Pwede Bala Gamiton sang Illegitimate Child ang Apelyido sang Tatay?

Antes sang Republic Act No. 9255, ang bata nga natawo sa gwa sang kasal nagagamit sang apelyido sang nanay. Ginbag-o sang RA 9255 ang Article 176 nga amo na ini:

Gani ang general rule amo gihapon ang apelyido sang nanay. Ang eksepsyon nagatugot sang apelyido sang tatay kon mapakita ang filiation (pagkaanak) sa isa sini nga mga paagi:

1. Ang record of birth. Klaro nga ginkilala sang tatay ang bata sa birth record sa civil register.
2. Public document. Gin-ako sang tatay ang pagkatatay sa public document.
3. Private handwritten instrument. Dokumento nga ginsulat sang tatay sang iya kaugalingon nga kamot diin gin-ako niya nga sia ang tatay.

Ang amo man nga article nagatugot sa tatay nga mag-file sang kaso sa korte samtang buhi pa sia agod pamatud-an nga indi sia ang tatay.

Indi. Amo ini ang panguna nga isyu sa Grande v. Antonio. Ginkilala sang tatay ang iya duha ka anak nga lalaki kag nangayo sia sa korte nga bag-uhon ang ila apelyido sa iya apelyido. Siling sang Supreme Court:

• Ang pulong nga "may" sa Article 176 "is permissive and operates to confer discretion upon the illegitimate children" (pagtugot ini, kag ang illegitimate nga mga anak ang may diskresyon).
• Ginahatag sang layi sa mga anak ang kinamatarong nga magdesisyon. Indi ang tatay ukon ang nanay "who is granted by law the right to dictate the surname" sang ila illegitimate nga mga anak.
• Gindeklarar sang Korte nga null and void ang Rules 7 kag 8 sang OCRG Administrative Order No. 1, Series of 2004. Siling sadtong implementing rules nga ang bata "shall use" (dapat gamiton) ang apelyido sang tatay. Siling sang Korte nga ang klaro nga pulong nga "may" sa layi ang masunod.

Ginhatag sang Korte sa nanay ang sole custody kag ginpabalik ang kaso sa trial court agod mahibal-an lang kon ano nga apelyido ang pilion sang mga bata.

Indi. Ginapabilin sang Article 176 ang bata "under the parental authority of their mother" (sa idalom sang parental authority sang nanay), bisan pagkatapos sang RA 9255. Lain ang apelyido kag lain ang custody. Tan-awa ang Sin-o ang may custody sang illegitimate child?

Ang tatay nga nagkilala sa bata dapat maghatag sang suporta. Tan-awa ang Pila ang child support?

Ginbag-o sang PSA OCRG Administrative Order No. 1-2023 ang implementing rules sang RA 9255. Siling sini nga ang mga rule para sa tanan nga non-marital nga mga anak samtang may bisa ang Family Code, lakip ang:

• mga birth nga wala narehistro; kag
• mga rehistrado nga birth diin ginagamit sang bata ang apelyido sang nanay.

Ang Section 2 sang order nagahatag sa mga rule sang retroactive nga epekto para sa tanan nga birth, sa Pilipinas kag sa abroad. Gani ang tawo nga ginparehistro sa apelyido sang nanay, bisan antes pa sang RA 9255, mahimo masakop.

May kaugalingon nga forms, signatories kag bayad ang civil registry para sa pagrekord sang paggamit sang apelyido sang tatay. Wala ini ginalista sini nga pahina. Pamangkota ang local civil registrar diin ginparehistro ang birth.

Indi. Illegitimate gihapon ang bata, nga may inheritance share sang illegitimate child (Article 176). Nagamangin legitimate lang ang bata paagi sa:

• [legitimation](/hil/law/glossary/legitimation), kon ang ginikanan sa ulihi nagpakasal sa isa kag isa sing balido kag hilway sila magpakasal sang ginbusong ang bata (conceived), ukon ang ila lang nga ulang amo nga wala pa sila 18 (Articles 177 kag 178). Tan-awa ang Paano i-legitimate ang bata;
• adoption, suno sa RA 11642. Tan-awa ang Paano mag-adopt sang bata suno sa RA 11642.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Rina kag Jake. Indi sila kasal. Sang ginparehistro ang birth sang ila anak nga lalaki, ginpirmahan ni Jake ang acknowledgment sa birth record. Mahimo gamiton sang ila anak ang apelyido ni Jake (Article 176), pero yara gihapon sia sa idalom sang parental authority ni Rina.

Si Jake liwat. Sa ulihi, nagbulag si Rina kag Jake, kag ang ila anak nagagamit sang apelyido ni Rina. Nagkadto si Jake sa korte agod pilitan ang bata nga gamiton ang iya apelyido. Suno sa *Grande v. Antonio*, indi masugo sang korte ang pagbag-o tungod lang kay ginapangayo ini ni Jake: "may" ang siling sang layi, indi "shall."

Lara. Natawo si Lara sang 2000 kag ginparehistro sa apelyido sang iya nanay. Sa ulihi, nagsulat ang iya tatay sang iya kamot nga nagaako nga sia ang tatay ni Lara. Ginapalapad sang AO No. 1-2023 ang mga rule sang RA 9255 sa mga birth nga ginparehistro sa apelyido sang nanay. Ginpamangkot ni Lara ang local civil registrar kon ano ang kinahanglan agod marekord ang paggamit sang apelyido sang iya tatay.

Pagkatapos marekord sang civil registry ang pagbag-o, mahimo mo pangayuon sa PSA ang updated nga kopya:

• Paano magkuha sang PSA birth certificate online
• Paano mangayo sang certificate sa PSA Serbilis

Makighambal sa abogado kon indi nagakasugot ang ginikanan sa apelyido sang bata, kon ginalibad sang tatay nga sia ang tatay, ukon kon indi luyag sang registrar irekord ang pagbag-o. Ang mga kaso sa korte parte sa filiation ukon apelyido nagakinahanglan sang ebidensya kag nagasunod sa espesyal nga mga rule.

Kon indi ka makasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.