Will at Probate sa Pilipinas: Paano Gumawa ng Valid na Will

Ganito ito binibigyang-kahulugan ng Article 783 ng Civil Code:

Ang "with the formalities prescribed by law" ang pinakamahalagang bahagi: bigo ang will na hindi sumusunod sa kailangang anyo. Ang "to a certain degree" naman ay tumutukoy sa legitime, na ipinapaliwanag sa ibaba.

Taong hindi bababa sa labing-walong taong gulang (Article 797) na nasa tamang pag-iisip noong ginawa ito (Article 798). Personal na personal ang paggawa ng will: hindi ito puwedeng ipaubaya sa ibang tao o gawin sa pamamagitan ng agent (Article 784). Dapat nakasulat ang bawat will, sa wika o dialect na alam ng testator (Article 804). Hindi puwedeng gumawa ng will nang magkasama o sa iisang dokumento ang dalawa o higit pang tao, kaya kailangan ng mag-asawa ng kanya-kanyang will (Article 818).

Tatlong bagay, lahat sa sariling kamay ng testator. Sabi ng Article 810:

Hindi holographic ang will na naka-type pero sulat-kamay ang pirma. Dapat ding may petsa at pirma ang mga dagdag sa ibaba ng pirma (Article 812), at anumang isiningit, kinansela, binura o binago ay dapat i-authenticate ng buong pirma ng testator (Article 814). Tingnan ang Mga requirement ng holographic will at holographic will.

Sumusunod sa Article 805 at Article 806 ang bawat will na hindi holographic:

1. pirmado sa dulo ng testator, o ng ibang taong sumulat ng pangalan ng testator sa harap niya at ayon sa malinaw niyang utos;
2. tatlo o higit pang credible witness, na pumipirma sa harap ng testator at ng isa't isa;
3. bawat pahina maliban sa huli ay pinirmahan sa kaliwang margin ng testator at ng mga witness, at lahat ng pahina ay may numerong nakasulat sa salita sa itaas;
4. attestation clause na nagsasabi ng bilang ng pahina at kung paano pinirmahan ang will; at
5. acknowledgment sa harap ng notary public ng testator at ng mga witness.

Puwedeng palampasin ang maliliit na mali sa attestation clause ayon sa Article 809, pero makitid ang pagpapatupad ng Supreme Court dito. Sa Azuela v. Court of Appeals (2006), sinabing fatally defective ang will na ang attestation clause ay hindi nagsabi ng bilang ng pahina, o hindi pinirmahan ng mga witness, o jurat lang ang mayroon sa halip na acknowledgment. Sa Lopez v. Lopez (2012), tinanggihan ang probate dahil walang bilang ng pahina. Sa Kucskar v. Sekito (2020), sinabi ng Korte na hindi puwedeng gamitin ang substantial compliance sa acknowledgment ng notary.

Ang witness ay dapat nasa tamang pag-iisip, hindi bababa sa labing-walo, hindi bulag, bingi o pipi, at marunong bumasa at sumulat (Article 820). Tingnan ang Mga requirement ng notarial will, notarial will at, magkatabi, ang Holographic vs notarial will.

Oo. Sabi ng Article 810, puwedeng gawin ang holographic will sa loob o labas ng Pilipinas. Pinapayagan din ng Article 815 ang Pilipinong nasa abroad na gumawa ng will sa anyong pinapayagan ng batas ng bansang kinaroroonan niya, at puwedeng i-probate ang will na iyon sa Pilipinas.

Ang natitira lang pagkatapos ng legitime. Ang legitime ay ang bahagi ng estate na inilalaan ng batas para sa mga compulsory heir na nakalista sa Article 887, gaya ng mga legitimate na anak at descendant, ang naiwang asawa, mga anak na ipinanganak sa labas ng kasal at, kapag walang legitimate na anak o descendant, ang mga legitimate na magulang. Sabi ng Article 904, hindi puwedeng alisan ng testator ng legitime ang mga compulsory heir, maliban sa mga kasong malinaw na tinukoy ng batas, gaya ng valid na disinheritance. Ang natitira, ang free portion, ay puwedeng iwan kahit kanino.

Tingnan ang legitime, Paano hinahati ang mana kapag may will?, ang table ng legitime shares at Puwede bang i-disinherit ng magulang ang anak?

Nakalista sa Article 830 ang tanging mga paraan:

Nagpapatuloy ang article sa pangatlong paraan: pagsunog, pagpunit, pag-cancel o pagbura sa will nang may balak na bawiin ito, ng testator mismo, o ng ibang tao sa harap niya at ayon sa malinaw niyang utos.

Dahil iyan ang sinasabi ng Article 838:

Ang probate ay ang kaso sa korte na nagpapatunay at nagpapahintulot sa will. Sa Seangio v. Reyes (2006), sinabi ng Supreme Court na dahil mas pinapaboran ng batas ang may will (testacy) kaysa sa walang will (intestacy), "the probate of the will cannot be dispensed with", ibig sabihin, hindi puwedeng laktawan ang probate. Sa Gaspi v. Pacis-Trinidad (2020), sinabi nito na extrinsic validity lang ng will ang tinitingnan sa probate, gaya ng kung ginawa ito ayon sa kailangang formalities, at hindi kung valid ang mga probisyon nito, maliban kung may exceptional na pangyayari. Nakalista sa Article 839 ang mga dahilan para hindi payagan ang will, gaya ng kulang na formalities, pagkabaliw, puwersa o pananakot, undue influence, at panloloko.

Ilang punto tungkol sa proseso:

• Habang buhay pa. Puwedeng hilingin ng testator sa korte na payagan ang sarili niyang will (Article 838).
• Pagkamatay ng testator. Ayon sa Rule 76 ng Rules of Court, puwedeng mag-file ng petition ang executor, ang devisee o legatee na nakapangalan sa will, o sinumang may interes sa estate. Ayon sa Rule 75, Section 2, ang may hawak ng will ay dapat itong ibigay sa korte o sa nakapangalang executor sa loob ng dalawampung araw mula nang malaman ang pagkamatay.
• Patunay ng holographic will. Dapat may kahit isang witness na kilala ang sulat-kamay at pirma ng testator na magsasabing kanya ang will at ang pirma; kung kinokontra ang will, kahit tatlo (Article 811). Sa Codoy v. Calugay (1999), sinabi ng Korte na mandatory ang patakarang ito.
• Final na tungkol sa anyo. Puwede pa itong i-appeal, pero ang will na pinayagan ng korte ay conclusive na tungkol sa tamang pagkakagawa nito (Article 838).

Tingnan ang probate. Hindi saklaw ng page na ito ang court fees, kung aling korte ang humahawak ng kaso at kung gaano katagal ang probate case.

Dadaan ang estate sa intestate succession: ang batas ang nagsasabi kung sino ang magmamana at magkano. Kung walang will at walang utang, puwedeng hatiin ng mga heir ang estate nang hindi dumadaan sa korte sa ilang kaso. Tingnan ang Sino ang magmamana kung walang will?, ang table ng intestate shares, Extrajudicial settlement of estate at ang topic tungkol sa inheritance.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Isinulat ni Lorna sa kamay ang buong will niya sa isang notebook, nilagyan ng petsa at pinirmahan. Walang ibang taong naroon. Sa anyo, valid itong holographic will. Pagkamatay niya, kailangan pa ring i-file ito ng pamilya niya para sa probate, at dapat itong kilalanin ng mga witness na kilala ang sulat-kamay niya.

Ipina-type ni Ramil ang will niya at pinapirmahan sa tatlong witness, pero hindi sinasabi ng attestation clause kung ilang pahina ang will. Ayon sa Azuela at Lopez, puwedeng fatal ang depektong ito, at puwedeng tanggihan ang probate ng will. Kung ganoon, hahatiin ang estate niya na parang wala siyang iniwang will.

Gusto ng mag-asawang Edgar at Nena ng iisang will na nag-iiwan ng lahat sa isa't isa. Hindi pinapayagan ng Article 818 ang joint will, kaya kailangang gumawa ng kanya-kanyang will ang bawat isa. Hindi rin puwedeng alisin ng sinuman sa kanila ang legitime ng mga anak nila.

Humingi ng legal na tulong kung gusto mong hatiin nang hindi pantay ang ari-arian mo sa mga heir, kung balak mong i-disinherit ang isang tao, kung may hawak kang will ng taong namatay na, o kung gusto mong kontrahin ang will sa probate. Matitingnan ng abogado ang anyo ng will at ang hati ng mga heir. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.