Article 202 sang Family Code: Nagataas ukon nagabanaba ang suporta
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 202?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Support in the cases referred to in the preceding article shall be reduced or increased proportionately, according to the reduction or increase of the necessities of the recipient and the resources or means of the person obliged to furnish the same.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 202 sang Family Code nga ang kantidad sang suporta indi takda sa wala sing katapusan. Nagataas ukon nagabanaba ini, sa proporsyon, kon nagbag-o ang kinahanglanon sang tawo nga nagabaton sini ukon ang ikasarang sang tawo nga nagahatag sini. Tungod sini, pila na ka beses nga nagsiling ang Supreme Court nga ang judgment for support indi nagaangin nga final sa kasubong nga kahulugan.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Arnold: bag-o nga obra nga mas nubo ang sweldo
Tatlo ka tuig na nga nagabayad si Arnold sang suporta para sa iya anak nga lalaki suno sa order sang korte. Nadula ang iya obra kag nakakita sia sang obra nga mas nubo gid ang sweldo. Suno sa Article 202, mahimo sia magpangayo sa korte nga banabaan ang suporta agod mag-angay sa iya nagnubo nga ikasarang.
Liza: bata nga may bag-o nga kinahanglanon sa pagpabulong
Nadiskubre nga may balatian ang anak nga babayi ni Liza nga nagakinahanglan sang regular nga therapy. Suno sa Article 202, mahimo magpangayo si Liza sang pagtaas, kay nagdamo ang kinahanglanon sang bata.
Noel kag Bea: daan nga kasugtanan
Nagkasugot si Noel kag Bea sa binulan nga kantidad pila na ka tuig ang nagligad, kag gin-aprobahan sang korte ang ila compromise. Subong nagakolehiyo na ang ila anak nga lalaki. Suno sa Lam v. Chua, ang daan nga compromise indi makapugong sa korte nga bag-uhon ang kantidad agod mag-angay sa subong nga kinahanglanon sang bata kag sa subong nga ikasarang sang ginikanan.
Mga hinimo-himo lang ini nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Wala sang ginabutang nga takda nga kantidad ukon porsyento ang Family Code; tan-awa ang pila ang child support?
- Ginapangayo sa korte ang pagbag-o; ang ebidensya sang kita kag sang gastos sang bata ang nagadesisyon sang bag-o nga kantidad.
- Ginabayaran lang ang suporta halin sa petsa sang judicial ukon extra-judicial demand (Article 203).
- Para sa award nga ginapartida sang duha ka ginikanan, tan-awa ang Grande v. Antonio.
Ano ang ginasiling sang Article 202?
Support in the cases referred to in the preceding article shall be reduced or increased proportionately, according to the reduction or increase of the necessities of the recipient and the resources or means of the person obliged to furnish the same.
Ang "preceding article" (nauna nga article) amo ang Article 201, nga nagabutang sang panugod nga rule: ang suporta proporsyon sa resources ukon ikasarang sang nagahatag kag sa kinahanglanon sang ginasuportahan.
Ano ang makapataas ukon makapanubo sang suporta?
Duha ka butang ang ginatan-aw sang Article 202, ang amo man nga duha nga nagbutang sang kantidad sang una:
| Pagbag-o | Mahimo nga epekto |
|---|---|
| Nagdamo ang kinahanglanon sang ginasuportahan (halimbawa, bag-o nga lebel sa eskwelahan ukon balatian) | Mahimo pataason ang suporta |
| Nagnubo ang kinahanglanon sang ginasuportahan | Mahimo banabaan ang suporta |
| Nagdamo ang resources ukon ikasarang sang nagahatag | Mahimo pataason ang suporta |
| Nagnubo ang resources ukon ikasarang sang nagahatag (halimbawa, obra nga mas nubo ang sweldo) | Mahimo banabaan ang suporta |
Proporsyonal ang pagbag-o: nagasunod ang kantidad sa pagbag-o sang kinahanglanon ukon ikasarang.
Ngaa indi gid nagaangin nga final ang judgment for support?
Sa Lam v. Chua (2004), nag-uyon ang Supreme Court sa mga mas nubo nga korte nga ang kantidad sang suporta "is by no means permanent" (indi gid permanente). Ginsitar niya ang mas daan nga ruling: "Judgment for support does not become final." Ang kinamatarong sa suporta sa kinaugali provisional (temporaryo), kay sa bug-os nga panahon nga may kinamatarong ang tawo sa suporta, ang kantidad mahimo bag-uhon suno sa pagtaas ukon pagnubo sang kinahanglanon kag sang ikasarang sang nagahatag.
Siling man sang Korte:
- Indi ang compromise ang ulihi nga pulong. Ang compromise parte sa suporta nga gin-aprobahan sang iban nga korte indi makabig nga final kag res judicata (desidido na), kay ang bisan ano nga judgment for support pirme mahimo bag-uhon, suno sa kinahanglanon sang bata kag ikasarang sang ginikanan.
- Dapat nagasandig sa ebidensya ang kantidad. Dapat ibase sang trial court ang iya award sa ebidensya: pamatuod sang ikasarang ukon resources sang duha ka ginikanan, nga dungan nga obligado magsuporta sa ila mga anak suno sa Article 195, kag sang binulan nga gastos sang bata sa pagkaon, puluy-an, panapton, pagpabulong, pag-eskwela kag transportasyon. Tungod kay kulang sa sina nga ebidensya ang award sa amo nga kaso, ginbasura ini sang Korte kag ginbalik ang kaso para magbaton pa sang ebidensya.
Sa Lim-Lua v. Lua (2013), ginsitar sang Korte ang amo man nga bahin, pareho sang ginsitar sa Lam v. Chua.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
- Lim-Lua v. Lua (G.R. Nos. 175279-80)Lim-Lua v. Lua: ang gasto lang nga may kaangtanan sa sustento nga ginmando sang korte ang makaltas sa wala nabayaran, indi ang regalo pareho sang mga awto.
- Grande v. Antonio (G.R. No. 206248)Grande v. Antonio: puede gamiton sang illegitimate child ang apelyido sang amay pero indi sia mapilit, kag sa iloy ang custody luwas kon unfit sia.
Masami nga pamangkot
Mahimo bala pataason ang child support?
Huo. Siling sang Article 202 sang Family Code, ang suporta pagataason suno sa proporsyon sang pagtaas sang kinahanglanon sang ginasuportahan kag sang resources ukon ikasarang sang tawo nga obligado maghatag sini.
Mahimo bala banabaan ang child support?
Huo. Suno sa Article 202, ginabanabaan sa proporsyon ang suporta kon nagnubo ang kinahanglanon sang ginasuportahan ukon ang resources ukon ikasarang sang nagahatag.
Nagaangin bala nga final ang order sang korte parte sa suporta?
Indi sa kasubong nga kahulugan. Sa Lam v. Chua (2004), ginsitar sang Supreme Court ang rule nga ang judgment for support indi nagaangin nga final, kay ang suporta mahimo bag-uhon suno sa pagtaas ukon pagnubo sang kinahanglanon sang ginasuportahan kag sang ikasarang sang nagahatag.
Ginapugngan bala sang compromise parte sa suporta ang bag-o nga claim?
Indi bilang rule. Sa Lam v. Chua, ang compromise (kasugtanan) parte sa suporta nga gin-aprobahan sang iban nga korte wala nagpugong sang bag-o nga award, kay ang bisan ano nga judgment for support pirme mahimo bag-uhon suno sa kinahanglanon sang bata kag ikasarang sang ginikanan.
Ano nga ebidensya ang kinahanglan sang korte para bag-uhon ang suporta?
Sa Lam v. Chua, siling sang Korte nga ang award dapat nagasandig sa ebidensya: pamatuod sang ikasarang ukon resources sang duha ka ginikanan, kag sang binulan nga gastos sang bata sa pagkaon, puluy-an, panapton, pagpabulong, pag-eskwela kag transportasyon.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?