ang pruweba nga nadawat kini sa pikas ginikanan. Matod usab sa Article 203, ang bayad himoon sulod sa unang lima ka adlaw sa matag bulan.

Protektado ang kwarta nga nadawat isip support: dili kini ma-attach o ma-levy para ibayad sa utang sa nakadawat (Article 205).

Daghang ginikanan ang magkasabot lang sa support nga dili na moadto sa korte. Kung dili, ang Rules on Action for Support ang nagtakda sa proseso sa korte:

• Mediation una. Ang mga away bahin sa support ipasa sa family mediation, ug kasagaran dili ma-file ang kaso kung walay certification nga napakyas ang areglo (Rule on Family Mediation, A.M. No. 24-02-06-SC, Sections 3 ug 5). Ang support sa umaabot dili mahimong i-compromise (Section 4). Ang mga kaso nga may kalabotan sa RA 9262 dili ipasa sa mediation.
• Asa mag-file. Sa korte sa lugar diin nagpuyo ang plaintiff o ang defendant, sumala sa pili sa plaintiff. Kung ang defendant nagpuyo sa gawas sa nasud o dili makit-an, diin nagpuyo ang plaintiff o diin naay kabtangan ang defendant sa Pilipinas (Section 4).
• Support samtang nagdagan ang kaso. Mahimong mo-order ang korte og support pendente lite, nga nagpasabot og temporaryong support samtang nagdagan ang kaso (Article 203; Section 6 sa Rules on Action for Support).
• Desisyon ug appeal. Ang korte modesisyon sulod sa 30 calendar days human ma-admit ang ebidensya (Section 13). Ang judgment immediately executory: dili mapugngan sa appeal ang pagpatuman niini (Section 15).

Mahimong mo-order ang korte nga ikaltas ang support sa sweldo sa ginikanan (Section 12). Kung dili bayran ang judgment, gitugotan sa Section 16 ang:

• garnishment sa mga utang ug uban pang credits nga dawaton sa ginikanan;
• levy sa kabtangan;
• kaltas sa sweldo;
• pagpugong sa pension, retirement ug uban pang funds.

Kung naa nay gi-order nga support ang korte sa laing nasud, mahimong mag-file og petition sa Pilipinas para ma-recognize ug ma-enforce kini, ug ang Public Attorney's Office (PAO) mahimong mo-file niini para sa petitioner (Section 17).

Mahimo, pero dili kanunay. Ubos sa RA 9262 (anti-VAWC law), ang pagdumili sa financial support mahimong usa ka klase sa abuso batok sa babaye o sa iyang anak. Sa Acharon v. People (2021), giingon sa Supreme Court nga ang pagkapakyas o dili makahatag og support dili krimen ubos sa Section 5(i) sa maong balaod. Kinahanglan naay pruweba nga tinuyo sa lalaki ang pagpugong sa support aron hatagan og mental o emotional anguish (kasakit sa hunahuna o pagbati). Tan-awa ang Unsaon pag-file og VAWC case.

Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok sa mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Grace ug Leo. Mga tulo ka pilo ang kita ni Leo kumpara kang Grace. Dokumentado ang gasto sa eskwelahan, pagkaon ug tambal sa ilang anak nga lalaki. Mahimong i-order sa korte nga motampo silang duha sumala sa ilang kapasidad, busa si Leo ang mobayad sa mas dakong bahin. Walay fixed nga porsyento.

Carla ug Jun. Nagpadala si Carla kang Jun og sinulat nga demand sa support para sa ilang anak nga babaye niadtong March. Sa August na siya nag-file sa korte. Tungod kay ang support bayran sukad sa petsa sa judicial o extrajudicial demand (Article 203), maihap ang sulat sa March. Gitipigan ni Carla ang kopya ug ang resibo sa courier.

Ramon. Nagtrabaho si Ramon sa abroad ug mihunong sa pagpadala og kwarta para sa iyang duha ka anak. Ang inahan nag-file diin siya nagpuyo sa Pilipinas. Kung dili niya bayran ang judgment, mahimong mo-order ang korte og kaltas sa sweldo o pagpugong sa iyang pension ug uban pang funds.

Pakigsulti sa abogado sa dili pa mag-file, labi na kung ang pikas ginikanan modumili nga siya ang amahan, nagpuyo sa abroad, nagtago sa iyang kita, o kung naay abuso. Ang abogado makaandam sa demand letter, makapangayo og support samtang nagdagan ang kaso, ug makapatuman sa judgment.

Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.